Inhoudsopgave
    

Fuck you 50 Cent!
Astrid Poot
door Astrid Poot
leestijd: 7 min

Performance artist en componist Eboman droomt van kinderen die 50 Cent dissen door zelf betere muziek en clips te maken. Want de macht van de muziekindustrie is samplekoning Eboman een doorn in het oog.

Als 12-jarig ventje besloot Jeroen Hofs (de man achter kunstenaar Eboman) om zelf te maken wat hij op de radio tegenkwam: het geluid van het zoeken tussen de zenders. "Mijn radio veranderde als een soort transformer in een breakdancende robot. De wereld om me heen veranderde mee. Eventjes was muziek één met mijn omgeving. Ik zat niet meer in mijn kamer, ik zat in de muziek. Ik had het gevoel dat ik kon toveren en met een knop de hele wereld kon veranderen in een andere wereld vol harmonie en crazy vrije shapes en kleuren."

Dat kan ik ook, dacht Hofs en hij soldeerde twee radio's aan elkaar in zijn eerste poging tot sampling. Dat was het begin. Het zoeken van (nog) niet bestaande technische oplossingen voor het steeds beter maken van zijn werk is sindsdien een rode draad in zijn leven.  

Eboman is sinds 1995 professioneel actief en heeft wereldfaam verworven als pionier op het gebied van videosampling en realtime videobewerking. Ruim zeshonderd performances, waaronder Roskilde, het Lincoln Centre NYC, Sonar en Lowlands, en tientallen awards later gaat zijn werk nog steeds over thema's als auteursrecht, macht van het kapitaal en de rol van de kunstenaar.

Sample madnesS

Onder het label Sample madnesS werkt hij in een grote kelder zonder daglicht met zijn team aan twee softwarepakketten en een serie apps. Zijn professionele videosampler SenSei zet hij in om eigen werk te maken. SenSei gebruikt hij ook op het podium, in combinatie met een XBox Kinect camera of zijn zelf ontwikkelde SenSorSuit.

Eboman met Michael Jackson op het podium.

Zo kan hij met lichaamsbewegingen SenSei en Ableton aansturen in live performances en letterlijk in het videoscherm stappen en de videofragmenten aanraken en vastpakken. Ook kan hij het publiek realtime meesamplen.

Live video sampling

Daarnaast werkte Hofs en zijn team aan Senna: een geavanceerde videosampler voor kinderen. Senna stond lang in de Klankspeeltuin van het Muziekgebouw in Amsterdam en is nu te spelen op de kindertentoonstelling Mix Max Brasil in het Tropenmuseum. Senna is SenSei met een 3D-kinderinterface, zodat kinderen met de professionele sampler kunnen spelen. En met iTracks wordt de broncode van SenSei vertaald naar mobiele apparaten voorzien van een interface die iedereen begrijpt: een serie eenvoudige opdrachten waarmee het publiek professionele videomuziek-templates kan personaliseren.

Kinderen (van 8 tot 88)

Werk maken voor kinderen heeft nu Jeroens speciale aandacht. Want in een wereld waarin we alleen maar worden omringd door perfecte content die glad naar binnen glijdt,  moeten juist kinderen worden gevormd tot kritische mediagebruikers en vooral -makers.

"50 Cent is een van de rijkste artiesten ter wereld. Zijn publiek bestaat voornamelijk uit kinderen. En wat doet hij? Hij maakt een plaat over zichzelf! Tegen zulke mensen moeten kinderen 'fuck you' kunnen roepen. Wat jij kan, kan ik ook! Daar wil ik software voor maken. Dat kinderen dat echt kunnen. Zodat ze de tracks van 50 Cent gaan samplen."

Nato.0+55+3d

Dingen zien die anderen nog niet zien. Werk dat noodzakelijk is in tijd en context, maar waarvan nog niet duidelijk is waarom. Zo'n kunstwerk dat zijn tijd ver vooruit was, is Nato.0+55+3d: een sampler waarmee Hofs jaren werkte. Een programmeertaal als ultieme vorm van kunst. Radicale inspiratie.

Nato.0+55+3d
Nato.0+55+3d

Nato.0+55+3d was een visuele programmeertaal van onduidelijke komaf. De bedenker leek Netochka Nezvanova te heten. De ontwikkelaars stelden zich wel beschikbaar voor lezingen en workshops over hun software, maar dan verscheen er een dame die poëzie kwam voorlezen.

Netochka Nezvanova betekent 'naamloze niemand’.
Netochka Nezvanova betekent 'naamloze niemand’.

