Inhoudsopgave
    

Het vierde technologietijdperk
Ben van der Burg
door Ben van der Burg
leestijd: 8 min

Na de personal computer, internet en de mobiele telefoon staan we volgens Mark Zuckerberg van Facebook aan de vooravond van het vierde technologietijdperk: virtual reality. Ook Ben is een believer.

Je vergeet nooit je eerste keer. De eerste keer dat je mobiel belde met een Sony CM-DX1000 (1995). De eerste keer dat je kon wappen en het nieuws las op je Nokia 7110 (1999). De eerste keer dat je een NEC N21i telefoon in je handen kreeg met een kleurenscherm (2001). De eerste keer dat je live naar het NOS journaal keek op een Nokia 3650 (2003). De eerste keer dat je een Video call had met de Sony Ericsson V800 (2005). Mijn sensatie van de eerste keer kwam vorig jaar weer boven toen ik de Oculus Rift op mijn hoofd zette.

Mijn collega adviseerde me goed rond te kijken. Ik genoot van de zee in de verte. De hoogte van de bergen en het dorp waar ik doorheen suisde. Vanaf het hoogste punt werd het minder aangenaam. Voor mijn gevoel trok het bloed uit mijn hersenen, mijn maag draaide zich om. In de fysieke wereld begeef ik me niet graag in roller coasters; daar voeg ik vanaf die ervaring roller coasters in de virtuele wereld aan toe.

De vliegdemo van We Make VR tijdens Bright Day #4 eind vorig jaar. Beeld: Milan Vermeulen
De vliegdemo van We Make VR tijdens Bright Day #4 eind vorig jaar.

Palmer Lucky

Ik werd me bewust dankzij de Oculus Rift dat er iets fundamenteels gaat veranderen in de beleving van mensen. Ik dacht terug aan de eerste ervaringen van mensen met treinen en auto's. Dat ze dachten dat het menselijk lichaam niet tegen snelheden van 100 kilometer per uur konden. Ik dacht terug aan de fundamentele wisseling van perspectief over ons bewustzijn toen we voor het eerst onze dampkring verlieten. Het besef dat we een onderdeeltje zijn van een groter geheel en niet langer het centrum van het heelal zijn.

De Oculus Rift zorgt voor een soortgelijk besef. Onze zintuigen zorgen voor een ervaring die we zo kunnen manipuleren dat die los komt te staan van een gebeurtenis in de fysieke wereld. Was dat voor de Oculus Rift nog slechts weggelegd voor enkele specifieke games. Mede dankzij Palmer Lucky, de founder van Oculus Rift, zal virtual reality (VR) voor iedere consument beschikbaar worden.

De manier waarop Palmer Lucky zijn VR-bril maakte, spreekt tot de verbeelding. Een negentienjarige die wat geld verdient door het repareren van smartphoneschermen in de schuur van zijn ouderlijk huis. Hij houdt van gamen. Hij haalt wat klassieke VR-brillen uit elkaar. Hij denkt, dat kan ik beter met de lcd schermen van een iPhone. Hij start een Kickstarter campagne om 275 duizend dollar op te halen. Mede dankzij game developer John Carmack (Doom, Quake, Commander Keen) die een ducktape-versie showt op de Electronic Entertainment Expo haalt Lucky 2,4 miljoen dollar op. De eerste versie komt uit. Iedereen die hem opdoet en beleeft, is onder de indruk. Binnen twee jaar koopt Facebook Oculus Rift voor twee miljard dollar.

Bright Day-bezoekers testen de Samsung Galaxy Gear VR. Beeld: Milan Vermeulen
Bright Day-bezoekers testen de Samsung Galaxy Gear VR.

VR is vier

Mark Zuckerberg gelooft dat VR het vierde consumenten-technologietijdperk zal worden na de PC, het internet en de mobiele telefoon. Vanaf het PC tijdperk (vanaf 1981 met de release van de IBM personal computer) draait je computer op Windows, je werkt met Office-producten en als communicatietool gebruik je email. Ik praat hier over het dominante gebruik van technologie door consumenten. In 1995, met de beursgang van Netscape begon het internettijdperk. We browsen vooral met Internet Explorer, zoeken met Google en communiceren met Facebook.

Op dit moment is daar het mobiele tijdperk aan toegevoegd. Het draait op Android of iOS en de manier van werken wordt bepaald door de elementen uit de ‘sharing economy’. Dit komt doordat de mobiel vele aspecten van het dagelijks leven verbindt. Denk aan diensten als Dropbox, Uber, Airbnb, Slack. Tot slot, in het mobiele tijdperk communiceren we met messaging apps (Wechat, Whatsapp, FB Messenger).

Het wordt er niet overzichtelijker op nu we langzaam groeien naar het VR tijdperk. Het zal draaien op het operating system Windows, Android en iOS. Welke working-, gaming- en communicatietools dominant zullen worden, zullen de komende jaren helder worden. Wel kunnen we de verschillende richtingen aangeven. Op dit moment zie je VR terug in industrieën als defensie, gezondheidszorg, entertainment, educatie en in vastgoed. Terwijl je met een beetje fantasie toepassingen voor elke sector zou kunnen verzinnen.

