Inhoudsopgave
    

Bright TV backstage: Vitra
Ingeborg van Lieshout
door Ingeborg van Lieshout
leestijd: 8 min

Mooie blauwe bank waar Erwin en Merijn op zitten, niet? De set van Bright TV en tevens het redactiekantoor is ingericht met meubels van Vitra. Dat is niet zomaar.

Vitra is geliefd van designlovers tot mensen met een minder gevulde portemonnee. Je kan voor veel geld je huis vullen met de mooiste meubels en interieur-artikelen maar je vindt haast in ieder met oog voor goed ontwerp ingericht huis wel een klein product als blikvanger. Zo ken je vast de Eames Plastic Chair of de beter betaalbare kapstok met gekleurde balletjes Hang it All . Niet toevallig zijn beide van de beroemdste ontwerpen van de hand van dezelfde ontwerpers, want wie Vitra zegt, zegt Eames.

Beter gezegd: Charles en Ray Eames. Charles Eames (1907-1978) werd van de architectuurstudie weggestuurd omdat zijn ontwerpen te modern waren. Met zijn vrouw Ray (1912–1988) heeft hij daarna vele meubels, huizen, en films gemaakt. Zij gaven het Amerika van de 20e eeuw vorm. Hun tijdloze ontwerpen zijn ook in Europa nog steeds voorbeeld voor ontwerpers en vinden bij Vitra tot op de dag van vandaag grif aftrek. Vitra is de enige geautoriseerde fabrikant van hun producten voor Europa, dus als je een stoel ziet die niet van Vitra komt, is hij niet echt.

De film Powers of Ten, in 1977 door de Ray en Charles Eames gemaakt voor IBM, was en is opzienbarend. Het is een Google Earth-achtige zoom-out/zoom-in in stapjes van de 10e macht. De maat der dingen blijft voelbaar door de afstand aan te duiden die een man, supersonische jet, satelliet of het licht in tien seconden kunnen afleggen. De film was een statement over relativiteit en een groter spectrum, de immense leegte in de ruimte maar ook de rijkdom van onze aardse omgeving. Het idee van de film komt overigens uit het boek Cosmic View van de Nederlandse pedagoog Kees Boeke.

Powers of Ten

De maat der dingen is voor Vitra ook in meer praktische zin van belang. Wat Ray en Charles niet konden voorkomen is dat de mens hun in de jaren zestig vormgegeven meubilair inmiddels ontgroeid is. De afgelopen zes decennia is de gemiddelde lichaamslengte met bijna 10 centimeter toegenomen. Dat de designklassiekers de menselijke maat blijven volgen, daar maakt Vitra zich verantwoordelijk voor. En dus is de Eames Plastic Chair in samenwerking met de erven Eames aangepast. Het onderstel van de modellen is met twee centimeter verhoogd en is de rugleuning twee graden naar voren gebracht. Wie een kleintje heeft, mag hem met korting inruilen voor de nieuwe maat. Wie geen stoel kan betalen, kan wel een van de beroemde miniaturen kopen. Of - net als ik - voor een paar dollar een Eames chair-tattoo.

The Project Vitra

Denk niet dat het bij de jaren 60 blijft. Vitra stimuleert jonge ontwerpers met vernieuwende resultaten. Topdesigner Ron Arad vertelt in The Project Vitra dat het designlabel hem aan zijn sterrenstatus geholpen heeft. Erwan en zijn broer Rowan Bourroullec zijn er ook groot geworden. Je kent vast wel een ontwerp van hun hand, ook als wist je niet dat zij de makers waren, zoals deze plastic takjes en stoel Vegetal. Hun bank Alcove Highback met de rugleuning die je privacy geeft, staat op de redactie. De Nederlandse Hella Jongerius is door Vitra gevraagd een hele lijst aan meubels te maken. Ze verklapt dat ze haar polderbank voor zichzelf ontworpen heeft. Ook de Nederlandse ontwerper Jurgen Bey heeft goede connecties met Zwitserland. Hij laat in de film zijn koddige rijdende kantoortje waar we in 2009 over schreven zien. De man aan boord is directeur Rolf Fehlbaum.

Vitra is geen bedrijf maar een project volgens Rolf Fehlbaum. Hij is de nazaat van de Fehlbaums die in Zwitserland in de jaren zestig de meubelfabriek zijn gestart. "We ontwikkelen onze producten en concepten via een designproces, waarbij de technische kennis van Vitra gecombineerd wordt met de creativiteit van toonaangevende internationale ontwerpers." Precies wat Hella Jongerius in dit filmpje als thuiskomen omschrijft. "Duurzame materialen, constructie en vormgeving zijn daarbij onze belangrijkste principes. Dat bewijzen onze klassiekers, waarvan vele onafgebroken in productie zijn sinds de jaren 1950."

