Inhoudsopgave
    

Scale-ups: 3D Hubs
Laurens Lammers
door Laurens Lammers
leestijd: 9 min

In een nieuwe reeks belicht Bright Ideas Nederlandse internetbedrijven die in korte tijd veel geld ophaalden en succesvol aan de weg timmeren. Start-ups die stappen maken. Scale-ups dus. In deze eerste aflevering de grootste marktplaats voor het printen van 3D-objecten.

Het is alweer drie jaar geleden dat de dienst het licht zag. In april 2013 ging 3D Hubs officieel van start en bood een online marktplaats voor het vinden van een 3D-printer, letterlijk bij iemand om de hoek. Vragers en aanbieders zijn mensen uit dezelfde straat of stad en elke bestelling is binnen een dag op te halen. Voor elke transactie bepaalt 3D Hubs zelf de prijs, berekend op basis van het gewicht van de gebruikte hoeveelheid printmateriaal. Bovenop elke verkoopprijs zit verder een kleine commissie die is vastgesteld op 12,5 procent per transactie. Klanten hebben verder de 3D-printers voor het uitzoeken. Van veelgebruikte Ultimakers voor consumenten tot en met geavanceerde industriële printers voor bedrijven: ze zijn allemaal op het platform te vinden. De formule maakte van 3D Hubs in korte tijd de grootste marktplaats voor het printen van 3D-objecten. 

Een teller op de website van 3D Hubs houdt het aantal aangesloten 3D-printers exact bij. Een kleine dertigduizend 3D-printers zijn momenteel al aangemeld bij de dienst. De groei lijkt niet te stuiten. Volgens Bram de Zwart (33), samen met Brian Garret (31) oprichter van de dienst, komen er dagelijks 35 nieuwe aanmeldingen bij. "Alle aangemelde 3D-printers samen waren vorige maand goed voor in totaal 35.000 prints. Sinds de oprichting zijn er in totaal al 200.000 prints verwerkt in ons systeem", zegt De Zwart. "Twee jaar geleden lieten we berekenen dat we wereldwijd al aan één miljard mensen toegang bieden tot een 3D-printer binnen tien mijl van hun huis. Dat was nog geen jaar na onze oprichting. Mijn inschatting is dat dit nu al een paar miljard is. De aanwas is ook in de hele wereld te zien. Niet alleen in Nederland, maar ook ver daarbuiten."

In de buurt van Kickstarter en Etsy

De kneepjes van het vak leerden De Zwart en zijn compagnon bij het Amsterdamse Rockstart, de startup-machine van Oscar Kneppers. Het bleek een zeer goede leerschool voor de twee jonge ondernemers. In korte tijd leerde het duo een slim product in de markt te zetten. “Het devies van Rockstart was: lanceer in stapjes en bouw niet eerst een groot kasteel. Dus eerst klein in Nederland en pas later wereldwijd. Dat is precies wat we hebben gedaan”, zegt De Zwart. Investeerders bleken ook niet moeilijk te vinden. In anderhalf jaar tijd werd circa 4,5 miljoen dollar opgehaald bij het Britse investeringsfonds Balderton Capital, de Stichting Doen en investeerder Marcel Beemsterboer. Geld dat onder meer werd gebruikt om de stap naar het buitenland te maken en in hartje New York een tweede kantoor te openen in de directe nabijheid van andere grote online marktplaatsen, waaronder Kickstarter en Etsy.

Bram de Zwart
Bram de Zwart

Volgens De Zwart zit de toekomst van productie in lokale machines. “Daar geloof ik heilig in. De manier waarop producten nu in grote aantallen in China worden geproduceerd en vervolgens worden verscheept over de hele wereld, klopt gewoon niet. Er zit heel veel inefficiency in dat model. Veel te veel transport. Wij zien daarom meer toekomst in een netwerk van machines die zo dicht mogelijk bij de eindgebruiker produceren en pas nadat er een bestelling is geplaatst. Daardoor heb je geen overproductie meer en geen transport. En dat is precies wat we met 3D Hubs willen gaan versnellen”, zo stelt De Zwart. 

