Inhoudsopgave
    

Ontsnappen voor je plezier
Floris Poort
door Floris Poort
leestijd: 5 min

Je met vrienden laten opsluiten in een kamer waar je alleen uitkomt door raadsels op te lossen onder druk van een tijdklok. De escape room is in opkomst in Nederland. Een van de mooiste zit verstopt onder de Beurs van Berlage.

Amsterdam leent zich bij uitstek voor een escape room. Dat zou je niet direct zeggen als je niet weet wat een escape room is, maar wie de kamer van Sherlocked heeft bezocht, kan het beamen. "In eerste instantie wilden we onze escape room in het Centraal Station van Amsterdam bouwen", zegt Victor van Doorn, die Sherlocked samen met Tristan Hupe en Micah Kessel opzette. "Dat bleek te duur, en toen viel ons dat mooie oude gebouw tegenover het station op: de Beurs van Berlage. Perfect!"

Het voormalig beursgebouw wordt nu vooral voor exposities en bijeenkomsten gebruikt, maar het ruim 110 jaar oude Rijksmonument heeft een bloemrijke historie. Die kennen maar weinigen, wat Van Doorn in zijn voordeel gebruikt. Wie aan het ontsnappingsspel meedoet, komt met vrienden aan door een grote, houten deur. De ontvangsthal is van een onmiskenbaar vooroorlogs ontwerp, maar wel opgeknapt.

De trap af

Van Doorn of één van zijn mede-oprichters begint direct over de geschiedenis van de Beurs te vertellen. Over de renovatie; de catacomben van het gebouw zijn aan de beurt. Terwijl je over een oude, stenen trap naar de kelder afdaalt zie je inderdaad alle sporen van een renovatie: provisorische houten muren, open plafonds, verschoven, oud meubilair. In de hoek is een deurtje te zien: het oude kantoor van de architect zelf, Hendrik Petrus Berlage. "Sinds zijn dood in 1934 niet meer open geweest", zegt Van Doorn om de spanning op te bouwen. "En pas tijdens de renovatie weer ontdekt." Wijzend op een portret van de architect: "Onlangs zijn we er achter gekomen dat Berlage meester van de loge van een geheim genootschap was, de Society of the Crossed Keys." En verdomd, wie goed kijkt ziet een klein logo van gekruiste sleutels op de revers van Berlage. Dan ga je naar binnen.

Daar tref je een oud kantoor aan, geheel in stijl. De deur gaat achter je op slot, en je krijgt een dik uur om er met z'n allen achter te komen hoe je weer uit het kamertje met laag plafond en ouderwetse snuisterijen komt. Het kantoor lijkt op de ouderwetse inrichting na niet heel bijzonder: wat schilderijen aan de muur, schemerlampen, een vergulde telefoon met draaischijf, een boekenkast. En een bureau, waar je aandacht door een briefje recht onder de lamp naartoe getrokken wordt.

De escape room zoals je 'm aantreft als je begint.
De escape room zoals je 'm aantreft als je begint.

Het briefje is het begin van een speurtocht door de kamer. Er staat op het briefje geschreven, maar er staan ook symbolen op. Zo begint het sherlocken. Het slim nadenken, gevolgtrekking: de art of deduction van meesterdetective Sherlock Holmes. Dat briefje leidt je naar één plek, wat je daar aantreft weer ergens anders naartoe. Trek hier een boek uit de kast en verderop schiet een lade open. Soms loop je vast, en moet je letterlijke hints figuurlijk nemen, of wat creatiever nadenken. Wie echt vast komt te zitten, belt met de vergulde telefoon een alarmnummer.

Niets in de voormalig werkkamer van Berlage is wat het lijkt. Van Doorn, Hupe en Kessel hebben de hele ruimte uitgerust met sensoren, motortjes, springveren en andere technologie. Niet dat je dat ziet: alles is volledig weggewerkt en oogt authentiek. En als gebruikers er met hun neus bovenop staan, zijn ook daadwerkelijk authentieke materialen gebruikt. Je zult daadwerkelijk moeten samenwerken om binnen de tijd het einde van het spel te halen, iets dat sommigen dan ook niet lukt. Elk stukje informatie dat je krijgt schijnt weer een nieuw licht op de voorwerpen in het kantoor. Door de tijdsdruk, het enthousiasme en de constante ontdekking van nieuwe dingen ga je voor je het weet volledig op in het spel. "Daarom laten we mensen niet meer aangeschoten meedoen", lacht Van Doorn. "Ze zijn zo enthousiast dat ze per ongeluk dingen kapot maken."

Videogame en pretpark in één

Sherlocked is eigenlijk de tastbare versie van een point-and-click-game. Zo'n spel in de trant van Tales of Monkey Island. In zulke games kom je ook alleen verder als je elke ruimte nauwgezet inspecteert en de gevonden voorwerpen combineert tot iets dat je verder helpt. Maar in plaats van simpelweg wat te klikken, moet je goed rondkijken, lezen, en overleggen. Zo voelt Sherlocked als iets dat niet zou misstaan in een spelshow op tv, of een goed attractiepark. Het oog voor detail, het gevoel dat alles echt is terwijl je diep van binnen beter weet, het plezier dat je met je vrienden beleeft. Maar beter dan in een attractiepark hangt de uitsmijter niet af van een stijle achtbaan, maar van je eigen denkvermogen en dat van je vrienden. En je staat niet tussen kartonnen muren, maar daadwerkelijk in de catacombe van de Beurs van Berlage.

Een escape room kan vele vormen hebben, van een smoezelige martelkamer geïnspireerd op de Saw-films tot een levensechte, felgekleurde scène uit een stripboek. Sherlocked lijkt gemaakt voor Amsterdam. Een stad met verleden, veel oude gebouwen en nog meer oude verhalen. Het uitspelen van het kantoor van Berlage heeft maar één nadeel: je kan het niet nog eens doen. Je kunt er bovendien met niemand over praten, dat zou het plezier voor een ander verpesten. Gelukkig schijnt de Beurs van Berlage binnenkort aan een renovatie van zijn zolders te beginnen.

Auteur

Floris Poort (@florispoort) begon twee jaar geleden als stagiair bij Bright. Hij bleef hangen en is inmiddels redacteur. Blogt vrijwel dagelijks op Bright.nl en bij Nu.nl. Houdt van alles met een batterij erin of stekker eraan.