Inhoudsopgave
    

Niks meer zonder supercomputer
Arnoud Groot
door Arnoud Groot
leestijd: 6 min

IBM daagt bedrijven uit om nieuwe toepassingen te vinden voor zijn leergierige supercomputer. Watson wil bij elke belangrijke beslissing in ons leven betrokken zijn.

Pathway Genomics geeft zijn klanten gericht advies op het gebied van eetgewoontes en lichaamsbeweging. Algemene dieetadviezen als 'het is niet goed veel vet voedsel te eten' kunnen volgens de in 2008 opgerichte startup direct de prullenbak in. In plaats daarvan baseert het bedrijf zijn gezondheidsadvies op concrete persoonlijke kenmerken, bijvoorbeeld het vermogen van een individuele gebruiker om cholesterol te verwerken.

Om dat te kunnen doen vraagt Pathway zijn klanten wel om een DNA-sample. Door analyse van dit sample - het zogenaamde sequencen - ontstaat een blauwdruk van de staat van hun lichaamsfuncties, plus een overzicht van de gezondheidsrisico's die hier mogelijk mee samengaan. Noem ze de 'zwakke plekken' waarvan elk mens er wel een paar in zijn lijf heeft. Zo hebben sommige mensen een groter aangeboren risico om long- of leverkanker te krijgen, terwijl anderen eerder een probleem krijgen met hun cholesterol of hersenfuncties.

Direct antwoord

Pathway analyseert deze informatie en koppelt die vervolgens terug naar zijn klanten. Maar niet zomaar even in een rapportje. De innovatieve startup heeft daarvoor zijn eigen Panorama-app ontwikkeld, die alle voorkomende health- en wellness-vragen van de gebruiker direct beantwoordt. Letterlijk. In een restaurant kan de gebruiker gewoon even zijn telefoon pakken, de app opstarten en de vraag stellen: "Hoeveel glazen wijn kan ik eigenlijk per week drinken zonder dat ik last krijg van mijn lever?"

De Panorama-app heeft slecht enkele seconden bedenktijd nodig om het meest nauwkeurige, specifiek op deze individuele gebruiker afgestemde antwoord te presenteren. Dat sterke staaltje Tricorder-achtige technologie is mogelijk dankzij de link met IBM's supercomputer Watson. Wellicht ken je hem nog van een paar jaar geleden, in 2011, toen hij de eerste computer (en vooralsnog enige) werd die deelnemers van de Amerikaanse tv-kennisquiz Jeopardy wist te verslaan.

Die overwinning was het begin van een zorgvuldig geregisseerde campagne van computerreus IBM om het "tijdperk van de cognitieve computertechnologie" in te luiden. Deze technologie, waarvan Watson inmiddels het bekendste uithangbord is, onderscheidt zich middels een drietal specifieke eigenschappen. De eerste is dat een cognitieve computer in staat is gewone spreektaal te begrijpen en hierop te reageren.

Watson in de gezondheidszorg.

Cognitief systeem

Zo behoort ook Apple's Siri tot de cognitieve systemen. Google introduceerde eind 2013 het zoekalgoritme Hummingbird om het voorspellend en semantisch vermogen van zijn zoekmachine te vergroten. Daar maakt ook Google Now nu gebruik van. De online personal assistant geeft gebruikers pro-actief suggesties op basis van vertoonde gedrag. Daarmee vertoont dit systeem ook onderscheidende eigenschap nummer twee en drie: kunnen omgaan met zowel gestructureerde als ongestructureerde data en in staat zijn te leren van elke nieuwe interactie.

Net als Now koppelt Watson deze drie eigenschappen aan een voor gewone stervelingen nauwelijks te bevatten rekenkracht en een directe connectie met een reeks enorme databases. Bijvoorbeeld om te vertellen hoeveel glazen wijn je wekelijks zonder lichamelijke repercussies naar binnen kunt slobberen. Watson koppelt daarvoor het persoonlijk gebruikersprofiel, met naast DNA-data bijvoorbeeld ook een medisch dossier, simpelweg aan de meest recente klinische onderzoeken die hij online kan vinden. Om vervolgens binnen fracties van seconden een gedetailleerd antwoord te produceren.

Dat vermogen gaat onze relatie met technologie de komende jaren structureel veranderen, weet IBM zeker. Om dat proces te bespoedigen en en passent het eigen imago van de stoffige IT-reus wat op te vijzelen, daagt de multinational startups uit nieuwe toepassingen voor haar alwetende supercomputer te vinden. Een prachtige uitdaging, zeker omdat IBM ruim een miljard dollar heeft uitgetrokken voor de verdere ontwikkeling van Watson én kansrijke startups. Inmiddels zijn er ruim zevenduizend 'powered by Watson'-apps gebouwd.