Perfecte combinatie

Bij 3D Systems, één van de grootste fabrikanten van 3D-printers, werkte De Zwart samen met Garret een jaar lang vrijwel elk vrij uur aan het uitwerken van hun 3D Hubs-idee. “Daar werden al veel nieuwe 3D-consumentenproducten gemaakt”, zegt hij. “We hadden collecties op het gebied van sieraden, verlichting en smartphonehoesjes. Brian was onze ontwerper. Hij ontwierp producten en websites. Zelf hield ik me als productmanager meer bezig met de businesskant. Het bleek een perfecte combinatie om samen een bedrijf op te zetten. We hebben toen allebei onze baan bij 3D Systems opgezegd. De eerste medewerker die we vervolgens in dienst namen, was een programmeur. In het eerste team van 3D Hubs zaten zo alle functies die we nodig hadden. Met drie man aan personeel.”

Om 3D Hubs van de grond te tillen, werd een sterk uitgeklede versie van de dienst gelanceerd. “De eerste reacties waren erg belangrijk voor ons. Wat vonden mensen van de dienst?” zegt De Zwart. “Veel dingen hebben we daarbij grotendeels telefonisch gedaan. Mensen hadden een 3D-print nodig en wij kenden vervolgens een aantal printereigenaren. Dan ging ik gewoon op de fiets printjes ophalen en afleveren. Zo simpel begonnen we dus.” De tweede stap was het bouwen van een marktplaats, te beginnen met de aanbodzijde, waarvoor heel veel eigenaren van 3D-printers op 3D Hubs werden aangesloten. “Daarvoor hebben we onder meer flyers in dozen gestopt waarin printerfabrikant Ultimaker zijn 3D-printers verkocht. Mensen pakten dan thuis de doos uit en vonden vervolgens onze flyer. Daarin stond dat ze geld konden gaan verdienen met hun apparaat door het aan te sluiten op 3D Hubs. Zo kregen we veel aansluitingen binnen. Ook op andere manieren zijn we zo de aanbodzijde steeds verder gaan uitbreiden.”

Vijf miljard 

Bang dat 3D Hubs ooit last zal krijgen van enorme concurrentie is De Zwart verder niet. Volgens hem zit er nog altijd heel veel volume in de markt. "De totale omzet van de 3D-printmarkt is wereldwijd nu ongeveer vijf miljard dollar groot. Onze omzet is nog maar een fractie daarvan. Ons doel is daarom nog steeds hetzelfde: we willen zoveel mogelijk mensen overal ter wereld toegang bieden tot alle 3D-printtechnologieën en printmaterialen die er bestaan. Verder willen we dat aanbieders van hun opdrachten via 3D Hubs kunnen gaan leven. Dat er dus kleine ondernemers ontstaan, vergelijkbaar met verhuurders van Airbnb of taxichauffeurs bij Uber. Zover is het alleen nog lang niet. Al is er wel een Amerikaan die 100.000 dollar per jaar verdient dankzij onze marktplaats." 

Volgens De Zwart levert de dienst ook al veel gegevens op over gebruikers. Data hiervoor worden dagelijks verzameld. De Zwart: "Van zowel leveranciers als klanten weten we al vrij veel, zoals hoeveel er door aanbieders wordt verdiend, welke machines er zijn aangemeld, in welke kleuren en materialen er wordt geprint, hoe tevreden klanten zijn en hoe actief deze klanten zijn in de community van 3D Hubs. Al die data houden we bij om ons algoritme steeds slimmer te maken. Over aanbieders houden we daarnaast ook een score bij via metingen van vijftien verschillende aspecten van een aanbieder. Het algoritme kijkt daarnaast ook naar de afstand tussen klant en leverancier. Zo zal het algoritme ervoor zorgen dat als je als klant ontevreden bent, je altijd een andere, betere leverancier kunt vinden bij jou om de hoek."

