Inhoudsopgave
    

CodeWeek: tech is het nieuwe zwart
Miranda Hoogervorst
door Miranda Hoogervorst
leestijd: 8 min

De 'gender gap' in de techwereld is een groot probleem. Voor de industrie én voor meisjes zelf. Overheden en bedrijven willen dit graag veranderen, maar voor de meeste meiden is de wereld van ICT simpelweg non-existent.

Een jaar of tien geleden werkte ik bij een ICT-recruitmentbureau. Een van onze best betaalde programmeurs was een meneer die ik hier Johan zal noemen. Hij verdiende 195 euro per uur. Om zijn dossier compleet te maken had ik een kopie van zijn paspoort nodig, dus ik belde hem op. Ik kreeg Jane, zijn vrouw aan de telefoon. Het bleek Johan zelf te zijn; hij zat middenin een transgender-proces en wachtte op een nieuw paspoort waarin hij eindelijk als 'zij' werd vermeld.

Die geslachtsverandering vonden de recruiters geen slimme carrièremove, want het zou lastig worden om Jane voor 195 euro per uur op een klus te gaan zetten. Een decennium later is die gender-gap in informatietechnologie nog steeds een probleem. In de sector is slechts 21 procent van de professionals vrouw. Voor specifieke beroepen liggen de percentages nog lager: van de systeemanalisten is slechts 11 procent vrouw, voor informatici is dat 13 en voor programmeurs 10 procent.

Met speciale campagnes, workshops en zomerkampen willen overheid en bedrijfsleven meiden omprogrammeren tot tech-lovers. Niet alleen om de ongelijkheid aan te pakken, maar ook omdat er in de nabije toekomst veel technisch personeel nodig is om alle start-ups en digitale bedrijven te helpen groeien. De werkgelegenheid in de ICT-sector zal de komende jaren met een kleine tien procent gaan stijgen en met name voor informaticaberoepen zal er spanning ontstaan op de arbeidsmarkt. Beroepen die in 2018 krapte gaan vertonen zijn volgens het UWV bijvoorbeeld: ontwerper industriële automatisering, programmeur, tester, accountmanager, webdeveloper, business analist en security-specialist.

Het DigiVita-zomerkamp afgelopen juli foto: Merel den Otter
Het DigiVita-zomerkamp afgelopen juli

Speeddaten met rolmodellen

De Europese CodeWeek die morgen van start gaat, is een initiatief uit 2013 van Neelie Kroes en onderdeel van het overkoepelende CodePact. Stichting Kennisnet en ECP doen de voorbereiding van CodeWeek in Nederland. Tijdens de week organiseren bedrijven en scholen in 42 landen evenementen om kinderen kennis te laten maken met de wereld van programmeren. Aan de eerste Nederlandse CodeWeek in 2014 deden 300 duizend kinderen mee. In deze week zijn er ook speciaal voor meiden allerlei evenementen, onder andere georganiseerd door VHTO, het landelijk expertisebureau voor meisjes en vrouwen in bèta en techniek. 

Lieke Boon, projectmedewerker Meisjes & ICT: "Het algemene idee is nog steeds dat meisjes niet in ICT moeten gaan werken omdat het niets voor ze is. Voor de industrie is dit een groot verlies aan talent en de vrouwen zelf missen kansen voor de toekomst. Wij laten daarom zoveel mogelijk vrouwelijke rolmodellen zien." 

Voor meisjes en meiden onder de achttien doet VHTO dat met de portal DigiVita, waar meisjes zich kunnen oriënteren op alle mogelijkheden met en binnen de ICT. DigiVita won dit jaar een Google RISE Award en ontving 28.000 euro voor nieuwe evenementen. Boon: "We organiseren workshops, presentaties en speeddates met vrouwen uit de ICT, in samenwerking met scholen en bedrijfsleven. Bij verschillende evenementen nodigen we ook de ouders uit."

Meisjes tijdens Girls Day foto: Liesbeth Dingeman
Meisjes tijdens Girls Day

Het grootste evenement van DigiVita is GirlsDay. Eerder dit jaar deden 9.525 meisjes, 251 scholen en 310 bedrijven aan mee. Meisjes krijgen onder andere workshops over programmeren, robots en digitaal vergaderen. Een van de bedrijven nam ze mee naar het Rijksmuseum om ze de onzichtbare ICT-infrastructuur te laten zien van de beveiliging van de kunstwerken. Leuke dingen dus, ook voor jongens. "Nee, GirlsDay blijft voor meisjes", aldus mede-organisator Franka Buurmeijer. "Als er jongens bij zijn ontstaat er een andere dynamiek en vervallen veel meisjes als vanzelf in een ondersteunende taak."

Nederland scoort heel slecht

Zolang er niet genoeg vrouwelijke rolmodellen zijn, blijven meisjes onzeker over hun geschiktheid voor de ICT-branche. Hun vooroordelen over werken in de ICT zijn hardnekkig en worden (bewust en onbewust) in stand gehouden door opvoeders en het bedrijfsleven. 