Je licentie werd meteen ingetrokken als je geen coole projecten maakte. En alles zat ramvol met politieke pamfletten en Russische poëzie. De handleiding, de broncode; overal werd je aangezet tot actie tegen westerse overheden en corporate industry.

Hofs: "Geniaal! Hun kunstvorm is een programmeertaal waarmee andere kunstenaars een nieuwe kunststroming kunnen ontwikkelen. Hoewel zij daar niet direct bij betrokken zijn is door hun aanpak wel hun karakter en visie overal in terug te vinden."

De rol van kunst

Hofs is streng: doel van kunst moet zijn een grote groep mensen in de wereld naar een ander plan brengen. Daarvoor gebruikt de kunstenaar methodes die mensen nog niet kennen. Goede kunstenaars brengen de toekomst dichterbij, maar niemand ziet het nog. De grens tussen kunst en anderen dingen is echter transparant. Daarom kun je als kunstenaar prima software voor kinderen maken. Het is onzin om in losse gebieden te denken.

Hofs heeft niet als doel kunstenaar te zijn. Liever ziet hij zichzelf als ondernemer die vanuit ondernemerschap met het geweten van de kunstenaar de toekomst dichterbij brengt. Het werk van Eboman is vreemd en ongepolijst. Het schuurt en kraakt. Dat is de bedoeling. Want iets dat perfect is leidt nooit tot een mooi gesprek. "Weet je nog de Superbowl? Left Shark was veel interessanter dan Katy Perry!"

Katy Perry en de niet synchroon dansende haai.
Katy Perry en de niet synchroon dansende haai.

Alleen iets dat ruw is zorgt voor dialoog. Letterlijk over het werk, maar ook in je hoofd, omdat het vragen oproept. Spontaan is mooi want het komt ongefilterd uit je onderbewuste.

Eboman geeft een demonstratie.

Alle appjes, software en composities die Eboman maakt gaan over de macht van normale mensen. Door zelf mediamaker te zijn word je als burger sterker. Spontaan gekke dingen te maken brengt je dichter bij je intuïtie.

Iedereen maker

Concreet leidt dat nu tot het realiseren van een geweldige app-familie, Interactive Tracks, waarin mensen zelf video kunnen maken en samplen mét geluid. Dergelijke apps vinden gretig aftrek. We hebben allemaal wel eens een ontploffing gemaakt in Action Movie FX en een app als Video Star (15 miljoen downloads) inspireert meisjes over de hele wereld tot het maken van de meest waanzinnige postmoderne punkclips.

I am cat, check me out!

"Ondanks al deze ontwikkelingen ligt de kwaliteit van video's gemaakt door amateurs ver beneden die van professionele video-editors. Ze zijn vaak lang, nauwelijks verhalend (over het algemeen snapshots) en ze ogen en klinken vaak klungelig. Hierdoor worden veel video's nooit meer bekeken laat staan gedeeld met anderen."

Hofs vindt veel goede montage-tools moeilijk goed te gebruiken. Achteraf je opnames editen op een timeline is lastig en veel editors zijn zo rijk aan opties en instellingen dat je als gebruiker geen idee hebt wat je moet doen. Hij wil dit veranderen met zijn project Interactive Tracks. Interactive Tracks wordt een combinatie van storyboard-based opnames, sampling van bestaande video's, automatische video-editing, fun effects en eigen geluid. In de interface geen knopjes en menu's, maar alleen opdrachten. De software doet de rest.

De apps worden ook voor kinderen ontwikkeld. Met hun waanzinnige remixes van Britney, 50 Cent en anderen gaan kinderen natuurlijk scoren op het schoolplein. Als neveneffect trekken ze ook nog een lange neus naar de muziekindustrie. Want kinderen moeten begrijpen dat ze Het Systeem kunnen uitdagen. Dat ze door dingen te maken kunnen laten zien dat ze het niet slikken.

Want kritisch, dat zijn de meeste volwassenen niet meer. We gaan allemaal braaf naar het museum om officieel goedgekeurde mooie dingen te bekijken. Wat Eboman betreft zijn musea precies hetzelfde als Katy Perry, maar dan voor intellectuelen. De kritische discussie over hoe we willen dat wereld is, vindt daar wat hem betreft niet plaats. Kunstenaars die daarmee bezig zijn werken niet voor musea maar zijn op andere plekken. Tussen de mensen. En misschien zijn het zelfs wel kinderen met een sampling-app.

Auteur

Astrid Poot (@astridpoot) is creative director bij Fonk, kids-expert bij Bright, en voorzitter van Stichting Lekkersamenklooien. Maar vooral is ze maker!