Inhoudsopgave
    

Huiveren om humanoids
Rutger Otto
door Rutger Otto
leestijd: 6 min

Ze zijn van ver gekomen, de mensachtige robots, en worden nu snel volwassen. De eerste humanoids kunnen al door het bos lopen, zonder te struikelen. Een akelig gezicht, vinden velen. Maar zijn humanoids wel zo eng?

Moet je voor de grap eens naar humanoids zoeken in nieuwsberichten. Altijd wordt de aandacht getrokken met woorden als 'scary', 'terrifying' of 'creepy'. Niet zo gek, want zeg nou zelf: het oogt vrij eng, zo'n mechanische stuk metaal dat zich als mens voortbeweegt.

Eén van de bekendere humanoids is ATLAS, een robot van Boston Dynamics. Dit bedrijf werd twee jaar geleden gekocht door Google, dat dus bereid is om veel geld in de ontwikkeling van (bio)robotica te steken. ATLAS werd in 2013 aan de wereld getoond en kon toen al lopen en trappen beklimmen, maar sindsdien heeft hij flinke progressie geboekt. Deze maand verscheen een filmpje waarin hij zelfstandig door de bossen loopt. Knap, want het terrein is onvoorspelbaar en de ondergrond oneven. Oké, er zat nog wel een kabel aan zijn rug voor stroom, maar in de nabije toekomst hoeft zelfs dat niet meer.

Eerste boswandeling van Google-robot Atlas (vanaf 00:50 in de video).

Hier komen de humanoids vandaan

De geschiedenis van mensachtige robots gaat al terug tot de Maschinenmensch uit Fritz Langs filmklassieker Metropolis uit 1927. Je kunt zelfs nog verder terug in de tijd, bijvoorbeeld naar de ‘simpele’ robot van Leonardo DaVinci, die hij rond 1495 ontwierp.

Eén van de eerste robots die werkte en er enigszins als mens uitzag, was de WABOT–1 die begin jaren zeventig werd gebouwd aan de Waseda University. Het was een nogal blokkerig bouwsel, maar voor zijn tijd zeer geavanceerd. Hij had armen en benen die hij kon bewegen, kon afstanden meten en zelfs een beetje praten. De WABOT–2, die tien jaar later gemaakt werd, kon zelfs piano spelen.

Halverwege de jaren tachtig begon de Honda Motor Company met de ontwikkeling van een aantal humanoid robots. In zeven jaar maakte het bedrijf er zes, al leken deze nog niet echt op mensen. De ervaring die Honda hierdoor opdeed, werd later gebruikt om de ASIMO te maken. Deze humanoid zag er eindelijk eens vriendelijk uit. Geen draden of printplaten meer, de robot was helemaal in een ‘pak’ gestoken, waardoor hij er uitzag als een astronaut.

Vorig jaar werd er een nieuwe ASIMO gepresenteerd. Misschien is hij vandaag de dag zelfs wel het meest menselijk van allemaal. Want robots zoals ATLAS bewegen dan wel levensecht, ze zien er duidelijk uit als machines. Kijk je daarna naar ASIMO, dan zul je hem eerder schattig vinden dan eng of bedreigend. De robot van ruim een meter hoog kan zonder draad rondlopen, communiceren (zelfs in gebarentaal) en dansen, heeft twee camera’s als ogen waarmee hij mensen herkent en heeft aan elke hand vijf vingers om dingen mee op te pakken.

Atlas tijdens een test in 2013:
Atlas tijdens een test in 2013: "Had je wat?"

Nederlandse mensenrobots

Voor wereldberoemde humanoids hoef je niet in Nederland te zijn, maar er gebeuren ook in ons land interessante dingen op het gebied van robotica. En dus niet alleen in de wereld van robotvoetbal, waar we tot de wereldtop behoren. Ook hier worden humanoids gemaakt. Bijvoorbeeld aan de TU Delft, waar een paar jaar geleden nog de Phides werd getoond; een rennende robot. Verder wordt daar gewerkt aan robotarmen, robotvisie en exoskeletten, waarmee robotica en mensen dus echt samenkomen. In onderstaand TEDx-filmpje uit 2012 vertelt Martijn Wisse, inmiddels de eerste hoogleraar biorobotica van Nederland, over de ontwikkelingen op het gebied van robotica en humanoids.

