Inhoudsopgave
    

Fan van fanfilms
Floris Poort
door Floris Poort
leestijd: 6 min

Fanfilms worden steeds beter. Korte films in het universum van Star Wars, Star Trek of dat van populaire games hebben een gelikt uiterlijk, toffe verhaallijn en zijn voor filmmakers een kans om in Hollywood een voet tussen de deur te krijgen.

De Star Wars-hype duurt voort sinds The Force Awakens eind vorig jaar in de bioscoop verscheen. Fans van het universum spelen daar met fraaie korte films slim op in, en harken veel kijkers binnen met kunstig gemaakte uitstapjes in de wereld van Luke Skywalker.

Neem bijvoorbeeld Rebel Scum, een recent verschenen korte film over een neergeschoten Rebellenpiloot die op ijsplaneet Hoth geen contact meer met het thuisfront kan vinden. Het levert een leuk klein verhaal op, terwijl de filmmaker kan laten zien wat hij in huis heeft.

In Rebel Scum zien we prachtig nagemaakte kostuums, en lijken de shots van Hoth zo uit The Empire Strikes Back te komen. Ook de special effects zijn precies goed. Geen CGI die door gebrek aan groot budget direct door de mand valt, maar stop-motion-animatie zoals die ook in Empire werd gebruikt (voordat George Lucas de boel remasterde).

Het resultaat draagt alleen maar bij aan het levendige gevoel dat het universum van Star Wars door de jaren heen heeft gekregen: er gebeurt van alles buiten de avonturen van de grote films. Ondertussen kan de filmmaker laten zien wat hij in huis heeft, met mooie shots van een ruige omgeving en grotendeels non-verbale verhaalvertelling in korte vorm.

Awards voor fanfilms

Andere recente Star Wars-fanfilm Kara pakt het op eenzelfde manier aan. Hier roept een eindeloze woestijn het Star Wars-gevoel op, en wordt ook het verhaal klein maar voor de fan vertrouwd gehouden. Kara heeft wat meer special effects, maar vooral in de vorm van de X-Wings en TIE-Fighters die rondvliegen. Door instabiele shots en de snelheid van de vliegtuigjes blijft de geloofwaardigheid overeind.

En dat is pas in de eerste maand van 2016; jaarlijks verschijnen er tientallen Star Wars-fanfilms variërend van actie naar comedy en tekenfilm tot stop-motion. Disney lijkt geen enkel probleem met de fanfilms te hebben, sterker nog: de makers worden beloond. Dit jaar worden de Star Wars Fan Film Awards weer uitgereikt. In 2002 organiseerde Lucasfilm de competitie voor het eerst en na de overname door Disney werd vorig jaar duidelijk dat de traditie werd voortgezet.

Een slimme keuze, want zo omarmt de studio een groep van zijn meest trouwe fans. Zo idolaat van het universum dat ze de personages, gebeurtenissen, planeten en concepten die we in de films niet zien zelf met een hoop moeite wat extra kleur geven. Tijdens de tweejaarlijkse Star Wars Celebration-dagen worden de beste fanfilms zelfs aan de veelal verkleedde fans getoond, samen met exclusieve trailers van nieuwe Star Wars-films.

In vijandige wateren

Hoe anders is dat in het geval van die andere grote science fiction-franchise, Star Trek. Ook een universum dat zich met tal van planeten, personages, buitenaardse wezens, ruimteschepen en de nodige vijanden uitstekend leent voor fanfilms. En de fanfilms die door Trekkies worden gemaakt zijn vaak nog grootster in opzet dan die rond Star Wars.

Star Trek-fanfilm Axanar spant de kroon: de makers haalden 1,3 miljoen dollar aan crowdfunding op om een fan-featurefilm te maken: geen korte film maar bioscooplengte. Als ‘vingeroefening’ kwamen de makers in 2015 al met prequel Prelude to Axanar, 21 minuten lang en gemaakt met 100.000 dollar aan Kickstarter-crowdfunding. De korte film werd getoond tijdens de San Diego Comic Con van 2015, toen nog zonder tegenspraak van Star Trek-licentiehouders CBS en Paramount.