Bij een groot internationaal onderzoek (350.000 deelnemers, 66 landen) van Northwestern University in 2014 naar stereotypevorming over vrouwen en mannen in wetenschappelijke beroepen, scoorde Nederland het slechtst, samen met de landen Hongarije, Vietnam en Zuid-Afrika. Met andere woorden: de Nederlandse deelnemers aan het onderzoek vinden wetenschap vooral een werkveld voor mannen. Ook hoofdonderzoeker David Miller concludeert dat de reden voor sterke stereotypering is dat er te weinig rolmodellen zijn voor vrouwen en wetenschap. 

Dat de vooroordelen lastig zijn uit te roeien is niet vreemd, want ze gaan al decennia lang mee. Erger is dat er nog steeds geld wordt gepompt in het in stand houden van die vooroordelen. Mattel deed dat in 2014 met de strip Barbie - I can be... A Computer Engineer. In de strip roept Barbie de hulp in van twee mannelijke vrienden om bestanden te redden van haar gecrashte computer. Internet stond op zijn kop. Mattel staakte de distributie en plaatste een excuus online.

Project Prep

Tja Barbie, wel eens gehoord van de wet van de remmende voorsprong? Vast niet. Ze verliest het van moderne rolmodellen, zoals de bijdehante Isabel uit het leesboek Project Prep van Janneke Niessen en Niki Smit. Het boek (met voorwoord van Neelie Kroes) gaat over de dertienjarige Isabel die niets van kleren snapt. Ze leert zichzelf programmeren en ontwikkelt gewoon haar eigen mode-app: "Misschien had ik mijn broer om hulp moeten vragen, maar ik laat me mooi niet kennen."

Niessen won in 2014 een Entrepreneur of the Year Award met haar bedrijf Improve Digital en wil voorkomen dat meiden kansen gaan missen omdat ze niets van programmeren afweten: "Het is het eerste Nederlandse leesboek over programmeren voor meisjes en waarschijnlijk zelfs het enige boek wereldwijd; wij hebben nergens een leesboek over dit onderwerp kunnen vinden. Veranderen van de bewustwording is noodzakelijk. We moeten meisjes die geïnteresseerd zijn in technologie meer stimuleren, nu worden ze nog teveel afgeremd. Het is belangrijk om ICT te koppelen aan iets uit de belevingswereld van meiden, vandaar mode." 

Van Project Prep zijn inmiddels (stand per 6 oktober) 15.000 exemplaren verkocht. Het boek is kerntitel voor de kinderboekenweek die dit jaar het thema 'techniek' heeft. De Project Prep high-tea op 9 oktober, voor meiden en carrièrevrouwen (van onder andere Dior, Vogue, Linda, Radio538, TomTom en Google) was binnen no-time uitverkocht.

Girls Can Code

De connectie mode en technologie blijkt een magische formule voor het prikkelen van een grote groep meiden. De BBC zette de formule in met de tweedelige serie Girls Can Code, die in september werd uitgezonden. In de serie ontdekken vijf hippe meiden de wereld van ICT. Een soort Project Catwalk, maar dan met héle andere rolmodellen voor meiden. In de Verenigde Staten maakte een groep meisjes eerder dit jaar het LED-design van een catwalkjurk van modeontwerper Zac Posen, onder leiding van medewerkers van het zomerprogamma Girls Who Code en Google's meidenproject Made With Code

Roze jurkjes

Op 5 oktober spraken Chelsea Clinton van Google's Made With Code en Facebook-manager Sheryl Sandberg tijdens Silicon Valley's business- en technologieforum Churchill Club over het creëren van meer vrouwelijke rolmodellen. En over het uitroeien van een nieuw stereotype over vrouwen die werkzaam zijn in ICT; het beeld van de stoere, one of the guys, tomboy. Chelsea Clintons reactie: "Ik moet er vrede mee hebben als mijn dochter alleen roze jurkjes wil dragen. Dat is prima." 

Natuurlijk, want roze en ICT gaan ook heel goed samen. We moeten meisjes en jongens alle mogelijke opties voorschotelen zodat ze een goede beroepskeuze kunnen maken. Hopelijk kiezen dan ook heel veel meiden voor ICT, want dat zal zorgen voor een goed gebalanceerd aanbod van verschillende types apps en zorgrobots. Jongens en meiden zijn nu eenmaal niet hetzelfde. Lieke Boon van VHTO benadrukt het nog maar even: "Jongens houden meer van schieten, meisjes meer van games met communicatie." Ik kies dan toch voor een robot die is geprogrammeerd door een meisje. Is dat erg? 

Auteur

Miranda Hoogervorst (MirandaWrites10) is specialist op het snijvlak tussen mode, tech en duurzaamheid. Is momenteel geobsedeerd door Girls Can Code en 'shrimp-treated bespoke denim'.