Inhoudsopgave
    

StartupDelta
Jody van den Tillaart
door Jody van den Tillaart
leestijd: 6 min

Nederland wil dé hotspot aan de Europese West Coast worden voor startups uit binnen- en buitenland. Wat is daarvoor nodig? En wat hebben eenhoorns daar mee te maken?

Al een paar decennia bewijzen slimme, snelgroeiende en innovatieve bedrijven dat hun startuptactieken geen modegril zijn. Startups creëren banen, halen enorme investeringen op en zijn al met al van groot belang voor de economie. Google en Facebook – ooit klein begonnen – zijn miljarden waard en hebben een enorme invloed op de wereld. Ook in Nederland vieren startups hoogtij: afgelopen jaar hebben we zelfs onze eerste unicorn geteld. Een unicorn is een startup die binnen tien jaar tijd een waardering van een miljard dollar bereikt. De eerste Nederlandse is betaaldienst Adyen. Met alle economische voorspoed die startups kunnen brengen, is het niet gek dat ook Nederland (net als legio andere landen, regio's en steden) Silicon Valley achterna wil. Maar met zo'n klein kikkerlandje moeten we natuurlijk wel hard ons best doen. Wat moeten we doen om over tien jaar ook maar een beetje in de buurt te komen van de Amerikaanse West Coast?

In november werd met veel bombarie een nieuw initiatief aangekondigd: Nederland wordt een StartupDelta. In het vlakke laagland stromen straks naast brede rivieren ook geld, patenten en inspiratie overvloedig, onder de bezielende leiding van Neelie Kroes. Dat is althans de bedoeling. Nederland moet zich volgens het ministerie van Economische Zaken inzetten om een mooi vestigingsklimaat te scheppen voor startups uit binnen- en buitenland. Het kloppende hart van deze startup-oase wordt Amsterdam. In het bijzonder wordt het marineterrein op het eiland Kattenburg de fysieke spil in dit geheel, als een verzamelplaats voor startups, accelerators en ook de vestiging van grote, internationale bedrijven uit de startupeconomie.

StartupDelta is nog maar net begonnen. Alle betrokken partijen zijn nu met elkaar aan het sparren over hoe dit er precies uit moet gaan zien, maar de stip op de horizon is gezet. Willen we wat voor gaan stellen in de wereld op startup-gebied, dan zullen we de krachten moeten bundelen. Neelie Kroes maakte twee zaken alvast heel duidelijk: ze wordt niet het kaasmeisje van de Nederlandse startupscene maar wil ook daadwerkelijk iets dóen. Daarnaast heeft ze van meet af aan geroepen dat alle startuphubs in Nederland nauw betrokken moeten worden bij dit Deltaplan. Ook Enschede, ook Groningen, ook Eindhoven.

Het is niet de eerste keer dat een stad of een land een klinkende titel aan zich wil verbinden. Kijk naar Eindhoven, dat succesvol Dutch design heeft geclaimd. Als Nederland, of specifieker Amsterdam, de juiste maatregelen neemt om het startups gemakkelijker een aantrekkelijker te maken, is het helemaal nog niet zo gek bedacht. Een label als 'StartupDelta' lijkt niet te veel op Silicon Valley, heeft genoeg eigenheid en Nederlandse identiteit, en er straalt iets op af van 'onze' eeuwenlange ondernemerszin en innovatiedrang om het water tegen te houden. Alleen nu zetten we die anders in. De echte innovatie en dadendrang komt vanuit de startupscene zelf, maar dat de overheid dit nu ziet als een mooie (economische) kans is dan alleen maar mooi meegenomen. Faciliteren maar! De gemeente Eindhoven heeft ook niet zelf bedacht dat de stad lekker aan het ontwerpen moest slaan. Het initiatief komt van de bedrijven, studenten en ontwerpers. Maar de stad herkende wel het potentieel en stimuleert dat. Hopelijk zal het Nederland ook zo vergaan en staan we over een paar jaar te boek als de Europese West Coast waar startups welig tieren.

Een van de asteroïden in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter. Het stof is afkomstig van een enorme afgraving waarbij de asteroïde hol is gemaakt. (Beeld afkomstig uit de korte film <a href= Erik Wernquist
Een van de asteroïden in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter. Het stof is afkomstig van een enorme afgraving waarbij de asteroïde hol is gemaakt. (Beeld afkomstig uit de korte film Wanderers)

