Inhoudsopgave
    

De toekomst van tv is bright
Tonie van Ringelestijn
door Tonie van Ringelestijn
leestijd: 6 min

Niet met nog meer pixels maar met een grotere lichtsterkte moeten de tv's van de toekomst realistischere beelden tonen. Philips-fabrikant TP Vision werkt aan fellere tv's die nodig zijn voor HDR-video: beelden met een hoger dynamisch bereik. En dus 'echter'.

Wat komt er na 4K (ultra-hd)? 8K natuurlijk, maar dat verschil zie je al bijna niet meer. Tv-fabrikanten werken daarom aan andere verbeteringen dan alleen het toevoegen van nog meer pixels, zoals het uitbreiden van het kleurengamma. Schermen geven dan bijna alle kleuren weer die we met onze ogen kunnen zien. Een andere ontwikkeling op tv-gebied die er de komende jaren aankomt is HDR. Die term ken je misschien van de camera in je smartphone: de camera maakt dan snel twee beelden achter elkaar en voegt die samen, waarbij je meer details ziet. HDR slaat op een 'hoog dynamisch bereik', waarbij zowel de zeer donkere als de zeer heldere delen goed worden weergegeven. In plaats van, zoals nu vaak, een gemiddelde daar tussen in.

Het menselijk oog heeft een heel groot dynamisch bereik, maar de huidige tv's kunnen dat niet weergeven. Terwijl bepaald licht dat we in het dagelijks leven zien best heel fel zijn, zoals weerspiegeling van de zon op een auto. Je tv toont zoiets eigenlijk veel te flets. Tv's hadden tot nu toe meestal een lichtsterke tot een waarden van 100 nits (bioscoopschermen zelfs minder dan 50 nits). Maar onze ogen kunnen wel 10.000 nits of meer waarnemen. En daar zit dus nog een kans voor de tv-wereld om beelden echter te doen lijken.

Danny Tack tijdens zijn presentatie over HDR-tv's. Beeld: Tonie van Ringelestijn
Danny Tack tijdens zijn presentatie over HDR-tv's.

"We verwachten dat tv-fabrikanten de komende jaren met schermen met een grotere lichtsterkte komen. We kunnen nu al schermen produceren van 500 nits, maar straks is al 800 of 1500 nits mogelijk. Ik verwacht dat er elk jaar 50 nits bij komt", vertelt Danny Tack, hoofd productplanning bij Philips-fabrikant TP Vision, in zijn innovatiecentrum in Gent. Daar blijkt dat TP Vision eigen prototypes van Philips-tv's heeft die HDR-video kunnen weergeven. Speciale algoritmes, waaraan in Gent wordt gesleuteld, zorgen ervoor dat de beelden goed worden weergegeven. "Je kan niet zomaar de lichtsterkte omhoog gooien zonder de beeldverwerking aan te passen, dan zouden de kleuren er niet goed meer uitzien", aldus Tack.

No nits no glory

In het lab in Gent staan al tv's die 500 of 800 nits aankunnen. Maar een bijzonder prototype kan zelfs tot 4000 nits weergeven. Tijdens de demonstratie blijkt dat inderdaad een stuk feller te zijn, maar wat opvalt is dat de beelden er vooral realistischer uitzien dan op de minder felle tv zonder HDR. Met HDR zie je details, zoals de snorharen van een leeuw, beter, maar de techniek maakt met name indruk bij scènes waarin zonlicht een rol speelt. Als de camera is gericht op een raam met tegenlicht, dan ziet dat er met HDR veel echter uit dan hoe tv's dat nu weergeven. Dat blijkt als je vergelijkt veel te flets te zijn. De tv met grotere lichtoutput kan het grotere verschil in licht zoals dat in het echt is beter nabootsen. Weerkaatsend zonlicht vanaf een glas of een spiegel is overigens vaak meer dan honderdduizend nits.

Maar worden sommige scènes straks zo fel dat we met onze zonnebril op moeten kijken? Tack denkt van niet: "We geven alleen de delen die fel belicht zijn en extra details nodig hebben extra licht, maar de andere delen niet. Bij de meeste beelden valt de totale felheid van het licht van de tv dus wel mee. Er zijn weinig scènes waarbij je direct in de zon kijkt." Als HDR-video aanslaat, is dat goed nieuws voor filmliefhebbers, denkt Tack. "Als je een scène hebt met special effects met veel licht, dan maakt dat nog meer indruk en kan je met de hogere lichtoutput nog meer in een scène opgaan."

