Inhoudsopgave
    

Kindslaaf in virtual reality
Rutger Otto
door Rutger Otto
leestijd: 5 min

Stichting Terre des Hommes gebruikt virtual reality om mensen bewust te laten worden van kinderuitbuiting. Niet langer is het een ver-van-mijn-bed-show, je zit er middenin.

Je staat in een kamer. Of je zit, of hurkt. Je weet het niet, want als je naar beneden kijkt zie je geen lichaam. Wel kijk je op ooghoogte naar een twaalfjarig Keniaans meisje. Buiten hoor je een brommer langsrijden. Een grote man komt de kamer binnen en kaffert het meisje uit. Hij staat vlak voor je neus en je voelt je ongemakkelijk. Van zo dichtbij een ruzie meemaken is al niet fijn, maar de man staat ook in jouw personal space. En je kunt geen kant op.

In vier minuten doorloop je het verhaal van een meisje dat bij een gezin als huisslaaf werkt. Ze wordt niet alleen uitgebuit, maar ook mishandeld. Terre des Hommes toonde deze virtual reality-film voor het eerst tijdens Bevrijdingsdag in Den Haag, waar volgens marketingmanager van de stichting Sander Hanenberg "veel mensen er stil van werden".

Nieuwe vorm van verhaal vertellen

Kijkers kregen een Oculus Rift op hun hoofd en een koptelefoon en wanen zich zo minutenlang in een Keniaans huishouden. Velen ervoeren voor het eerst VR en ondertussen volgden ze een verhaal in een nogal ongemakkelijke setting. Dat zijn nogal wat eerste indrukken tegelijk.

Een film kijken in VR is een compleet andere ervaring dan het inmiddels bekende ritje in een digitale achtbaan. Een stuk moeilijker om te maken ook, blijkt. "Je moet helemaal opnieuw bedenken hoe je een verhaal vertelt", zegt Raymond van der Kaaij, executive producer bij het Amsterdamse productiebedrijf Revolver, dat samen met het eveneens Amsterdamse productiehuis The Ambassadors aan deze film werkte. "Het is mogelijk om helemaal rondom je te kijken, maar dan volg je de vertelling niet. Hoe los je dat op?"

De VR video van Terre des Hommes. In VR te bekijken via onder meer de Google Cardboard VR of VRmaster smartphone-houder.

Films van de grote jongens

Daar is nog niet een eenduidig antwoord op te geven, omdat virtual reality simpelweg nog in de kinderschoenen staat. Wel wordt er geëxperimenteerd met het maken van films voor VR-toepassingen. Google werkt bijvoorbeeld aan Spotlight Stories, filmpjes in die je kunt bekijken en volgen op je telefoon, door met de vertelling mee te draaien. Dat resulteert vooralsnog echter meer in een panoramafilm dan in een 3d-ervaring.

Het bedrijf Oculus (van de headset) gaat een stapje verder en heeft Story Studio in het leven geroepen, een afdeling waar gewerkt wordt aan 'virtual reality cinema'. De eerste korte film heet Lost en gaat over een robothand in een bos. Deze 3d-animatiefilm werd onder andere gemaakt door een oud-medewerker van Pixar. In principe is de speelduur zo'n vijf minuten, maar hoe lang de film precies duurt is aan de kijker. Het verhaal gaat pas verder als je naar een bepaald punt kijkt. Een vuurvliegje begeleidt de kijker subtiel, zodat hij op slimme wijze naar belangrijke momenten gelokt wordt. Deze week kwam ook een preview beschikbaar van Henry, de nieuwe film voor Oculus Rift van de Story Studio.

De VR-animatiefilm Meet Henry uit Oculus' eigen filmstudio.

Slim de aandacht lokken

Er is niet één juiste vorm voor een film in virtual reality. De studio's achter het filmpje voor Terre des Hommes gebruikten weer andere oplossingen dan Oculus en Google. Het verhaal speelt zich voor je ogen af, maar als je wegdraait, mis je het. Door het meeste recht voor je neus te laten afspelen en slim gebruik te maken van geluid (als je iets hoort, kijk je vanzelf in die richting), gaat je aandacht automatisch naar het belangrijkste in beeld.

Daarvoor werd veel gebrainstormd. "We ontwikkelden verschillende scripts", zegt Van der Kaaij. "Ook dachten we na over wie jij als kijker eigenlijk bent, want het voelt alsof je aanwezig bent in de kamer. We dachten eraan om van de kijker een ander kind te maken, maar zou je dat begrijpen? Uiteindelijk ben je een 'fly on the wall' die observeert. Soms wil je ingrijpen, maar dat kan niet, wat bijdraagt aan het machteloze gevoel van het slachtoffer."

Rutger kijkt naar de film van Terre des Hommes op een Oculus Rift.
Rutger kijkt naar de film van Terre des Hommes op een Oculus Rift.

Een camera uit de 3d-printer

Niet alleen over het verhaal moest worden nagedacht, ook het filmen zelf had heel wat voeten in de aarde. In het Ambassadors Lab werd een speciale standaard gemaakt met een 3d-printer. Daar gingen veertien GoPro's in die alles om rondom vastlegden (steeds twee naast elkaar om stereoscopie ofwel diepte in de beelden te creëren).

Een bijkomend complicatie was dat ook de crew in beeld zou zijn tijdens het filmen. Via wifi en iPads kon achter de schermen worden meegekeken, terwijl de acteurs hun ding deden op de set. Dat was een volledig afgesloten ruimte met alleen een camerastandaard. Even aanwijzingen roepen van achter een muur gaat dan niet zo gemakkelijk. "Daarvoor werd vooraf veel gerepeteerd", zegt Van der Kaaij. "Omdat er geen crew in de acteerruimte stond, was het voor de acteurs wel intenser om te spelen. Het voelt échter."

Blijvertje

De makers van de film zijn onder de indruk van de mogelijkheden met virtual reality. "We staan aan de vooravond van een revolutie", zegt Diederik Veelo van The Ambassadors LAB. "Dit gaat niet meer weg." Wel zien ze VR als aanvulling op film, niet als vervanger. "Niet elke film leent zich ervoor", meent Van der Kaaij. "Op deze manier kun je een heel andere boodschap en emotie overbrengen, maar honderd minuten Transformers wil je ook niet."

De film van Terre des Hommes is gratis in VR te bekijken als je een Google Cardboard hebt. Zo niet, dan kun je rondkijken door je smartphone te bewegen. De app is gratis beschikbaar voor Android en iOS.

Auteur

Rutger Otto (@RTGR89) houdt van technologische ontwikkelingen, producten en designs die de wereld veranderen. Is daarnaast gek op films, games, muziek en dan met name Radiohead.