Inhoudsopgave
    

Aandacht voor de afwerklaag
Laurens Lammers
door Laurens Lammers
leestijd: 8 min

Afwerklagen, zoals verven, coatings en lakken, verdienen volgens industrieel ontwerper Chris Kabel veel meer aandacht. De expo 'Designing the Surface' toont hoe belangrijk, verneukeratief én revolutionair ze zijn.

Zich verdiepen in de toplaag van producten is niet iets waar ontwerpers dagelijks mee bezig zijn. Onder designers krijgt deze laag echter stilletjes aan steeds meer aandacht. De 'finishing touch' van een product bepaalt immers in belangrijke mate de kwaliteit daarvan. Afwerklagen moeten kopers bovendien verleiden om artikelen te kopen. En dat niet alleen. Verven en coatings worden ook gebruikt om de huid van een product te versterken of te beschermen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan speciale onzichtbare coatings die op pannen, muren of kleding worden gespoten. De oppervlaktes waarop deze coatings worden aangebracht zijn niet bedoeld om te verleiden, maar juist om af te stoten. Zogenaamde fobische afwerklagen zijn bijvoorbeeld anti-graffiti, anti-aanbak, anti-regen of anti-Wifi.

Tamelijk nieuw nog in de wondere wereld van afwerklagen is de inzet van nanotechnologie. Door op nanoschaal te werken worden voor afwerkmaterialen nieuwe toepassingen en functionaliteiten ontwikkeld die vrij revolutionair zijn, zoals geleidende verf. De hoeveelheid en soorten  oppervlaktebehandelingen van producten worden kortom steeds groter en revolutionairder. 

Omvangrijk overzicht

Wie meer wil weten of ervaren over afwerklagen - en de manier waarop deze producten verfraaien, verbeteren of versterken - kan vanaf 29 januari terecht op een grote tentoonstelling georganiseerd door Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. 'Designing the Surface', zo heet de expo die de afwerklaag in al zijn variëteiten viert en is opgesplitst in vijf verschillende thema's, waaronder soorten afwerklagen, nepafwerklagen en slijtage. Volgens één de samenstellers van de tentoonstelling, de industrieel ontwerper Chris Kabel (41), zal de expositie een groot overzicht bieden van meer en minder gangbare oppervlaktebehandelingen van objecten en de veelal onzichtbare functies en mogelijkheden van coatings en afwerkingen.

Specialist in de laatste laag

Een bezoekje aan zijn Rotterdamse studio leert al snel dat Kabel een ware specialist is in de laatste laag van producten. In de studio laat de ontwerper zien hoe hij de buitenkant van dure Japanse lakdoosjes probeert te imiteren door gebruik te maken van een technologie genaamd water transfer printing of hydroprinting. "Daarmee kunnen hele traditionele materialen een geheel nieuw en duurzaam uiterlijk krijgen. De techniek werkt ook heel eenvoudig", zegt Kabel. "De print drijft op een laag water waarna het product er geheel in wordt ondergedompeld. Het water duwt de print vervolgens naadloos om het object heen. Amerikanen geven zo hun geweer of autovelgen een leuke opvallende camouflageprint of versieren er hun bumpers mee."

Chris Kabel
Chris Kabel

Vervreemdende effecten

Op een grote tafel liggen meerdere voorbeelden van prints die Kabel de afgelopen maanden maakte, waaronder een print van de buitenkant van een oester en een print waarop bijna onherkenbaar een aantal gekleurde rijen touwtjes is te zien die door de ontwerper fotografisch zijn uitvergroot. "Het is een spel tussen 2D en 3D dat ik speel. Hoe kan ik bijvoorbeeld een print maken waarop je ook schaduwen en diepte kunt zien? Hydroprinten is vooral ook leuk doordat je er allerlei  fantasiematerialen mee kunt ontwerpen. Het is een nieuwe decoreertechniek die tamelijk vervreemdend is en waarmee je mensen makkelijk voor de gek kunt houden."