Kattenburg

Voordat het plan rond de Delta en het marineterrein naar buiten kwam, had Oscar Kneppers van Rockstart al het idee om van Kattenburg een startupplek te maken. In zijn plan heette het Startup Island. In de gebouwen waar nu nog de marine zit, tekende hij alvast een kantoor van Google, Booking.com en uiteraard Rockstart zelf. Wellicht een vooruitziende blik, met wat er nu staat te gebeuren. Hoe denkt hij dat het startupwereldje er over tien jaar uitziet? "Accelerators zijn er niet voor altijd. Tien jaar geleden waren incubators hot, nu zijn het accelerators. Wat het volgende ding wordt, weet ik niet. Een startup university? Ik weet wel zeker dat er drie dingen altijd nodig blijven: dat is geld, coaching en een fysieke ruimte waar kennisoverdracht kan plaatsvinden." Voor dat laatste zou Kattenburg als startup hotspot de aangewezen plek zijn. Over de Deltaplannen is Kneppers erg te spreken. Hij heeft al met Neelie Kroes om de tafel gezeten en weet dat heel veel mensen meedenken. "Klagen over het startupklimaat in Nederland is stom. Als je het anders wil, moet je het veranderen. Om te kunnen concurreren met andere Europese steden, zullen we de handen uit de mouwen moeten steken."

Ook buiten Amsterdam wordt het plan positief ontvangen. De High Tech Campus in Eindhoven, op techniek en hardware-gebied steeds meer een grote jongen, ziet het Deltaplan als een kans om internationaal succesvoller te zijn. "Op de schaal van Nederland is het raar om allemaal op je eigen eilandje te werken", vindt woordvoerder Bert-Jan Woertman. "Je bent zo van Eindhoven in Amsterdam, die afstanden stellen niet zo veel voor. Ik ben erg blij dat Neelie Kroes de krachten van de verschillende plekken in Nederland wil bundelen. Daarvoor moeten we alleen niet achterover leunen, maar nu meepraten en meedoen. Het zal niet vanzelf gaan. Je kunt wel denken: waarom moet Amsterdam nu het middelpunt zijn? Maar eerlijk is eerlijk: als je in Amsterdam uit de trein stapt, zie je toch een ander soort stad dan Eindhoven. Wij zijn goed in wat wij doen, Amsterdam is goed in andere dingen. Een beetje vriendelijke competitie tussen steden is goed. Maar als je wil dat Nederlandse startups beter kunnen opschalen naar een internationaal niveau, is samenwerking heel belangrijk." Woertman ziet de toekomst van startups rooskleurig in. "Het gaat al heel goed met investeringen in Nederlandse startups. Uit gesprekken met het ministerie van Economische Zaken krijg ik echt het gevoel dat ze zich willen inspannen om het vestigingsklimaat te verbeteren. Als we elkaar in de toekomst beter versterken, kan het alleen maar een stijgende lijn zijn."

Een vloot van ruimtevoertuigen stevent af op de verlichte landingsplaats op de asteroïde. Erik Wernquist
Een vloot van ruimtevoertuigen stevent af op de verlichte landingsplaats op de asteroïde.

De nieuwe boeren

Raimo van der Klein was betrokken bij het uitstippelen van het startupbeleid van de gemeente Amsterdam, dat voor vijf jaar wordt vastgesteld. Zijn visie over de toekomst van startups in pakweg tien jaar wordt niet alleen omrand door regenbogen. "Eigenlijk is het startupeiland nu al achterhaald." Waarom dan? "Ik zie het meer als een nieuwe industriële revolutie. Vroeger maakte het ene bedrijf boter en het andere chocola. Die werden vervolgens opgeslokt in grote multinationals. Met de startups van nu is het niet anders. De grote venture capitalists en accelerators van nu zijn de multinationals van toen: zij gaan in duizenden startups op zoek naar technologieën die ze willen kopen. De startups worden meer de boeren die de grond bewerken die de VC's oogsten." Volgens Van der Klein, onder meer bekend als mede-oprichter van Layar, zie je deze tendens al ontstaan. "Grote bedrijven als Google investeren al voor miljoenen dollars in startups die nog niet eens bestaan. Ze willen een technologie en zoeken daar dan de mensen bij." Ook kopen ze bedrijven op waarvan ze de technologie, de medewerkers of de klanten willen hebben. Denk aan een Facebook dat Instagram, Whatsapp en Oculus inlijft. "En daarna zal er weer iets anders opkomen", besluit Van der Klein.

Of de startupwereld in Nederland het beeld navolgt dat Van der Klein schetst over wat nu in Amerika aan de hand is, gaat de tijd uitwijzen. In Amerika lijken ze het niet erg te vinden, en veel startups dromen van een dikke overname, ook in Nederland. Er zit in elk geval een stijgende lijn in de investeringen in Nederlandse startups. Als dat de komende tien jaar doorzet – het Deltaplan gaat daar waarschijnlijk bij helpen – dan volgt er na Adyen ongetwijfeld een tweede Unicorn. En een derde. En nieuwe banen. Hup, er is werk te doen!

Auteur

Jody van den Tillaart (@jvandentillaart) blogt als freelancer voor Bright over technieuws in het algemeen en startups in het bijzonder. Ze houdt van de verwondering en het enthousiasme die de techindustrie opwekt en interesseert zich voor de sociaal-maatschappelijke consequenties. Woont met vriend, fluffy kater en twee dochters in Eindhoven, de zuidelijke hotspot voor hightech en startups.