Fairphone

Tot de belangrijkste klanten van 3D Hubs behoren volgens De Zwart vooral professionals, waaronder veel ontwerpers, engineers en architecten. Die gebruiken 3D Hubs bijvoorbeeld voor het maken van een prototype van een eigen ontwerp. "Wereldwijd zijn dat er circa twintig miljoen. Dat zijn mensen die gewend zijn om te werken met CAD-programma's en ontwerpen in 3D te maken. We hebben echter ook veel klanten die nog nooit een 3D-bestand van iets hebben gemaakt. Voor hen is het daardoor lastig om een model in 3D naar een printereigenaar te uploaden. Als je geen programma beheerst kun je echter ook naar Thingiverse. Daar staan ongeveer een miljoen printbare artikelen in 3D die allemaal gratis te gebruiken zijn. Met Thingiverse werken we nu ook samen. Als je nu naar die site gaat, vind je hier een honderdtal ontwerpen met een printknop van 3D Hubs ernaast." 

Thingiverse
Thingiverse

Aan partners heeft de dienst verder geen gebrek. Een daarvan is ook Fairphone, producent van 's werelds eerste modulaire smartphone. Volgens De Zwart werden er voor Fairphone vorig jaar tienduizend accessoires geproduceerd, verspreid over driehonderd locaties. "Als een klant in Berlijn woonde, produceerden we ook in Berlijn. Hetzelfde deden we voor een klant in Istanbul. Dat was echt nieuw en nooit eerder vertoond, dat producten zo gedistribueerd werden gemaakt." In maart werd bovendien Uber als partner binnengehaald. Zo kunnen Newyorkse klanten van 3D Hubs tegenwoordig gebruikmaken van de zogenaamde rush service van Uber. "Dat betekent dat je 3D-print binnen een uur nadat deze is gemaakt door een taxichauffeur van Uber bij jou wordt thuisbezorgd", aldus De Zwart.

Tien opdrachten

De Tilburger Kees de Ligt (54) vergaarde met zijn Ultimaker 1 tot nog toe tien opdrachten via 3D Hubs. Bovenin zijn werkkamer toont hij zijn printer, volgens De Ligt 'één van de eerste echt serieuze 3D-printers'. "Het is een simpele draadjesprinter die opengewerkt is en daardoor makkelijk te onderhouden is", zegt De Ligt, die als autodidact veel over 3D-printen leerde op de site van Ultimaker. "Op internet kun je voor het onderwerp op veel plaatsen terecht. Je kunt honderden communities over 3D-printen vinden en via Facebook een heleboel blogs over het onderwerp. Zo heb ik in een half jaar tijd allerlei dingen leren maken. Van lampenkapjes en kleine beeldjes tot verschillende siervoorwerpen. Voor mijn modelbaan heb ik zelfs mijn eigen huis in het klein geprint en op de baan gezet. Leuk toch?" 

Kees de Ligt kreeg 10 opdrachten via 3D Hubs.
Kees de Ligt kreeg 10 opdrachten via 3D Hubs.

Het opzetten van een eigen hub op 3D Hubs werkte volgens De Ligt vrij eenvoudig. Al na een paar klikken was de printer aan het netwerk toegevoegd. Door het beperkte aantal opdrachten via het platform ging De Ligt echter niet veel meer printen dan hij al deed. "Veel mensen zijn nog bezig met het ontdekken van 3D Hubs", zegt De Ligt. "Ze willen bijvoorbeeld weten wat de mogelijkheden zijn van mijn Ultimaker en wat de printkosten zijn. Soms levert dat dan ook een bestelling op." Eén van de eerste klussen die De Ligt kreeg, was het printen van een 3D-model van het logo van Ultimaker. Het logo was binnen een half uur geprint en kostte de klant 7,30 euro.