In het veld

Het meest indrukwekkende voorbeeld uit de defensie-industrie is de militair die in een VR shooter game leert hoe hij overleeft in een guerrilla-oorlog. We sturen hem naar Afghanistan waar hij goed getraind zijn mannetje staat. Toch keert hij met een post-traumatisch stressstoornis terug. Dankzij VR helpt de psychiater hem van zijn trauma af. Het meest bekende voorbeeld uit de gezondheidszorg waarbij VR toegepast wordt, is de verschoning van verband bij kinderen met brandwonden. Door ze met VR af te leiden, voelen ze minder pijn. De hersens zijn immers niet met pijn bezig, maar met het spel dat wordt gespeeld.

Een ander indrukwekkend VR voorbeeld vindt op dit moment bij Ajax, PSV en AZ plaats. De trainers kunnen op een whiteboard uitleggen wat een verdediger zou moeten doen als de spits wegdraait. Maar zet de verdediger een VR-bril op, dan kan hij een specifiek moment van de wedstrijd herbeleven. Hij voelt wat het is om weer op het veld te staan. Daarnaast krijgt de speler in VR een bal aangespeeld. Vervolgens moet hij zo snel mogelijk kiezen op welke speler hij de bal afspeelt. Hoe sneller en accurater zijn reactie in VR, hoe beter hij dit onbewust bekwaam kan toepassen op het veld. Spelinzicht kun je daardoor trainen.

Een laatste voorbeeld dat ik geef, komt uit een leeromgeving. Als je meer wilt weten over de ruimte kun je je hart op Youtube ophalen. Zet Titans of Space op in VR en je waant je een astronaut. Je vliegt door de ruimte. Je komt aan bij Venus, de gegevens van Venus staan onder de planeet. In de verte doemt de immens grote zon al op. Je passeert de mini-planeet Mercurius Je komt bij de zon. De massaliteit doet je beseffen hoe nietig je bent. Je besluit snel onze melkweg te verlaten. Je raast langs alle planeten en na Pluto kom je in het immense grote niets. Je komt bij superzonnen en ziet hoe nietig onze zon is. Leren is definitief veranderd.

Jong geprobeerd is oud, eh, een baan. Beeld: Milan Vermeulen
Jong geprobeerd is oud, eh, een baan.

Threesixty

Het valt op dat de voorbeelden die ik gebruik gemaakt zijn in 3D-animatiewerelden. Dat betekent niet dat VR gemaakt met 360 graden camera's niet indrukwekkend is. Wellicht zelfs indrukwekkender, omdat het beeld scherper en helderder is. Zo kun je naast Paul McCartney in concert staan, kun je IJsland vanuit een helikopter beleven of kun je een oorlogsfilm bekijken alsof je in de oorlog zit. Met 3D-animaties ben je flexibeler in de mogelijkheden. Een 360 graden beleving van het heelal is niet mogelijk of scoren vanuit het gezichtspunt van Lionel Messie kan ook alleen met een animatie in 3D. Mark Zuckerberg vertelde tijdens de laatste F8 Facebook Developers Conference dat gebruikers begonnen met tekst op Facebook, waarna we foto's aan onze timeline gingen toevoegen. Het laatste half jaar zie je vooral een toename van video op Facebook. Dit zal in de komende jaren worden verbeterd door de toevoeging van 360 graden video's. Hij liet daarbij de Almalfi-kust in Italië zien. Die zie je vervolgens in je tijdslijn op Facebook of je doet je telefoon in een headset om het intenser te beleven. In de toekomst zullen waarschijnlijk 3D-animaties en 360 graden camera's in elkaar opgaan.

Wil iedereen kunnen genieten van VR dan moeten er wel headsets zijn. Op je mobiel kun je prima 360 graden video's bekijken, maar de ervaring haalt het niet bij een headset op je hoofd waarbij je in de virtuele wereld duikt. Volgens verschillende bronnen zijn er op dit moment wereldwijd 550 duizend VR headsets op de markt. Vooral de Cardboard timmert aan de weg. Voor rond de 10 euro ben je in het bezit van een kartonnen doosje met lensjes en kun je met applicaties op je smartphone VR ervaren. Niet zo heftig als met een Oculus Rift of een Samsung Gear VR, maar het geeft een goede indruk. Aangezien andere producenten Sony, Zeiss, Microsoft of HTC ook allemaal geloven in het vierde consumenten-technologischetijdperk zal het een kwestie van tijd zijn voordat de penetratie headsets een kritische massa bereikt. Eind 2017 zullen er volgens onderzoekbureau's een kleine 60 miljoen headsets zijn. We kunnen echter niet in de toekomst kijken. Zo vertelde Thomas Watson in 1943 de president van IBM dat er op de wereldmarkt wellicht maar ruimte voor vijf computers zal zijn. Als er een consumententoepassing komt waar we allemaal van achterover slaan, dan zal het zeker sneller gaan.

Waar ik aan denk? Kun je ervaren hoe het is om Max Verstappen te zijn. Als je kunt voelen hoe het is om de winnende goal in de Champions League te scoren. Als je 's avonds op de bank ligt, maar denkt dat je naast Katy Perry bij de Super Bowl staat. Dat soort toepassingen wil iedereen wel ervaren. VR zal in dat geval sneller dan we verwachten het vierde technologische consumentenplatform zijn.

Auteur

Ben van der Burg (ikbenechtben), die in de tweede helft van de jaren tachtig en begin jaren negentig successen vierde als langebaanschaatser, is commercieel directeur van Triple IT. Voor Bright Ideas schrijft hij analyses over de gevolgen van digitalisering.