Inhoudsopgave
    

Mode van plastic soep: wat heeft de oceaan eraan?
Miranda Hoogervorst
door Miranda Hoogervorst
leestijd: 7 min

Naar schatting drijft er zo'n 300 miljoen ton plastic in het zeewater. Deze plastic soep richt enorme schade aan. Het stimuleert modemerken om groen te doen. Adidas en G-Star RAW trekken de aandacht met gelikte producten van oude visnetten en plastic flessen. Helpen die acties echt of is het louter marketing?

In juni presenteerde Adidas tijdens een klimaatevenement van de Verenigde Naties een prototype sneaker van gerecycled afvalplastic uit de oceaan. Een uitgebreide kledingcollectie staat gepland voor het einde van dit jaar. G-Star lanceerde in september 2014 hun inmiddels wereldberoemde collectie van oceaanafval 'RAW for the Oceans'; een samenwerking met Bionic Yarn en Parley. Het jongste 'ocean waste brand' is Outerknown van Kelly Slater, 11-voudig wereldkampioen surfen. Zijn merk biedt onder andere jacks en zwemshorts van gerecyclede visnetten.

Die visnetten komen uit heel Europa. Pascal van Erp duikt ze op samen met collega-duikers uit de hele wereld. Hij is oprichter van stichting Ghost Fishing; een wereldwijd duikersnetwerk, gespecialiseerd in ronddrijvende 'spooknetten'. Ghost Fishing werkt onder andere in opdracht van Healthy Seas, dat ervoor zorgt dat de opgedoken netten worden gerecycled tot garens. "We vissen de netten op met de hand en we werken samen met bergingsboten met grijpmachines. Per jaar hebben we 25 duikdagen en dan halen we totaal 30-35 ton op. Voor 2015 staat het doel op 50 ton", aldus Van Erp.

Duiker met 'spooknetten' Beeld: Peter Verhoog Shark Society
Duiker met 'spooknetten'

'Gerecycled kledingplastic is microplasticbom'

Mode van oceaanplastic geeft ons een goed gevoel. Je voorkomt ermee dat zeehonden gewurgd worden door nylon visnetten en dat zeevogels doodgaan van de honger omdat ze hun buikje vol hebben met plastic speeltjes. Oceaanafval-kleding doet het ook goed in marketingcampagnes van de betrokken modemerken. Maar leveren al die mooie recycling-projecten ook echt wat op voor de oceaan?

Daniel Poolen van de Nederlandse Plastic Soup Foundation vindt recycling géén goed idee: "Gerecycled plastic voor kleding is een microplasticbom." De stichting is nauw betrokken bij het Europese Mermaids-onderzoek naar de impact van plastic micro- en nanovezels op het ecosysteem. Per wasbeurt kan synthetische kleding miljoenen microvezels loslaten; vezels die via het riool weer terecht komen in zee.  "Je moet het gebruik van synthetische kleding zoveel mogelijk zien te vermijden en je moet er vooral voor zorgen dat de vezels niet in de oceaan komen", aldus Poolen. Plastic Soup Foundation en Mermaids werken aan een vezelfilter voor wasmachines.

Zo'n 20 procent van Econyl is gemaakt van oude netten.
Zo'n 20 procent van Econyl is gemaakt van oude netten.

Visnetten en touwen

"Het is juist goed dat merken oceaanafval gebruiken voor nieuwe producten. Zo kunnen we het verwijderen van spooknetten uit zee financieren en voorkomen dat er plastic in zee terecht komt", stelt Giulio Bonazzi, directeur van de Italiaanse garenproducent Aquafil en mede-oprichter van Healthy Seas. Aquafil maakt onder andere garen, genaamd Econyl, van gerecyclede visnetten en zeetouwen en beheert het gehele productieproces, van het schoonmaken van de visnetten tot aan het spinnen van de garens. Bonazzi produceert jaarlijks 25 miljoen kilo Econyl, een vijfde daarvan is gemaakt van oude netten.

Outerknown en Speedo werken met het Econyl-garen en ook Adidas, Arena, La Perla en Triumph verwerkten het in hun collecties. Bij Healthy Seas Nederland kun je sokken van Econyl kopen.

Een jas van Outerknown gemaakt met Econyl-garen.
Een jas van Outerknown gemaakt met Econyl-garen.

Filteren

De kleding van G-Star RAW for the Oceans bevat gerecycled garen van Bionic Yarn. Deze Amerikaanse garenproducent verwerkt oude pet-flessen tot nieuwe garens. Pharell Williams is creatief directeur van Bionic Yarn. Voor de drie collecties van RAW for the Oceans is al zo'n 30 ton gerecycled oceaanplastic gebruikt, gelijk aan 2 miljoen halveliter-flesjes.

