Inhoudsopgave
    

Geëmmer over de Ice Bucket Challenge
Floris Poort
door Floris Poort
leestijd: 4 min

De Ice Bucket Challenge is niet alleen een opsteker voor de Stichting ALS, maar ook voor Facebook. Het ultieme bewijs dat de algoritmen van het sociale netwerk uitstekend werken.

Het gebeurt niet vaak dat een volslagen onbekende term binnen het tijdsbestek van ongeveer een week compleet gemeengoed wordt. Het gebeurde met de Ice Bucket Challenge, een liefdadigheidsactie ten bate van ALS, een zeldzame neurologische ziekte waar nog bijna geen behandeling voor is. Mensen die aan de ziekte lijden verliezen langzaam de controle over hun spierfuncties, en raken steeds verder verlamd. Om op passende manier aandacht voor de ziekte te vragen werd die Ice Bucket Challenge bedacht. De opdracht: doneer geld aan stichting ALS óf gooi een bak ijswater over je heen om heel even te voelen hoe het is om geen controle over je motorische functies te hebben.

De actie is aangeslagen, en hoe. Je kon de afgelopen weken niet meer op Facebook komen of je kwam een paar filmpjes van mensen met ijsbakken tegen. Eerst bedanken ze degene die hen voor de uitdaging heeft genomineerd, daarna nomineren ze zelf drie mensen. Dan volgt de waterbak met ijs, een schrikreactie/gelach/gegil/geril en is het filmpje afgelopen.

Liefdadigheid

Opvallend genoeg ontbreekt bij veel van die filmpjes de uitleg dat het om ALS gaat, áls er al wordt gezegd dat het om een liefdadigheidsactie gaat. Nu zou je kunnen redeneren dat dat uiteindelijk niet veel uitmaakt: de actie is zo bekend geworden dat ALS Nederland in augustus een donatierecord bereikte. Eind augustus stond de teller op ruim 14 duizend donaties; het gemiddelde is minder dan tweehonderd donaties per maand. Die trend is ook in andere landen te zien, tientallen miljoenen stromen binnen.

Toch is het ondanks dat goede nieuws niet moeilijk om sceptisch tegenover acties als de Ice Bucket Challenge te staan. Om te beginnen ondermijnt de actie het hele idee van liefdadigheid: geven omdat je zelf kan missen, omdat je graag wilt helpen. Dus niet om je eigen ego te strelen en al helemaal niet omdat je er door de sociale druk gewoon niet aan kunt ontsnappen.

Begrijp me niet verkeerd: sociale druk heeft ook zijn voordelen. Geniet van 8 minuten mislukte ijsemmers #fail

Want dat is de Ice Bucket Challenge snel geworden, een 'moetje' op de sociale media, en dan met name op Facebook. Als je er over nadenkt is de Ice Bucket Challenge precies het soort onderwerp dat op het huidige Facebook gigantisch viraal kan gaan. Want in tegenstelling tot de chronologische tijdlijn van een aantal jaar geleden, laat Facebook ons nu standaard 'top stories' zien. Verhalen die we écht niet mogen missen. En dus kan het voorkomen dat een populair bericht van één van je vrienden dagen achter elkaar blijft opduiken op je tijdlijn.

De Ice Bucket Challenge heeft alles om hoog te scoren in de algoritmen waarmee Facebook die belangrijkste berichten in kaart brengt. Om te beginnen tag je je vrienden in het bericht: degene die jou heeft uitgedaagd en de mensen die jij weer uitdaagt. Daarnaast zit er een filmpje bij, en in de titel zit de term Ice Bucket Challenge. Ongetwijfeld heb je minstens één keer zo'n filmpje bekeken, al was het maar om de reactie van een vriend, familielid of beroemdheid te zien. En dus denkt Facebook dat jij en praktisch alle andere mensen op het sociale netwerk álle filmpjes willen zien. De filmpjes van iedereen waar je vrienden mee bent, komen bovenaan de lijst, afgewisseld met nieuwsberichten over de Ice Bucket Challenge.

Facebook als schoolplein

Een sneeuwbaleffect is het gevolg, want kijkend op je Facebook-tijdlijn zou je haast denken dat je de enige bent die nog geen bak ijswater over zijn hoofd heeft gegooid. Zo gaat het steeds meer om dat meedoen, en steeds minder om het goede doel waar het eigenlijk om zou moeten draaien. Ik was op het hoogtepunt van de heisa op bezoek bij mijn ouders, die beiden al onder de sociale druk waren gezwicht. Mijn moeder had een buurvrouw uitgedaagd, maar die wilde niet. Te massaal, te dwingend, al het bovenstaande. Althans: ze wilde geen bak ijskoud water over haar hoofd gooien. Doneren wilde ze best.

Het mocht niet baten, de mensen vonden het een stomme beslissing. Onsportief. Wie denkt ze wel niet dat ze is? Terwijl de ijsemmer weigeren maar de donatie wel doen eigenlijk de hele insteek is, was het na een week van ice bucket-propaganda tot iets heel anders uitgegroeid. Je doet mee verdomme, anders zullen we eens zien wie hier de paria is.

Is dat in dit geval erg? Niet per se. De stichting ALS haalt miljoenen binnen, het bestaan van de zeldzame ziekte wint hoe dan ook aan bekendheid. De Ice Bucket Challenge is dan ook niet het probleem, hooguit een symptoom. Een symptoom van de sociale verstikking die Facebook bewust oproept. Facebook was al de plaats waar we de waan van de dag met elkaar bespraken, door het nieuwe algoritme is die waan alleen nog maar waanzinniger geworden.

Auteur

Floris Poort (@florispoort) begon twee jaar geleden als stagiair bij Bright. Hij bleef hangen en is inmiddels redacteur. Blogt vrijwel dagelijks op Bright.nl en bij Nu.nl. Houdt van alles met een batterij erin of stekker eraan.