Inhoudsopgave
    

De wereld verbeteren is ook business
Jody van den Tillaart
door Jody van den Tillaart
leestijd: 5 min

Met nieuwe technologieën en exponentieel groeiende mogelijkheden lijkt de oplossing van veel wereldproblemen niet meer zo ver weg. Singularity University, onlangs met een congres in ons land, richt zich op deze ontwikkelingen met een commercieel perspectief. Is het erg dat de wereld verbeteren een business wordt?

Startups, echt goeie startups, willen én moeten ontwrichtend zijn. Ze beginnen klein en lean, maar zetten de wereld op zijn kop in een bepaalde branche en kunnen door snel succes en acceptatie bij de gebruikers exponentieel groeien. Voordat er regeltjes, beperkingen en voorwaarden gemaakt zijn, die de oude, traditionele bedrijven in de betreffende branche moeten beschermen, heeft een goede startup al zoveel sympathisanten, dat er geen weg meer terug is. Het gevolg: de wereld is niet meer hetzelfde. Maar ook: er wordt dikke, dikke cash gemaakt. De voorbeelden van zulke disruptive bedrijven zijn legio.

Doen met een goed doel

Iets goeds doen voor de wereld is in. Een beetje startup moet een purpose hebben, zoals dat door de evangelisten van de nieuwste en oudste startupmethodieken wordt gepredikt. Doe je het alleen voor het geld en de roem, dan wordt het meestal niks. Kortgeleden was Amsterdam twee dagen lang gastheer van de Singularity University Summit. Een congres waar managers van grote bedrijven als KLM, Deloitte en ING voor veel geld de beste sprekers aanhoren over startups, exponentiële groei en hoe de wereld hiermee een betere plek wordt.

In dit netwerk zijn uiteraard de consultants en adviseurs van deze bedrijven ook goed vertegenwoordigd. Een ecosysteem waarin aan alle kanten goed geld verdiend wordt. Of er bij alle deelnemers aan het congres nou zo veel purpose te bekennen was, durf ik niet te beweren. Wat wel duidelijk was: grote, logge bedrijven willen maar wat graag leren van startups. Enkele verlichte geesten en toekomstvisionairs zien heus wel dat de wereld verandert en dat ook grote multinationals zich daar wat van aan moeten trekken, willen ze in de toekomst nog succesvol zijn.

Wat ook duidelijk is: Singularity University verdient geld met deze bijeenkomsten. Een kaartje voor de Summit kostte 2000 euro. Met een goed gevuld Delamar Theater is dat waarschijnlijk best lekker verdienen, al zal het ze ook heus wel wat gekost hebben om zo'n locatie en sprekers van een hoog kaliber te boeken. Sowieso is Singularity University niet meer het non-profit bedrijf zoals het begonnen is. Inmiddels is het de weg ingeslagen van de maatschappelijk verantwoorde organisatie mét winstoogmerk, wat ze in de VS een benefit corporation noemen, een nieuwe rechtsvorm.

Het Delamar theater in Amsterdam.
Het Delamar theater in Amsterdam.

Commerciële filantropie

Dan nu de hamvraag. Is het eigenlijk erg dat er geld wordt verdiend aan het verbeteren van de wereld? Als er al een (technologische) oplossing voor een wereldprobleem voorhanden is, waarom voer je die dan niet gewoon belangeloos uit, is misschien je eerste reactie. Het wringt misschien gevoelsmatig, dat veel 'technische filantropie' naast goede wil ook gedreven wordt door het vooruitzicht van een hoop dollars of euro's.

Aan de andere kant: al die mensenreddende en wereldverbeterende innovaties moeten wel gefinancierd worden. Er zijn weinig mensen die even het geld uit hun broekzak trekken om de hele wereld te laten draaien op groene energie. Uitzonderingen zijn er altijd, zoals Bill en Melinda Gates die met hun stichting onder meer malaria willen uitroeien op aarde. Maar ja, voor wie iets goeds wil doen en niet stikt van het geld, zijn investeerders toch onontbeerlijk. En die zien hun investering graag groeien. Misschien moeten we het meer bekijken als 'business die maatschappelijk verantwoord wordt', dan andersom.

Een accelerator voor de wereld

Even terug naar Singularity University. Inmiddels heeft het instituut naast het educatieve programma en het uitgebreide netwerk, in het SU Startup Lab project (hun eigen startup-accelerator) tot 2014 al 23 startups onder zijn hoede. Die bedrijven hebben samen honderd miljoen dollar opgehaald aan investeringen. Dat is geen sinecure. Onafhankelijk van elkaar en buiten het netwerk van SU was ze dat misschien in mindere mate — of helemaal niet — gelukt.

Niet allemaal lijken ze direct zo impactvol op de wereld als geheel en haar miljarden inwoners, maar er zitten interessante voorbeelden bij: MirOculus bijvoorbeeld. Deze startup ontwikkelt een tool waarbij je simpel en non-invasief mensen kan testen op heel veel verschillende soorten kanker, nog voor er überhaupt symptomen zijn. Het apparaatje detecteert microRNA in de bloedstroom. Het ziet daar bepaalde patronen in, die duiden op bepaalde soorten kanker. Of Modern Meadows, dat manieren ontwikkelt om eerst leer en vervolgens vlees te 3D-printen.

Nu is Singularity University natuurlijk niet de enige organisatie die 'goede' startups faciliteert, al doen de meeste andere accelerators dat niet zo expliciet met een label waar 'wereldverbeteraar' op staat. In eigen land zijn er ook best wat startups te vinden die van de wereld een betere plek maken. Zo heeft Rockstart een 'klasje' met smart energy startups en ook Startupbootcamp heeft in de afgelopen jaren enkele interessante 'goede' startups voortgebracht. In het nu lopende HighTechXL-programma zit bijvoorbeeld de startup Bibak, die mensen zelf de tools gaat geven om mijnen te detecteren en op te ruimen.

Het komt wel goed

Wie bij de Singularity University Summit was, kwam optimistisch en opgetogen de zaal uit. Het punt waarop de technologische ontwikkelingen de meeste problemen op kunnen lossen, is eindelijk daar. Het is niet de vraag óf we ooit voor eeuwig leven, maar wanneer dat moment komt (even los van de vraag of we dat willen). Ook voor het voedselprobleem, armoede en energievraagstukken zijn oplossingen voorhanden. Nu lijkt een kweekvleesburger nog ver weg, maar als de techniek in stroomversnelling komt, zitten we met zijn allen over tien jaar misschien wel diervriendelijk vlees te eten dat bovendien het milieu veel minder belast.

Het is dus niet zo zeer de vraag of iets kan, maar meer of we de mogelijkheden aanpakken en uitvoeren. Commercieel succes kan dan best een aanvullende drijfveer zijn. Als het maar gebeurt!

Auteur

Jody van den Tillaart (@jvandentillaart) blogt als freelancer voor Bright over technieuws in het algemeen en startups in het bijzonder. Ze houdt van de verwondering en het enthousiasme die de techindustrie opwekt en interesseert zich voor de sociaal-maatschappelijke consequenties. Woont met vriend, fluffy kater en twee dochters in Eindhoven, de zuidelijke hotspot voor hightech en startups.