Vitra Slide Tower

De meubelfabriek staat aan de grens met Duitsland bij Basel, daar waar je je Zwitserse Autobahnvignet koopt. De bijzondere gebouwen piepen net over de geluidschermen heen. Het is dan ook meer dan een fabriek. De Vitra Campus is een verzameling architectuurhoogtepunten, want ook in architectuur biedt Vitra jonge ontwerpers een kans. Zo heeft Zaha Hadid - inmiddels een starchitect - haar eerste gebouw daar gerealiseerd.

Ironisch genoeg is de architectuurverzameling gestart nadat in 1981 de fabriek afbrandde. Hadid bouwde daarop een brandweerstation. Andere highlights zijn de ronde productiehal van Sanaa, een paviljoen van Tadao Ando, een benzinestation van Jean Prouvé en een koepel van Buckminster Fuller. Het Vitra Designmuseum op de campus is het eerste gebouw dat Frank Gehry in Europa bouwde. Op 25 september opende er een fantastische nieuwe tentoonstelling over Bauhaus. Kun je op weg naar wintersport nog even meepakken.

Bright TV: te zien op de redactie

Physix

De constructie van de Physix bureaustoel is gebaseerd op het idee van een doorlopende zitschaal waarbij een stuk stof wordt opgespannen tussen twee zijprofielen. Het design van de Physix is gebaseerd op een reeks andere iconische stoelen, maar met deze bureaustoel krijgt het type een nieuwe toepassing. Met geavanceerde materialen en productietechnologieën creëert Alberto Meda een nieuwe, dynamische zitervaring door interactie tussen drie elementen: een flexibel frame, een elastische bekleding en een stabilisatiemechanisme. Samen vormen deze drie elementen een ingenieuze constructie die door de interactie van flexibele en rigide onderdelen nieuwe dynamische zitmogelijkheden biedt. De Physix is verkrijgbaar als bureaudraaistoel en in de versie Physix Conference ook met een viersteronderstel.

WorKit

WorKit is een logisch en veelzijdig bureausysteem met een subtiele en sobere uitstraling. Met het kubusvormige verbindingselement PIN en een paar extra onderdelen kan WorKit op elk moment aan nieuwe behoeften worden aangepast – een uitbreiding, een ombouw of een kleinere configuratie.

Alcove Highback Sofa

Soms kan een bank het begrip meubelstuk overstijgen en een eigen ruimte in de ruimte worden. Die gedachte inspireerde Ronan en Erwan Bouroullec bij het ontwerp van de Alcove Sofa. Met zijn zachte rug- en zittingstoffering en zijn hoge, meegevende zij- en rugpanelen vormt Alcove Sofa een wereldje op zich, een plek waar je je kunt terugtrekken. De Alcove-familie omvat een reeks verschillende sofamodellen die zowel in interieurs van huizen als in kantoorruimtes kunnen worden gebruikt.

Alcove Plume

Ronan en Erwan Bouroullec hebben de productgroep Alcove uitgebreid met de Alcove Plume, een lage bank ontworpen met het oog op ongedwongen zitcomfort. De dikke pluche zitkussens van de Alcove Plume doen hun uiterlijk eer aan met het superieure comfort dat ze bieden. Hoewel ze gevuld zijn met zacht materiaal, bieden ze voldoende steun om te voorkomen dat je er te diep in wegzakt. Samen met de voor de hele Alcove-serie kenmerkende, doorgestikte zij- en rugpanelen en de losse puntkussens vormen ze een gezellige en ontspannende rustplaats. De Alcove Plume is een uitnodigende plek om je benen in te trekken en lekker weg te zakken in de zachte bekleding.

Softshell Chair

De zittingconstructie van de Softshell Chair biedt een mate van comfort die pas duidelijk wordt tijdens het gebruik: verticale ribben in de rugschaal passen zich aan de gebruiker aan en zorgen zowel voor bewegingsvrijheid als voor superieur comfort, zelfs bij langdurig zitten. De vloeiende contouren en aangenaam zachte bekleding over het volledige oppervlak verlenen de Softshell Chair zijn kalme, knusse en uitnodigende karakter.