Essentiële rol

Volgens Kabel zal de expositie laten zien welke vrijwel onopgemerkte, essentiële rol verven, lakken, coatings en andere vormen van oppervlaktebehandeling in onze waardering van materialen en objecten spelen. Maar ook hoe afwerkmaterialen illusies kunnen creëren. Wat kun je verder allemaal doen met één specifiek materiaal? En waar bestaat de finish van een product werkelijk uit? Kabel: "Je kijkt bijvoorbeeld naar een hoeveelheid gestapelde stenen, maar wat je ziet is verf. Is het verder een functionele, waterafstotende of geleidende laatste laag die is aangebracht? Wat je nu ziet in de politiek of mediawereld speelt in toenemende mate ook op het gebied van kunst en industriële vormgeving: mensen weten niet meer precies wat ze zien of wat waar is en wat niet."

Sterk in opkomst: het gebruik van geleidende verf
Sterk in opkomst: het gebruik van geleidende verf

Als ontwerper heb je al van alles gemaakt, waaronder een wandlamp van PVC die je overal op kunt plakken, gordijnen van lichtgevende garens met patronen die lijken te zweven en een paar opvallende lichtinstallaties. Wat was echter het moment waarop je je ging interesseren voor afwerklagen en de functie daarvan? 

"Het kwam voort uit een gevoel van gemis. Er stond zeg maar een hele grote olifant in de kamer waar niemand het over had. Het was ook een onontgonnen gebied. Het leek me daarom hoog tijd om het  eens over afwerklagen te gaan hebben. Het behandelen van oppervlakten is iets waar ik me zelf wel heel bewust van ben. Dingen als poedercoaten of verven heb ik ook al veel gedaan. Naast mij zijn er verder veel meer ontwerpers bewust bezig met het bewerken van oppervlakten. Maar een groter verhaal daarbij ontbreekt gewoon. En dat wilde ik een keertje laten zien. Uiteindelijk is het een hele ontdekkingsreis geworden en heb ik ervoor gekozen om iets met water transfer printing te gaan doen. Daar zijn nog weinig ontwerpers mee bezig geweest, dus leek het me interessant om die techniek eens uit te diepen. Wat ik mooi vind aan water transfer printing is dat het een hele directe relatie heeft met vorm. De techniek volgt namelijk de vorm. Het is ook meer dan alleen een laagje als je er, zoals ik, slimme trucjes mee uithaalt."

Waar worden verven en coatings volgens jou het meest voor gebruikt: verleiding, verfraaiing, bescherming of vermomming?

"Je noemt de functies eigenlijk allemaal wel op. Verfraaiing en vermomming vind ik wel een beetje hetzelfde. Met vermommen doe je iets verstoppen wat niet mooi is. Je gaat het object eigenlijk al verfraaien. Maar de meeste coatings hebben meerdere functies in zich. Ze gaan zowel over verfraaiing als over versterking en het toevoegen van eigenschappen aan een materiaal waardoor het beter wordt. IJzer of staal bestaat eigenlijk niet. Het kan alleen bestaan door het op een bepaalde manier te behandelen. Een schip kan zonder verf niet bestaan, want dan roest het meteen weg. Door het te verven, maak je het schip niet alleen mooier, maar zorg je ook voor bescherming. Je kunt er bovendien veel dingen mee verstoppen, waaronder de naden van het lassen. En je kunt er zelfs nog een biocide als aparte coating op aanbrengen. Dat is een nare coating waarmee je allerlei schadelijke organismen kunt vernietigen, zoals eendenmossels of zeepokken. Zo zijn er nog veel meer dingen die niet kunnen bestaan zonder verf. De Eiffeltoren of Golden Gate Bridge en andere grote staalconstructies zouden zonder verf binnen de kortste keren verdwijnen of wegroesten."  

Chris Kabel
Chris Kabel

Van afwerklagen of coatings weten we allemaal: die zijn aan slijtage onderhevig. Een buitenlaag kan binnen een jaar al verdwenen zijn of zijn aangetast. Kunnen nieuwe technologieën helpen dit te voorkomen?