G-Star is zich bewust van het probleem van de microvezels uit (gerecyclede) polyester kleding. De RAW for the Oceans-campagne zorgt voor bewustwording bij consumenten en bij het team van G-Star zelf. "Intern heeft het tot aanpassingen geleid. In 2014 hebben we alle plastic tassen in onze winkels vervangen door FSC-gecertificeerde papieren tassen. Papier of plastic, er zijn altijd voor- en tegenstanders. Het één is goed voor de oceaan, het ander is goed voor het land; zo moeten wij als merk ook steeds weer goed gefundeerde keuzes maken. Het wasmachinefilter is een zeer interessant concept. Parley werkt momenteel aan een concept voor het filteren van plastic uit water en een teststandaard voor het vrijkomen van plastic vezels", aldus Corporate Responsibility Director Frouke Bruinsma.

Adidas' prototype van zijn oceaanafval-sneaker valt tegen.
Adidas' prototype van zijn oceaanafval-sneaker valt tegen.

Sexy marketing, teleurstellend prototype

Adidas werkte net als G-Star samen met het Amerikaanse netwerkplatform Parley for the Oceans; Adidas is founding member. Parley brengt kunstenaars en creatieve leiders samen voor het ontwikkelen van projecten die aandacht vragen voor oceaanvervuiling. Oprichter Cyrill Gutsch: "Ons doel is plastic afval uit de oceaan toegevoegde waarde geven. We willen er een prachtig materiaal van maken voor de modewereld; een sexy materiaal met een mooi verhaal."

Een van de pijlers van Adidas voor de samenwerking met Parley is onderzoek & innovatie. Het is daarom toch een beetje teleurstellend dat het prototype van de oceaanafval-sneaker niet erg veel innovatie toont. Het is een variant op het bestaande sneakermodel Adidas Ultra Boost, voorzien van een upper (bovenwerk) van Bionic Yarn en gerecyclede visnet-nylon.

Ook Nicoline van Enter, oprichter en creatief directeur van schoeneninnovatie- en opleidingscentrum SLEM, vindt de schoen nogal gewoontjes: "Het is positief dat men nadenkt over plastic in de oceaan maar het is wel een beetje jammer dat er bij het ontwikkelen van het product niet is nagedacht over end-of-life van de schoen. Ze hadden daarin een stap verder kunnen gaan. Het is een hele gewone sneaker geworden, het lijkt erop - ik heb de schoen niet live gezien - dat er een gewone EVA-zool onder zit, dat is een synthetische rubbersoort gemaakt van aardolie."

Greenwashing wordt bluewashing?

De marketingtruc greenwashing komt hier en daar in de gesprekken naar boven drijven. Of beter gezegd: bluewashing. Is de oceaan het nieuwe paradepaardje voor marketeers om merken een milieuvriendelijk(er) aura te geven? Duiker Pascal van Erp: "Je moet realistisch zijn. Bij sommige bekende merken vraag ik me af of ze echt wel zoveel oceaanplastic gebruiken als ze doen vermoeden in de campagnes. Want wie gaat dat uit de oceaan vissen? Dat is arbeidsintensief en duur. We worden vaak benaderd door modemerken die 'iets' met ons willen. Ik heb onlangs nog een bekend Engels outdoormerk afgewezen omdat het helemaal niets met het milieu doet maar Ghost Fishing puur wilde gebruiken voor de campagne."

Veel van het oceaanplastic dat door modemerken gebruikt wordt, blijkt afkomstig te zijn van stranden en kustgebieden. Frouke Bruinsma: "We horen wel eens dat mensen zich afvragen waar het plastic voor RAW for the Oceans vandaan komt. We hebben een officiële certificering van Global Recycle Standard, die ook exact aangeeft van welke stranden de plastic flessen afkomstig zijn."

Een 'plastic picker' in Manilla, Filipijnen.

Trash Hunters

Het plasticprobleem in de oceaan en op het land - laten we de landfill vooral ook niet vergeten - is van een nauwelijks voor te stellen omvang. Het is onmogelijk om dat door één partij te laten oplossen. Bedrijfsleven, politiek en consumenten zullen allemaal moeten bijdragen.

In de documentaire The Plastic Age van modetijdschrift i-D zegt Parley's Cyrill Gutsch: "De samenwerking met RAW for the Oceans is niet de oplossing voor het probleem, maar het laat een andere richting zien. Het toont grote bedrijven dat het de moeite waard is om deel te nemen aan onze projecten. Wij willen een nieuwe mindset creëren in de modewereld en daardoor ook andere branches en industrieën inspireren om die aanpak te volgen."

Kortom: best een lekker gevoel, schoenen en kleding van oceaanplastic aanschaffen. En dan in je nieuwe outfit een dagje Trash Hunten met Plastic Soup Foundation.

Benieuwd hoe de plastic soep van het IJ eruit ziet? Plastic Soup Foundation en de Engelse kunstenaars Lou McCurdy en Chloe Hanks visten het water rond Amsterdam leeg. De ingrediënten zijn te zien in een speciale supermarkt op SAIL Amsterdam komende week.

Auteur

Miranda Hoogervorst (MirandaWrites10) is specialist op het snijvlak tussen mode, tech en duurzaamheid. Is momenteel geobsedeerd door Girls Can Code en 'shrimp-treated bespoke denim'.