Inhoudsopgave
    

Games over de harde, bittere werkelijkheid
Jan Meijroos
door Jan Meijroos
leestijd: 7 min

Niet elke game laat je monsters neermaaien of de wereld redden. Een nieuwe game-stroming laat je alledaagse of ronduit nare dingen doen en meemaken. Jan Meijroos speelde zeven van dit soort games die hard binnenkomen.

Games laten je doorgaans dingen doen, die in het echte leven niet kunnen of onhaalbaar zijn. In je eentje 500 soldaten neerschieten met uiteenlopende wapentuig bijvoorbeeld. Of de winnende goal scoren in een virtuele voetbalmatch tussen Real Madrid en Barcelona. Met 230 kilometer uur langs de kust van Cannes scheuren in een 300.000 euro dure sportwagen. Voor gamers is het dagelijkse kost.

Maar het computerspel begint langzaam maar zeker volwassen te worden en biedt steeds meer diversiteit. Net als bij die andere vormen van verstrooiing – literatuur, televisie, series, film – wordt het aanbod steeds veelzijdiger. Dat is goed, want het duidt op progressie. Het adagium dat games leuk moeten zijn, dat het Goede het Kwade overwint en dat je altijd de stoere held uithangt, is inmiddels achterhaald. Er zijn nog steeds honderden spellen waarin bovenstaande conventies gelden, maar er zijn genoeg games die iets heel anders willen bewerkstelligen bij de speler.

Dat zijn games waarbij emoties als ontroering, ontreddering en ongemakkelijkheid de boventoon voeren. Of spellen waarin het verhaal en de personages centraal staan, terwijl aanwezige spelelementen slechts bijzaak zijn. We verzamelden zeven games die in de meeste gevallen helemaal niet leuk zijn om te spelen. Maar wel keihard binnenkomen en stuk voor stuk laten zien waar het medium videogames nog meer toe in staat is.

Je kind dat kanker krijgt en sterft

That Dragon, Cancer (PC). Ontwikkelaar: Numinous Games

Kanker is een vreselijke ziekte maar als je kind eraan sterft, lijkt elk sprankje levenslust voorgoed uit je weg gezogen te worden. Het overkwam Ryan en Amy Green die als een soort rouwverwerking een game over dit vreselijke verlies maakte. Het echtpaar maakte deze game in eerste instantie voor zichzelf en hun drie andere kinderen maar doet momenteel veel stof opwaaien. De drie uur durende ervaring mist zijn impact dan ook niet. Want het zal je maar gebeuren. Bij hun zoontje Joel werd een hersentumor geconstateerd die na een eerste chemokuur overwonnen leek, maar toch weer terugkeert.

Van slechtnieuwsgesprekken tot simpele spelmechanismes, de uitkomst van deze game is vanaf de eerste minuut bekend. Net als bij games als Gone Home en Everybody's Gone To The Rapture valt er nauwelijks gameplay te 'beleven'. Ja, je racet op een soort versimpeld Mario Kart-manier door de gangen van het ziekenhuis waarbij je medicijnen verdient. Maar dat is niet waar That Dragon, Cancer om gaat natuurlijk. Het verhaal zelf wordt liefdevol en indringend verteld. Het is tegelijkertijd de meeste persoonlijke game die je ooit zult spelen. Het geloof van de ouders in god wankelt, maar ook hun relatie zelf komt onder druk te staan. Het wordt allemaal gedurfd verbeeld in dit interactieve medium dat videogames heet. Wie het droog houdt tijdens That Dragon, Cancer moet haast wel van beton zijn.

Een prachtig einde van de wereld

Everybody's Gone To The Rapture (PS4). Ontwikkelaar: The Chinese Room

Everybody's Gone To The Rapture - een van onze favoriete games van 2015 - is de meest idyllische post-apocalyptische game ooit gemaakt. Cynici noemen EGTTR een 'loopsimulator' omdat je feitelijk niet meer doet dan door een verlaten plattelandsdorpje wandelen en flarden van gesprekken opvangen van bewoners die er niet meer zijn. Die krijg je mee door een zwevende lichtbol te volgen. Op bepaalde momenten dien je je controller te kantelen en dan zie je contouren van mensen die op die plekken zijn geweest. Dan hoor je gesprekken over belangrijke gebeurtenissen en puzzel je zo de aanloop naar de verdwijning van de dorpsbewoners bij elkaar.

Het spel geeft hierover steeds meer hints. Soms subtiel (een omgevallen kinderfietsje, een half gepakte koffer) en minder subtiel (een ontspoorde trein). Het knappe is dat de personages overtuigend gaan leven zonder dat je gezichten of lichaamstaal ziet. De ene keer is dat priester Jeremy die zijn gemeente bij elkaar wil houden, de andere keer is dat Wendy die zich zorgen maakt om haar zoon Stephen. Diezelfde Stephen is getrouwd met Kate en beiden hebben als wetenschappers een bijzondere ontdekking gedaan in het heelal. Deze ontdekking is onlosmakelijk verbonden met de verdwenen bewoners van Yaughton, maar veel belangrijker zijn de onderlinge menselijke relaties. Zo leer je gedurende de vijf à zes uur die EGTTR duurt over roddels, pijn, trouw, overspel, ruzies, liefde en twijfels die de inwoners van het dorpje kenden. Net als het leven zelf, krijg je op een unieke wijze een inkijkje in hoe wij mensen handelen in onzekere tijden.