Corniches

De Corniches zijn geboren uit de behoefte om spontaan kleine voorwerpen te kunnen opbergen. "Net zoals je je spullen aan een rotspunt hangt voor je de zee induikt, heb je ook in het dagelijks leven kleine opbergplaatsen nodig", aldus Ronan Bouroullec. De Corniches zijn dan ook geen gewone planken of andere vlakke oppervlakken, maar eerder aparte, onderling verschillende uitsteeksels waarmee de omgeving naar believen kan worden ingericht. Of ze nu individueel gebruikt worden, als sleutelbord naast de huisdeur, opbergplaats voor badkamerspullen, uitstalplaats voor een beperkte collectie voorwerpen, of als groter geheel: de Corniches zijn een nieuwe manier om de wand in de woonruimte op te nemen. Corniches worden gemaakt van hoogwaardige kunststof, in een groot aantal verschillende vormen, formaten en kleuren.

Storage

De lijn Storage dossierkasten door Arik Levy kan gebruikt worden met alle Vitra-kantoormeubelsystemen. De kasten en zijtafels van verschillende breedtes en hoogtes kunnen gecombineerd worden tot oneindig veel opslagmogelijkheden, zijn makkelijk te monteren, te veranderen en weer uit elkaar te halen. Het gebrek aan geluiddemping is een veelgehoorde verzuchting bij landschapskantoren. Met dat in gedachten ontwikkelde Vitra uiterst doeltreffende akoestische voorpanelen, waarvan bewezen is dat ze het omgevingsgeluid verminderen, en dus de concentratie bij het werk ten goede komen. Storage is niet alleen beschikbaar als kast en als zijtafel, maar ook in een complementair kastsysteem.

Hang it all

Geen haken maar vrolijk gekleurde houten bollen moedigen kinderen aan letterlijk al hun spullen aan deze kapstok op te hangen. Doordat de afstand tussen de bollen overal gelijk is, kunnen gemakkelijk verschillende kapstokken naast elkaar gehangen worden om meer ophangruimte te creëren. De Hang It All uit 1953 is een vrolijk alternatief voor de saaie haken van traditionele kapstokken, niet alleen in kinderkamers. De originele kleurencombinatie van Hang It All werd bedacht door Ray Eames. Ter gelegenheid van wat haar honderste verjaardag zou zijn in december 2012 ontwierpen Vitra en het Eames office drie nieuwe modellen in frisse tinten rood, groen en wit.

Eames House Bird

Charles en Ray Eames verrijkten het collageachtige interieur van hun woning, het Eames House, met talrijke voorwerpen en accessoires die ze meebrachten van hun reizen. Al meer dan vijftig jaar staat midden in de huiskamer een zwarte houten vogel, een stuk Amerikaanse volkskunst dat blijkbaar erg door Charles en Ray gewaardeerd werd, omdat ze het ook vaak als accessoire voor hun foto’s gebruikten. Sinds 2007 is de House Bird in productie bij Vitra als onderdeel van de re-edities.

Elliptical Table ETR

Vanwege de gelijkenis met een surfplank kreeg de lage, elliptische koffietafel ETR (Elliptical Table Rod Base) uit 1951 al snel de bijnaam surfplanktafel. De constructie met twee verchroomde onderstellen en een gelamineerd tafelblad in zwart of wit, is gebaseerd op een algemeen thema van het echtpaar Eames, namelijk een rigide structuur van gebogen en aan elkaar gelast staaldraad.

Wall Clocks

Het geloof in de vooruitgang en de groeiende economische voorspoed waren centrale aspecten van de Amerikaanse levenswijze rond 1950. Alles leek mogelijk en iedereen deed zijn best om modern te zijn. Om modern design ook in Amerikaanse huishoudens te introduceren, ontwierp George Nelson een heel scala van gewone gebruiksvoorwerpen voor in huis, zoals lampen en klokken. Tot de jaren 1970 werden in het Nelson Office een groot aantal huishoudelijke voorwerpen ontworpen, waaronder de Sunburst Clock en de Ball Clock, die uitgroeiden tot iconen van het moderne design van rond de jaren vijftig.

Auteur

Ingeborg van Lieshout (@grnlghtdstrct) blogt als freelancer voor Bright.nl sinds de start in oktober 2005. Zij schrijft over haar eigen vakgebied - architectuur en stedenbouw - maar heeft zich ook bekwaamd in design en duurzaamheid. Naast Bright is ze als copywriter en communicatieadviseur actief voor onder meer Droog.