"Nee. Je kunt slijtage alleen vertragen. Al zijn er nu componentenlakken die harder zijn dan het materiaal waarop ze zitten. Met coatings ben je tegenwoordig in staat om van gewone materialen supermaterialen te maken die nog beter zijn dan het feitelijke materiaal zelf. IJzer is fantastisch, maar het wordt nog veel beter met verf erop. Bij een auto, hetzelfde verhaal. Door de auto te behandelen met verf en speciale lakken gaat deze langer mee. Als je goed kijkt naar de body van een auto, dan zie je ook dat de verflaag bijna nog dikker is dan de laag metaal."

In opkomst zijn fobische coatings of afwerklagen die waterafstotend zijn of Wifi-signalen tegenhouden. Staan we wat betreft deze fobische lagen nog aan het begin van een revolutie?

"Dat hangt ervan af waar we allemaal nog bang voor gaan worden, haha. Al gaat het al heel ver van wat er al aan fobische materialen is. Je hebt nu ook al speciale coatings tegen vette vingers. Mobiele telefoons zullen misschien nooit echt krasvrij worden, maar wel vlekvrij. Veel speciale lagen worden nu nog op kleine objecten toegepast. Maar binnenkort worden ze ook op gebouwen aangebracht. Die gebouwen worden dan niet meer nat. Een glazen wolkenkrabber hoeft dan nooit meer worden schoongemaakt. Met behulp van nanotechnologie wordt een oppervlakte in feite ondoordringbaar gemaakt voor vocht en vuil. Kleine haartjes zorgen ervoor dat een druppel zich niet meer aan een oppervlakte kan hechten. Van nanotechnologie gaan we in de toekomst nog veel meer profijt hebben. Kleuren op producten zullen zeer kleurvast gaan worden. Daarvoor zullen speciale nanopigmentdeeltjes worden toegepast die voor unieke eigenschappen zorgen, zoals kleurvastheid. Kleuren zullen daardoor eeuwig goed blijven. Tegenwoordig heb je ook al verfstoffen zonder pigment. Dat is handig, omdat pigmenten na verloop van tijd vergaan of oxideren."

Zijn smartphones echt niet krasvrij te krijgen?

"Het ligt er een beetje aan hoe hard het materiaal is dat wordt gebruikt. Met het gebruik van Gorilla Glass komen we al heel dicht in de buurt. Dit geharde en lichte glas werd voorheen alleen voor andere doeleinden gebruikt, maar werd op verzoek van Apple ook geschikt gemaakt voor gebruik op smartphones. Coatings en harsen worden ook steeds harder. Maar in principe is alles kapot te krijgen."

Autofabrikanten gebruiken afwerklagen om auto's zo verleidelijk mogelijk te maken. Maar ook om het gebruik van plastic te verbergen. Is de auto-industrie koploper in het verbergen van goedkope materialen of zijn er productiesectoren die dit nog beter kunnen?

"Verleidingstechnieken zijn al heel oud. Heel vroeger werd er van hout marmer gemaakt. Eén van de laatste scholen waar ze leren om nepsteen en nephout te schilderen staat in Brussel. Je weet niet wat je daar ziet. Ze zijn daar echt waanzinnig goed in. Ze kunnen zelfs een soort van transparantie op het materiaal aanbrengen of een bepaalde diepte geven aan het materiaal door allerlei trucjes die daar worden geleerd. Dingen laten lijken wat ze niet zijn, is echter niet iets wat je alleen ziet in de auto-industrie. AkzoNobel wil nu een materiaal ontwikkelen dat aanvoelt alsof het metaal is, dus ook echt koud is. De meeste mobiele telefoons worden tegenwoordig van kunststof gemaakt, want dat is goedkoop. Maar mensen kennen meer waarde toe aan metaal of aluminium. In de hand geeft dat een veel degelijker gevoel dan een stukje plastic. Daarom is de iPhone 5c met de kunststof achterkant ook nooit een succes geworden. Voor producenten van mobiele telefoons en gadgets zal een coating met de eigenschappen van metaal heel belangrijk gaan worden. Voor dat soort coatings is er ook een hele nieuwe opkomende industrie."