Strijd om standaarden

TP Vision mag dan zijn eigen algoritmes testen, Dolby heeft zijn eigen standaard voor HDR-video, Dolby Vision. Dat wordt mogelijk uiteindelijk de internationale standaard. Niets is echter zeker, maar TP Vision test ook het Dolby-systeem. Tack: "Rond HDR is een nieuwe strijd rond standaarden gaande en die is nog niet gestreden. Wij hebben onze keuze nog niet gemaakt."

Rechts een lcd-tv zoals we die nu kennen, links een HDR-prototype met 4000 nits. Beeld: Tonie van Ringelestijn
Rechts een lcd-tv zoals we die nu kennen, links een HDR-prototype met 4000 nits.

Als de tv-wereld ergens goed in is, dan is het wel de strijd tussen standaarden. Lang geleden was Philips daar al eens de dupe van toen het inzette op Video2000 als alternatief voor VHS en Betamax. Uiteindelijk werd VHS de standaard. Later volgden verschillende vormen van 3D-tv, met actieve of passieve brillen. Op 3D-tv zaten de meeste consumenten niet te wachten, mede vanwege de verplichte brillen. Dat is in elk geval een voordeel van HDR-video: het verbetert de huidige kijkervaring, zonder dat de kijker iets hoeft te doen.

Een ander voordeel ten opzichte van 3D: de meeste camera-apparatuur die nu wordt gebruikt is al geschikt voor HDR, terwijl voor 3D nieuwe camera's nodig waren. Mede daardoor zijn er weinig 3D-films en zijn 3D-tv-programma's al helemaal schaars. Hoewel het ook wachten is op HDR-content zouden die mogelijk makkelijker achteraf zijn te produceren. Grote kans dat Netflix net zoals nu bij 4K weer één van de eersten is die een serie aanbiedt in HDR.

Wanneer staan de tv's met HDR en hogere lichtsterke in de winkel? "Het is nog niet een product dat nu op de markt komt. Daarvoor moeten we nog wachten op die standaarden. De CES-beurs in Las Vegas in januari kan hiervoor een belangrijk moment worden om de tv-partijen samen te brengen." Er zijn volgens Tack wel signalen dat de consument graag naar levendiger beeld met grotere verschillen kijkt. De helft van de eigenaren van Philips-tv's geeft al de voorkeur aan de zogeheten 'vivid-mode' van beeldverwerking, waarbij de kleuren levendiger zijn.

Kans voor OLED?

OLED lijkt met zijn diepe zwart en hoge contrast geschikter dan lcd/led voor HDR-video, maar Tack verwacht de komende jaren geen OLED-tv's van Philips. "De piekhelderheid ligt wel hoger, maar de algemene helderheid is juist lager dan bij de huidige lcd-tv's. Ook zijn er problemen met de uniformiteit, waarbij delen van het scherm lichter zijn dan andere. En het totale kleurbereik ligt lager." Ook de levensduur van de OLED-panelen is nog een probleem. Ze moeten te snel worden vervangen. Bovendien neemt de lichtoutput na verloop van tijd snel af, tot minder dan 150 nits. "Als ze dat weten op te lossen, ben ik de grootste OLED-fan, maar zover zijn ze nog niet. Dat duurt nog wel drie tot vijf jaar. In de tussentijd neemt de lichtoutput van lcd-tv's snel toe, dat haalt OLED voorlopig niet in."

OLED-schermen, links zonder HDR, rechts met. Beeld: Tonie van Ringelestijn
OLED-schermen, links zonder HDR, rechts met.

Philips staat hierin niet alleen. Ook Samsung heeft de productie van OLED-tv's voorlopig on hold gezet. Alleen LG verkoopt momenteel OLED-tv's, die fors duurder zijn dan andere televisies. "We gaan pas Philips OLED-tv's maken indien ze beter zijn dan de OLED-tv's die er nu zijn", aldus Tack. "OLED is op sommige punten superieur, maar de techniek is nog niet volwassen genoeg."

Toch maakt OLED altijd veel indruk tijdens demonstraties, maar daar is wel een reden voor. "OLED-tv's op beurzen tonen altijd alleen beelden met zwarte achtergrond, omdat dat diepere zwart er zo mooi uitziet. Maar beelden met veel wit zie je nooit. Als je een OLED-tv naast een LCD-tv zet, dan zie je ineens dat bij OLED het wit er te grijs uitziet. Dat is een zwakte van de technologie. LCD is volgens ons daarom voorlopig geschikter om het volgende niveau van beeldkwaliteit te gaan leveren."

Auteur

Tonie van Ringelestijn (@tonie) was in 1999 een van de eerste (en meest fanatieke) bloggers in Nederland. Sinds onze start in 2005 doet hij dat ook voor Bright. Hij schrijft over tech en media voor sites, kranten, bladen en persbureaus. Ook maakte hij landelijke radio en tv. Sinds 1 januari is Tonie de eindredacteur van Bright.nl.