Diagnoses en dino's

Naast Pathway staan nog tientallen andere medische firma's te trappelen. Met de hulp van Watson zijn ze in staat doorlopend de meest actuele onderzoeken en patiëntdata in nauwkeurige diagnoses en behandelplannen te vertalen. Bovendien kunnen diagnoses veel vroeger worden gesteld, zodat de kansen op genezing aanmerkelijk kunnen worden vergroot. Uit een recent onderzoek van het Massachussets General Hospital blijkt bijvoorbeeld dat een kwart van de binnengebrachte medische spoedgevallen had kunnen worden voorspeld door analyse van hun dossier.

Maar niet alle toepassingen zijn even zwaar. Zo gebruikt de nieuwe Fluid Expert Personal Shopper-app de mogelijkheden van Watson om shoppers te helpen in hun zoektocht naar de juiste kleding. Wie voortaan maar niet kan slagen voor dat ene paar sneakers of dat ongrijpbare jurkje, kan nu dus gewoon aan zijn telefoon vragen in welke winkel dat op haar hangt te wachten. En voor de eerste branded toepassing voor 'active wear'-producent North Face stelt de app desgevraagd direct de ideale hike-outfit samen. Als je eerst natuurlijk wel even vertelt waar en in welk jaargetijde je gaat wandelen.

Andere opmerkelijke toepassing is bedoeld om kinderen goed te leren praten. Geloof het of niet, maar Cognitoy is een heuse pratende dinosauriër. Dankzij zijn directe link met Watson kan de rubberen dino niet alleen vragen van kinderen beantwoorden, maar zelfs met ze in gesprek gaan. Dat is nog complexer dan het klinkt, omdat de zinsopbouw van kinderen dikwijls verschilt met die van volwassenen. Dankzij de zelflerende algoritmes van Watson is Cognitoy in staat daar spelenderwijs verbetering in te brengen.

Kind probeert de Cognitoy.
Kind probeert de Cognitoy.

Smaakcombi's

Ook als chef de cuisine geeft Watson graag tips over hoe het beter kan. Bijvoorbeeld met behulp van verrassende smaakcombinaties. In samenwerking met het gerenommeerde Institute of Culinary Education ontwikkelde chef Watson ook een culinaire visie. Daarvoor scande hij alle jaargangen van kookmagazine Bon Apetite, plus een serie diepgravende onderzoeken naar complementaire chemische stoffen. Dat leverde een aantal resultaten waarbij zelfs Ferran Adriá zijn wenkbrauwen zou fronsen. Zoals een burrito met chocolade, of een toetje met aardbeien, paddenstoelen en ontbijtspek.

De recensies waren vooralsnog niet onverdeeld positief. Toch verwacht IBM-topvrouw Ginny Rometty dat we ons in de toekomst voor elke belangrijke beslissing zullen laten adviseren door een cognitief computersysteem als Watson. Momenteel experimenteren onder meer de olie-industrie en het Pentagon volop met de mogelijke strategische voordelen van een snel lerende computer. Dat ligt gevoelig in Amerika, waar strategische voordelen doorgaans fanatiek worden verdedigd.

Watson in de keuken.

Chinese petaflops

Begin dit jaar maakte een speciale commissie dan ook bekend dat de chips die worden gebruikt voor het produceren van dergelijke supercomputers niet meer mogen worden geëxporteerd naar grote rivaal China. Wellicht wat laat, aangezien de Chinezen de race om de krachtigste supercomputer al lang in hun voordeel lijken te hebben beslist. Met een whopping piekvermogen van ruim 33 petaflops bezet Tianhe-2 al vier achtereenvolgende jaren de nummer-1 positie. Waarbij een petaflop staat voor een quadriljoen calculaties per seconde, oftewel een miljoen calculaties tot de vierde macht.

Toch schieten de Chinezen op één belangrijk gebied nog ernstig tekort. Namelijk het gebruiksgemak, dat bij Watson zo vanzelfsprekend lijkt. Zoals een hoge official vorig jaar nog - met ongebruikelijke openheid - verzuchtte: "Tianhe-2 verbetert jaar na jaar alle snelheidsrecords, maar schiet tekort in toepassingsmogelijkheden. Het is als een reus met een supergespierd lichaam, maar zonder ziel om daar richting aan te geven." Kijk, dan heeft IBM het toch net iets slimmer bekeken.

Auteur

Arnoud Groot (@Arnoud_Groot) is als onderzoeksjournalist en copywriter volledig gefocust op informatietechnologie en internet. Voor Bright publiceert hij regelmatig over big data, social media, online marketing, e-commerce en de innovatieve ondernemers die zich op dit speelveld begeven.