Inhoudsopgave
    

Kruip in de huid van een hacker
Floris Poort
door Floris Poort
leestijd: 5 min

In de open world-game Watch Dogs kun je vrijwel alles om je heen hacken en niemands privacy is voor jou veilig. Die macht heeft een verrassend effect op je als speler.

Franse game-uitgever Ubisoft is één van de grootste spelers in de industrie. Met eigen studio’s in diverse landen heeft Ubisoft er de afgelopen jaren de indrukwekkende gewoonte van gemaakt om elk jaar rond dezelfde tijd een nieuwe game in lopende series uit te brengen. De bekendste is Assassin’s Creed, een serie action-adventuregames in historische settings waarin de hoofdpersoon het fictieve leven van huurmoordenaar beleeft. Hoewel dat personage fictief is, zijn veel onderdelen van de omgeving en het verhaal gebaseerd op gebeurtenissen en plaatsen die wel degelijk echt zijn.

Dat gaat ver: tijdens een vakantie in Italië herkende ik beroemde gebouwen niet uit de reisgids, maar omdat ik er als huurmoordenaar al talloze keren overheen geklauterd was. Op die manier speelt Assassin’s Creed als een reisgids en geschiedenisboek tegelijk. Niet dat je dat merkt. Met hun jaarlijkse verschijningsdatum en nadruk op actie zijn veel van zulke Ubisoft-titels het equivalent van een lekkere popcornfilm. Maar dan wel eentje waar je zonder het te merken nog wat van opsteekt ook. Je moet achteraf uiteraard feit van fictie scheiden maar de games zijn boeiender dan elk geschiedenisboek dat ik op de middelbare school moest meesjouwen.

De launch-trailer van Watch Dogs geeft een idee waar de game over gaat.

De in mei verschenen Ubisoft-game Watch Dogs lijkt een serie in lijn van Assassin’s Creed te gaan worden, al was het maar omdat de game enorm goed is verkocht. Waar Assassin’s Creed zich richt op belangrijke gebeurtenissen in het verleden, speelt Watch Dogs zich in onze tijd af. De spelwereld is net zoals de oude steden in Assassin’s Creed een leerzame karikatuur. Niet alles klopt, er zitten verzinsels en overdrijvingen tussen, maar het geheel zet je onbewust aan het denken.

Alles hacken wat los en vast zit

Assassin’s Creed geeft te denken over de rol van de kerk tot de slavenhandel in de zeventiende eeuw. In Watch Dogs is de materie veel recenter: privacy. In de game speel je een hacker die toegang heeft tot vrijwel alles met een stekker of batterijen. Dat is direct zo’n overdrijving: in de game kan dat alleen omdat de fictieve versie van Chicago helemaal draait op één besturingssysteem. Alles van stoplichten, stroomvoorziening en bruggen tot de smartphones van alle burgers in de game loopt op het zogeheten ctOS. Verhaaltechnisch wel handig, maar geen IT’er zou instemmen met zo’n idee.

Met één druk op de knop laat je paaltjes uit de weg omhoog komen. Beeld: Ubisoft
Met één druk op de knop laat je paaltjes uit de weg omhoog komen.

Toch doet dat er uiteindelijk niet veel toe, want het gaat om wat er gebeurt wanneer iemand toegang zou hebben tot onze belangrijkste systemen. Dat merk je spelenderwijs snel in Watch Dogs: één van de knoppen op de controller is gereserveerd voor het hacken van dingen. Richt op een stoplicht en een kettingbotsing is het gevolg. Richt op het hoofd van een argeloze voorbijganger en je krijgt te zien of hij ooit heeft vastgezeten, ziek is geweest of er vreemde gewoontes op nahoudt. Hack hun telefoons en je leest mee met intieme berichtenwisselingen, of luistert telefoongesprekken af.

Het gaat zo makkelijk dat je er snel aan gewend raakt, vooral tijdens de verhaalmissies van het spel. De hoofdpersoon is naast hacker namelijk bijzonder atletisch - een zeldzame combinatie. Hij klimt met gemak op gebouwen en kan omgaan met hetzelfde zware wapentuig als de criminelen in bijvoorbeeld Grand Theft Auto. Met zijn open opzet lijkt Watch Dogs veel op die game, behalve dus dat hacken. Dat geeft je als speler extra mogelijkheden tijdens het binnendringen van beveiligde bases en het uitschakelen van vijanden.

Niet geloofwaardig, wel overtuigend

Wie rent er guns blazing op een groep gewapende criminelen af, als je ze ook één voor één kunt uitschakelen met slimme hacks? In Watch Dogs kan je zonder vuile handen te krijgen iemand elimineren door bijvoorbeeld de elektronica van de granaat aan zijn riem te hacken. Of je voert de druk van een gasleiding op, net wanneer een groep vijanden passeert. Boem! Klus geklaard. Dat levert boeiende spelsituaties op, waarbij je aan het eind van de game vooral zou willen dat je nóg meer zou kunnen hacken.

Waar de geloofwaardigheid van één groot, kwetsbaar besturingssysteem geen seconde overeind blijft, beklijven de gevolgen van zo’n grote, lekke stad wel. Watch Dogs speelt erg slim in op de mogelijkheden van de computers die ons leven beheersen: zowel die in onze broekzak als de talloze computers die alles in goede banen leiden. Het komt allemaal zo bekend voor, dat je tijdens het spelen creatieve manieren bedenkt om vijanden uit te schakelen waar de makers van de game niet eens aan hebben gedacht.

Pak in Watch Dogs je telefoon en je ziet ieders grootste geheimen. Beeld: Ubisoft
Pak in Watch Dogs je telefoon en je ziet ieders grootste geheimen.

De moraal van het verhaal in Watch Dogs is het idee van geweld op afstand. Zulk geweld kennen we van het journaal: drones, bestuurd vanuit een bunker bij Las Vegas, schieten in het Midden-Oosten terroristen neer. Waar dat door de afstand en de vreemde technologie een ver-van-mijn-bed-show is, komt het in Watch Dogs plots een stuk dichterbij. Doodgewone smartphones, elektriciteitskastjes, gasleidingen en stoplichten zijn in de handen van de verkeerde gebruiker opeens wapens.

Geweld als lokkertje

Ondanks dat de nadruk in zowel Watch Dogs als Assassin’s Creed op geweld ligt - het zijn per slot van rekening actiespellen - is het boeiend dat dergelijke grote blockbustergames toch zulke thema’s meekrijgen. Op die manier spelen de makers met de unieke eigenschap die videogames ten opzichte van boeken, films en series hebben: ze laten je zien hoe het is om de wereld door de ogen van een ander te zien.

Een waardeoordeel geven de makers van de game niet per se, je speelt geen maatschappijkritisch relaas. Maar je ziet met eigen ogen wat er allemaal gebeurt. Je ziet wat de gevolgen van je acties zijn. Je ziet ineens mogelijkheden in de simpelste technologie, puur omdat je kwaad in de zin hebt. Dat blijft hangen, ook al dacht je alleen maar plezier te maken.

De makers van de game waren benieuwd hoe echte mensen op zulke hacks zouden reageren.
Auteur

Floris Poort (@florispoort) begon twee jaar geleden als stagiair bij Bright. Hij bleef hangen en is inmiddels redacteur. Blogt vrijwel dagelijks op Bright.nl en bij Nu.nl. Houdt van alles met een batterij erin of stekker eraan.