De Star Trek-eigenaren laten fanfilms namelijk hun gang gaan, zolang ze maar beloven niks te verkopen. Of nou ja, lieten. Want vlak voor oudjaar 2015 dienden CBS en Paramount een schadeclaim en een bevel tot stoppen in tegen Axanar. Blijkbaar werd het toch allemaal net wat te professioneel voor de productiestudio.

Axanar is namelijk gepland voor een release dit jaar, en de film ziet er ondanks zijn relatief kleine budget van 1,3 miljoen dollar helemaal niet onaardig uit. Ondertussen komt de officiële film Star Trek: Beyond, budget 150 miljoen dollar, deze zomer in de bioscoop. Daarnaast werkt CBS aan een nieuwe Star Trek-serie, die volgend jaar op tv moet komen. Dan is er geen plaats voor overambitieuze fanfilms.

Fanliefde

Toch zijn CBS en Paramount niet zo streng voor elk ambitieuze fanproject. Zo loopt de fanserie Star Trek: New Voyages al onverstoord sinds 2003. Fans bouwden de brug van de Enterprise uit de originele serie na, en brengen zo’n beetje elk jaar een lange aflevering van Star Trek uit, geheel in vintage-stijl. Advocaten van CBS en Paramount hebben wel met de makers om de tafel gezeten, maar vooral gezegd: we zien dat dit fanliefde is, ga vooral je gang maar zorg dat je er geen geld aan verdient.

Voor de meeste makers van fanfilms blijft het meestal bij de hommage, maar voor de enkeling is het een ingang in de film- of tv-wereld. Zo kon Star Trek: New Voyages-bedenker James Cawley een productiebedrijf oprichten, waar hij ook nieuw werk mee ontwikkelt.

De fanfilm als spingplank

Een nog mooier en recenter voorbeeld is Dan Trachtenberg, die in 2011 de fanfilm Portal: No Escape uitbracht. Een korte film gebaseerd op de wereld van de game Portal, waarin de hoofdrolspeelster met een speciaal pistool van zo’n beetje elke muur een portaal kan maken.

Dat principe leent zich niet alleen goed voor games, maar leverde ook een uitstekende korte film op die inmiddels ruim 17 miljoen keer is bekeken. In de korte film zit een vrouw gevangen in een kleine ruimte, en ondanks de redelijk saaie omgeving heeft Trachtenberg er toch een spannende en boeiende film van gemaakt.

Dat is Hollywood niet ontgaan, want dit jaar maakt Trachtenberg zijn debuut op het witte doek met 10 Cloverfield Lane. Die film van het productiehuis van J.J. Abrams wordt omschreven als ‘spirituele opvolger’ van monsterfilm Cloverfield uit 2008. De enige beelden die we tot nu toe van 10 Cloverfield Lane hebben gezien, vinden plaats in een soort schuilkelder, waar de hoofdrolspelers gevangen zitten. Te oordelen aan zijn fanfilm kun je dat prima aan Trachtenberg over laten.

En zo zijn fanfilms het publieke debuut van regisseurs dat we vroeger vaak moesten missen. Weinig mensen zullen Spielbergs’ eerste film Amblin’ hebben gezien, omdat de regisseur er vooral mee onder zijn arm langs productiehuizen ging. Nu zien we regisseurs vanaf het begin hun expertise uitbouwen, en krijgen we ook nog eens meer van de films waar we van houden.

Auteur

Floris Poort (@florispoort) begon twee jaar geleden als stagiair bij Bright. Hij bleef hangen en is inmiddels redacteur. Blogt vrijwel dagelijks op Bright.nl en bij Nu.nl. Houdt van alles met een batterij erin of stekker eraan.