Hoogleraar Biorobotica Martijn Wisse.

Rise of the machines

De laatste jaren is vooral stabiliteit belangrijk geworden en doorontwikkeld. Waar robots vroeger met moeite overeind blijven, houden ze tegenwoordig balans. Niet langer blijven robots vasthouden aan een vooraf ingesteld programma, maar kunnen ze razendsnel inspelen op veranderingen. Om dit te testen krijgen humanoids vaak een duw van hun makers of krijgen ze een bal tegen zich aan die hen uit balans moet brengen.

En ja, dat ziet er een beetje naar uit, want de robots lijken op mensen of dieren. De reacties op dat soort filmpjes zijn veelal van het kaliber "Wacht maar tot ze terug gaan schoppen".

Hoe er in de toekomst precies ruimte zal zijn voor humanoids is onduidelijk. Misschien kun je ooit een écht goed gesprek voeren met een robot. Is dat freaky? Mensen als Stephen Hawking en Elon Musk maken zich in elk geval zorgen. Eerder dit jaar ondertekenden ze een brief waarin stond dat wij de mogelijkheid als mensheid serieus moeten nemen dat computers op een dag slimmer worden dan wij, waarbij het gevaar dreigt dat de machine zijn programmeercode niet meer gehoorzaamt. Ja, dat klinkt freaky.

Waarom moeten die robots zo op ons lijken? Daar zijn veel redenen voor te bedenken, maar de belangrijkste is dat een humanoid simpelweg het beste in een mensenwereld kan functioneren, omdat hij er als een mens uitziet.

De nieuwe versie van Asimo die Honda in 2014 presenteerde.
De nieuwe versie van Asimo die Honda in 2014 presenteerde.

Welkom, humanoids

Enkele toepassingen dan. Een belangrijke plek voor dit soort robots is in de zorg te vinden. Een humanoid kan medicijnen op de juiste tijden naar patiënten brengen of een wandeling maken met iemand in een rolstoel als er verder niemand is. Daarnaast kan een menselijk ogende (en sprekende) robot een oplossing zijn voor eenzame ouderen. Nog een stapje verder: de techniek van humanoids kan gebruikt worden om 'robotpakken' te maken voor mensen. Iemand die slecht ter been is, zou dankzij een paar ondersteunende robotbenen weer kunnen lopen.

Of wat dacht je van rampgebieden die te gevaarlijk zijn voor mensen na een natuurramp. Om overlevenden te zoeken, zijn humanoids een uitstekende optie: ze kunnen traplopen, brandjes blussen, over puin stappen, deuren openen en objecten (of mensen) wegtillen. Zelfs communiceren is vaak al mogelijk.

Verder gaan humanoids de ruimte in. Sterker nog, aan boord van het International Space Station zit er al een, de Robonaut. Hij wordt ingezet om ruimtewandelingen te maken en reparaties te verrichten. De Japanse Kirobo is ook een tijdje in de ruimte geweest. Met dit robotje werd bestudeerd hoe machines mensen die lange tijd van huis zijn emotioneel kunnen ondersteunen.

Zelfs kinderen moeten niks hebben van een robot met menselijke trekjes. Hier vallen ze een robot in een Japans winkelcentrum aan.

Mens en robot samen

Hoe nu verder met die humanoids? In de nabije toekomst hoef je niet te verwachten dat een mensachtige robotbutler jou je biertje komt brengen. Ook niet dat ze je in elkaar komen slaan, trouwens. Ja, ze zien er indrukwekkend uit door hun menselijke vorm en manier van bewegen, maar zijn ze daarom meteen eng of bedreigend? Hebben we niet geleerd om verder te kijken dan het uiterlijk?

De aandacht zou meer gericht moeten zijn op hoe humanoids ons zouden kunnen helpen. Al is het niet verkeerd om met z’n allen kritisch te kijken naar eventuele gevaren en ethische kwesties. Zo zorgen we dat humanoids nooit écht freaky worden.

Auteur

Rutger Otto (@RTGR89) houdt van technologische ontwikkelingen, producten en designs die de wereld veranderen. Is daarnaast gek op films, games, muziek en dan met name Radiohead.