Inhoudsopgave
    

Leer je ouders spelen
Astrid Poot
door Astrid Poot
leestijd: 7 min

Wat kunnen de Makey Makey, de Arduino en Little Bits doen voor de relatie tussen ouders en kinderen? Een relaas over spelen, ontdekken en techniek. (En lastige ouders.)

Kinderen willen best vaak dingen doen die voor volwassenen niet zo leuk zijn. Zo heb ik nooit echt met plezier in de zandbak zandtaartjes zitten eten, want – laten we eerlijk zijn – dat is hartstikke saai. Bouwen met Duplo ging al beter, maar op het moment dat mijn bloedjes van kinderen mijn plannen gingen saboteren (de blauwe blokjes pakken, terwijl ik die overduidelijk nodig had), was ook dat weer vervelend. Dat samen spelen is een dingetje, zeg maar.

Dat is heel goed te verklaren. Volwassenen en kinderen zijn te verschillend om letterlijk hetzelfde spel leuk te vinden. Psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi heeft dat netjes in een theorie verpakt: alleen als we precies op het juiste niveau uitgedaagd worden, raken we in een flow. Dan gaan we maximaal in op wat we doen en hebben precies de balans tussen skills en uitdaging gevonden. Klopt die balans niet, dat is het of te moeilijk (saai!) of te makkelijk (saai!) en haken we af (koffie!).

Wanneer is samen spelen nou echt leuk? Ik heb enorm genoten van de eerste keer met de Makey Makey samen met mijn zoon van 5. Dat was echt een openbaring: vier uur lang samen spelen, zonder eten en drinken of plaspauze (geen tijd!), helemaal erin opgaan met superveel plezier en een heel tevreden gevoel achteraf. Waarom was dat nou zo gaaf? Omdat het voor ons allebei helemaal nieuw was.

Er zijn weinig dingen zo leuk en bevredigend als samen ontdekkingen doen; dat is het beste samen spelen. De verschillen vallen helemaal weg. Dat is verbindend: je commiteert je aan hetzelfde doel en werkt samen in het bereiken ervan. Het is open: je bent bereid risico’s te nemen en je dus kwetsbaar op te stellen. En het gaat over vertrouwen: als ik iets niet kan, vang jij het op. Tot slot, vette bonus, mensen die samen spelen versterken hun onderlinge band. Niet gek voor jou en je kinderen. Mensen zijn leermachines. We houden van spelen, maar vooral omdat we dan leren. Het beste spelen is leren, leuk en effectief leren is vaak speels. Een van de leukste boeken hierover is A theory of fun for gamedesign van Raph Koster.

Samen, actief, creatief

Veel spellen of ontworpen speelse ervaringen lopen vroeger of later tegen de grenzen van de spelers aan. Uiteindelijk zorgen verschillen tussen spelers ervoor dat er op een gegeven moment iemand afhaakt. Samen iets maken heeft een langere levensduur. Binnen een maakproces is meer ruimte voor verschillen.

Goede samen-dingen zorgen ervoor dat niemand een voorsprong heeft. Er is goede verhouding tussen uitdaging en skills en ruimte voor verschillen tussen deelnemers. Je moet samen iets kunnen ontdekken, allebei actief mee kunnen doen en creatief kunnen zijn op je eigen manier en niveau.

Iets (moeilijks) maken of bouwen is heel geschikt voor samen spelen omdat de verschillen geen frictie veroorzaken maar juist aanvullend zijn: kinderen kunnen heel goed ontdekkend spelen: trial and error. Dat is inspirerend voor ons volwassenen. Wij kunnen dan weer beter de grote lijnen zien en de onderliggende theorie toepassen. Dat is handig voor kinderen. Win-win: de kinderen slimmer, de volwassenen losser.

Waarom zijn juist deze technische toys interessant?

  • Veel technisch speelgoed gaat over nieuwe kennis
  • Je leert door te doen: zelf maken en zo ontdekken
  • Zelf iets bouwen leidt tot trots en voldoening
  • De skills die je leert zijn vaak een startpunt van eigen creativiteit (op een heel nieuw vlak!)

Samen iets meemaken is leuk, samen iets maken is nog leuker. Het is blijvend, het is nieuw, je voegt iets toe aan de wereld. En maken heft de verschillen op.

Waarom is technisch speelgoed belangrijk?

Veel volwassenen hebben geleerd te veel respect te hebben voor techniek. Als iets niet werkt, geven ze zichzelf de schuld. Kinderen hebben daar veel minder last van; iets dat niet werkt is gewoon stom. En dat klopt natuurlijk.