Oorlogsleed van de gewone man

This War of Mine (PC, iOS) en This War of Mine: The Little Ones (PS4, Xbox One). Ontwikkelaar: 11 Bit Studios

Vorig jaar verscheen This War of Mine, een heus simulatiespel dat verhaalt over een groepje mensen dat met minimale middelen moet zien te overleven in oorlogstijd. Het spel is geïnspireerd op dagboeken van mensen die zich schuilhielden tijdens de belegering op Sarajevo, tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië. De game kent een sober kleurenpalet, loodzware thema's en keiharde keuzes die je niet wilt maken. Ruil je met anderen die aan je deur kloppen? Steel je 's nachts eten van een bejaard stel uit een ander huis in de wetenschap dat ze wellicht verhongeren? Ben je bereid te moorden voor schoon water?

This War of Mine is een loodzware, bijna depressieve versie van The Sims, maar is gedurfd en ongemakkelijk tegelijk. De makers boekten er succes mee. Twee dagen na release maakte het spel al winst. Nu is er een console-versie met het suffix 'The Little Ones'. Je begrijpt, deze keer spelen kinderen een (bij)rol. Dat maakt het spel nóg heftiger. In tegenstelling tot volwassenen zie je nooit kinderen sterven, al wordt daar wel naar gehint. Maar ze kunnen wel in hun bed plassen, depressief of bang raken en weglopen van hun schuiladres. Tijdens de gruwelen van de oorlog willen kinderen echter ook gewoon kind zijn. Dus dien je met ze te spelen, ze te troosten en uit de rotzooi die je vindt, speelgoed te maken. Een bizarre maar emotionerende ervaring.

Alleenstaande moeder knokt voor voogdij

Cart Life (PC, game is inmiddels gratis te downloaden). Ontwikkelaar: Richard Hofmeier

De volledig in zwart-wit uitgedoste, simpel vormgegeven game Cart Life draait om de alledaagse levens van drie doodnormale mensen die alle drie zo hun problemen hebben. Het grootste deel van de game ben je bezig met het uitvoeren van een rotbaantje. Melanie verkoopt koffie, Andrus heeft een krantenstandje en Vinny verkoopt bagels. De baantjes betalen slecht, maar toch moet je eten en drinken kopen. Dus de aanschaf van een kopje koffie of een glas water, of misschien maar gewoon skippen en geld opsparen, is van wezenlijk belang voor deze personages.

Melanie knokt als alleenstaande moeder bovendien voor de voogdij van haar dochter en mag aan de rechterlijke macht aantonen dat ze genoeg geld verdient om zichzelf én haar dochter te onderhouden. Andrus daarentegen heeft al moeite om 's ochtends überhaupt uit bed te komen en hinkt tegen een zware depressie aan. Nee, gezellig wordt het nooit in Cart Life.

Homoseksualiteit en incest

Gone Home (PC, PS4, Xbox One). Ontwikkelaar: The Fullbright Company

Gone Home is te betitelen als een adventure waarbij hoofdrolspeelster Katie na een jaar van afwezigheid terugkeert naar huis. Dat huis is overigens nieuw, want haar ouders en haar zusje Sam zijn ondertussen verhuisd. Bij thuiskomst is echter niemand aanwezig en vind je een brief van je zus. Wat je als speler feitelijk doet is twee a drie uur aanwijzingen verzamelen door het huis grondig te onderzoeken en door de persoonlijke spullen van je ouders en je zusje te gaan. Je zusje Sam is sowieso de ster van de game, aangezien ze via haar dagboekvertellingen het afgelopen jaar beetje bij beetje openbaart. Zo vallen langzaam de puzzelstukjes in elkaar en kom je langzaam tot ontroerende maar onaangename ontdekkingen. Zo blijkt dat ieder huisje zijn kruisje heeft en dat elke familie de nodige lijken in de kast heeft.

De manier waarop het verhaal zich ontrafelt maakt dat je Gone Home in een ruk wilt uitspelen en dat je er hoe dan ook door geraakt wordt. De grap is dat juist de spaarzame game-elementen wat out of place zijn. Laat je overigens niet afschrikken door de expliciete kop hierboven. Het zit uiteindelijk toch anders dan je zou denken.

In de huid van een douanier

Papers, Please (PC, Mac, iOS, PS Vita). Ontwikkelaar: 3909

Papers, Please is een simpele maar naargeestige game waarbij je als douane-beambte mag bepalen of iemand een groen (het land binnenkomen) of rood (niet toelaten) stempeltje in het paspoort krijgt. Een ogenschijnlijk simpel baantje dat je verkrijgt door een loterij te winnen. Tijdens het bewaken van de grens tussen de fictieve landen Kolechia en Arstotzka komt een keur aan mensen voorbij en trekt het spel een wissel op je morele kompas. Als je mensen doorlaat die liegen of niet de juiste papieren hebben, dan krijg je een boete en dat wordt direct ingehouden op je salaris. Die inkomsten heb je nodig om je gezin te onderhouden, de huur te betalen, eten te kopen en ga zo maar door. Heb je te weinig geld dan is het simpelweg game over.

Dus leef je de regels na, toch? Dat houdt in dat je een ouder echtpaar moet scheiden als een van de twee niet de juiste documenten bij zich heeft. Of dat je een openlijke pooier door moet laten omdat de papierwinkel bij hem wel op orde is, terwijl je weet dat ie vreselijke dingen met jonge meisjes gaat doen. Aan jou steeds weer de keuze; wordt het rood of groen?

Auteur

Jan Meijroos (@janmeijroos) is een van de meest ervaren game-journalisten van Nederland. Hij schrijft onder meer voor Power Unlimited, Metro en Bright.nl.