Voor een andere klant printte De Ligt een aantal stukken van een zelf bedacht bordspel. "Het was een soort Warhammer-achtig iets, zeg maar een serieus grotemensenspel. Die klant had zelf een aantal attributen van het spel gemaakt en wilde deze laten printen in 3D. De opdracht leverde me dertien euro op, waarvan 1,95 euro als commissie naar 3D Hubs ging."

Meer printers aanbieden

Het meeste geld verdiende De Ligt tot nog toe met het printen van kerstversiering. Een doos vol 3D-geprinte versiering leverde hem vijftig euro op. Om meer klussen te vergaren, heeft De Ligt verder wel wat ideeën. "Ik zou wellicht meer printers kunnen gaan aanbieden, zodat mensen meer keuze hebben. Bijvoorbeeld twee goedkope printers en een duurdere printer. Dan kun je voor de duurdere printer ook meer opstartkosten in rekening brengen. Die kosten bedragen nu zes euro per opdracht. Elke bestelling kost dus minimaal zes euro. Of ik nu een kwartier bezig ben met printen of vijf uur."

Volgens De Ligt zou productietijd ook een vast onderdeel moeten zijn van de verkoopprijs. "Een probleem met 3D Hubs is dat de prijs nu voor mij wordt bepaald op basis van het gewicht. Dat vind ik persoonlijk als 3D-drukker nogal belachelijk", zegt hij. "Niet elke opdracht is in korte tijd uit te voeren. Soms krijg ik een klus die zoveel tijd vergt, dat ik dit werk niet kan doen voor de prijs van 3D Hubs. Ik ontvang nu 71 cent per geprinte kubieke centimeter, ongeacht de hoeveelheid werk. In de praktijk kun je twee totaal verschillende 3D-modellen maken met dezelfde hoeveelheid printmateriaal. Bij het ene model ben je echter twee uur bezig met printen, bij het andere model tien uur. Bijvoorbeeld omdat je voor het laatste model veel details moet maken en voorzichter moet zijn met printen. In dat laatste geval bedank ik 3D Hubs voor de klant. Het printwerk regel ik dan beter buiten 3D Hubs om. Ik ga dan liever met die man of vrouw thuis aan tafel zitten om samen de prijs te bespreken."

Materialen die bij 3D-printen worden gebruikt.
Materialen die bij 3D-printen worden gebruikt.

Auto printen

Volgens De Zwart is al veel via 3D Hubs mogelijk. Het incalculeren van productietijd in de eindprijs is nu alleen nog lastig. "De vraag is: hoe zouden wij dat moeten doen? Printers zijn niet direct verbonden met 3D Hubs", zegt hij. "Dus kunnen we ook niets zien wat productietijd betreft. Een printereigenaar die een 3D-bestand krijgt, downloadt deze op onze website en zet deze vervolgens met de USB-stick op zijn printer. In de toekomst is het echter niet onmogelijk dat leveranciers ook per uur printtijd kunnen gaan afrekenen. Maar dat is nu dus nog te ingewikkeld."

In de toekomst wil De Zwart sowieso nog veel meer dingen mogelijk gaan maken. Klanten zullen een auto of motor kunnen printen in 3D. "Er is ook al een bedrijf dat dit doet, Local Motors geheten. Het is hen gelukt om binnen 44 uur een volledig werkende auto te creëren. Het frame van de auto, de Strati genaamd, is daarbij volledig 3D-geprint. Over een paar jaar zul je ook bij 3D Hubs de carrosserie van je nieuwe auto kunnen laten printen. Dat wordt absoluut mogelijk."

De Zwarts grootste ambitie is dat 3D Hubs uiteindelijk net zo'n groot merk wordt als Uber of Airbnb, twee van de allergrootste marktplaatsen ter wereld. "Als je ziet hoe groot ons netwerk is en hoe hoog onze productiecapaciteit, dan bevinden we ons nu al in een bijzondere positie."

Auteur

Laurens Lammers is freelance journalist en schrijft veel over internettechnologie, internetcultuur en beginnende internetbedrijven.