Technisch speelgoed wil techniek dichterbij brengen en ervoor zorgen dat we die open, kritische houding behouden, aanleren of versterken. Belangrijk voor het leven in een wereld die technologisch steeds complexer wordt. Precies wat de maker movement ook predikt: "If you can’t open it, you don’t own it."

Dat gezegd hebbende: hoe leuk is dat tech speelgoed dan eigenlijk? Ik zet er vier op een rij: MakeyMakey, Little Bits, de Arduino en je eigen elektronisch afval.

Makey Makey

Makey Makey is ontwikkeld door de MIT Lifelong Kindergarten Group (ja, daar willen we allemaal wel werken). Het is een printplaatje dat je via usb op je computer aansluit. De Makey Makey wordt daarmee een toetsenbordje. De toetsen voeg je zelf toe: alles wat geleidt is goed. Bananen, dikke potloodlijnen, klei, kinderen, komkommers, aluminiumfolie, waterbakken, bedenk het maar.

Ik vind de Makey Makey fantastisch. De toepassingen zijn zo simpel of ingewikkeld als je zelf wilt. Je kunt al heel tevreden zijn met een aardappel-piano, maar het is ook echt vet als je een beamer inzet en een lifesize alufolie dansmat maakt, of een enorme PacMan met waterbakken. Binnen het eenvoudige concept kan er dus van alles. Wat ik het coolste vind is dat je ineens met heel andere ogen naar je omgeving kijkt. Heel creatief en geschikt voor alle leeftijden.

LittleBits

LittleBits zijn kant en klare magnetische blokjes elektronica. Zonder te solderen of te breadboarden maak je heel makkelijk elektronische schakelingen. De blokjes hebben verschillende kleuren die verschillende functies aangeven (power, wire, input, output). Door te proberen heb je al snel iets dat werkt.

Je moet wel zorgen dat je een interessante set koopt, anders ben je redelijk snel uitgespeeld. Dan ben je dus best duur uit. Ik ben zelf groot fan van de CloudBit, waarmee je LitteBits-opstelling een cloud-connectie krijgt. Je kunt je LittleBits ook koppelen aan een Arduino en er worden nieuwe bits gecrowdsourced. Vanaf 5 jaar al te gek.

Arduino

Ik ben meer een tech-fan dan een echte developer. De Arduino leek me dus heel lang een brug te ver. Om het mezelf makkelijk te maken heb ik de starter kit gekocht.

Basisschool-leerlingen aan de slag met een Arduino-set. Beeld: Astrid Poot
Basisschool-leerlingen aan de slag met een Arduino-set.

Een mooie set, met een fijne uitpakervaring (heel veel gouden doosjes). In de set zit een Arduino Uno, een berg elektronische componenten en een boek met projecten die je kunt bouwen. Je maakt de elektronische schakeling, programmeert je Arduino en presto: een autonome machine.

Ik heb ermee gewerkt met groep 7 en 8. Ook voor veel kinderen in die leeftijd was het nog moeilijk, maar een half voorbereid project afmaken en tweaken was geweldig. We hebben heel veel plezier gehad met het maken van een leugendetector. (Wie is er op wie verliefd? Superrelevant!) De Arduino is een goede volgende stap na bijvoorbeeld de Makey Makey of zelf electronica maken.

DIY

Maar wat wij thuis samen inmiddels het allerleukste vinden, is het allemaal zelf uit te zoeken. Je kunt alles kopen, maar ook letterlijk samen met je kinderen om je heen kijken: wat hebben we waar we wat mee kunnen? Oude printers hebben hele leuke motortjes en bijna al het elektronische speelgoed heeft leds en schakelaars. Slopen maar! En vervolgens alles combineren wat je hebt: je Lego-monster met Sugru aan een oud motortje plakken, dat je inclusief printplaatje uit een oude remote control auto hebt gesloopt, de mogelijkheden zijn eindeloos.

Sinds wij de Makey Makey en Arduino hebben en een LittleBits-machine hebben gemaakt, zijn we veel beter geworden in ontdekkend spelen met techniek. Dus ja, wij zijn nu meer van die open, kritische burgers geworden. Die met veel plezier alle oude apparaten opschroeven voor we ze wegdoen. Die ontdekkingsreis had ik alleen nooit op dezelfde manier kunnen maken. Ik ben er dus van overtuigd dat het klopt: kinderen leren hun ouders weer spelen. Elke keer opnieuw. Dus wapperen maar met die creditcard!

Auteur

Astrid Poot (@astridpoot) is creative director bij Fonk, kids-expert bij Bright, en voorzitter van Stichting Lekkersamenklooien. Maar vooral is ze maker!