Imitatietechnieken worden tegenwoordig gebruikt om bijvoorbeeld namaakleer te maken dat goedkoper, sterker, hygiënischer en zachter is dan het natuurlijke materiaal. Bestaan er eigenlijk ook materialen die helemaal niet te imiteren zijn, ook niet met de computer?

"Je bedoelt als coating? Daar ben ik met de hydroprints nu wel tegenaan gelopen. Ik probeer de buitenkant van een oester na te maken, maar de print lijkt nog helemaal niet op een oester. Je mist toch een beetje de dieptewerking. Net als bij de metaalcoating voor mobiele telefoons geldt ook hier: het is net nepsuiker. Je blijft altijd proeven dat het sacharine is en geen rietsuiker. Bij hydroprinten gaat het er ook wel een beetje om dat de print niet het echte is. Je weet dat je voor de gek wordt gehouden. Net als bij het kijken naar een horrorfilm."

Het polijsten van dingen is ook eeuwenoud. Dat deden ontwerpers al in de zestiende eeuw. Waarom houden mensen eigenlijk zoveel van fonkelende coatings?

"Ja, haha, dat klopt. Mensen zijn net eksters. Het blinkend maken van dingen zit ergens diep in ons. Het is heel belangrijk voor ons. Maar je ziet nu ook steeds meer mat als afwerking. Mat is echter veel moeilijker aan te brengen. Bij glans hoef je alleen maar even te wrijven om iets weer blinkend te maken. Bij mat werkt dat niet. Matte verven en coatings zie je nu wel steeds meer op auto's worden gebruikt. Er is een trend naar mat in plaats van knalglanzende 'shiny' buitenkanten. Mat is ook bijzonderder, omdat het tijdelijker is en daardoor een aparte status krijgt."

Afwerklagen voor oppervlakten lijken ook steeds slimmer te worden. Zelfs verf. Chinese wetenschappers hebben een verf ontwikkeld waarbij de kleur is aan te passen met de smartphone. Zogenaamde 'kameleonverf', gaat die nog groot worden?

"Vast wel. Al heb ik daar nog niks over gehoord. Maar sommige nieuwe dingen hebben vaak nog jaren nodig voordat je ze kunt gebruiken. Dat was bijvoorbeeld ook het geval bij Vantablack, een coating die zo zwart is dat onze spectrometers het niet eens kunnen meten. Daar had iedereen de wildste fantasieën over. Maar het bleek zwaar toxisch te zijn. Dat is dus nog helemaal niet toepasbaar. Die coating is ook nog helemaal niet in een pot te krijgen. Maar omdat Vantablack groot nieuws is op internet en iedereen het nieuws deelt, wordt het een soort werkelijkheid die het nog helemaal niet is. Voor ontwerpers die op zoek zijn naar het 'nieuwste van het nieuwste' is dat ook vrij irritant en frustrerend." 

Zie jij ook wel eens producten waarvan je denkt: daar weet ik een veel betere afwerklaag voor? 

"Ja, elke dag, op straat. Auto's, fietsen, noem maar op. Als je een jaar lang met water transfer printing bezig bent, krijg je wel ideeën over hoe de wereld er ook anders uit zou kunnen zien door meer aandacht te besteden aan allerlei afwerklagen. In de toekomst zou ik graag nog iets willen doen met kleuren zonder pigment. Dat lijkt me echt heel spannend."

Een insteek van de expositie is dat oppervlakten van producten worden ontmaskerd als symbolen van schone schijn en ontkenning. Hoe kunnen bezoekers dat echter waarnemen?

"Door verschillende producten bij elkaar te zetten moeten die dingen duidelijk worden. Binnen het thema symbolen van schone schijn zullen mensen het idee krijgen dat ze voor de gek worden gehouden, zoals ook het geval is bij de hydroprints. De buitenkant zal er vaak verleidelijker uitzien dan het feitelijke object waarop de print is aangebracht."

Apple gebruikt geanodiseerd aluminium
Apple gebruikt geanodiseerd aluminium

Was het eigenlijk lastig om voor de expo objecten te vinden die alle aspecten van afwerklagen laten zien, zoals behoud en verval, verleiding en afstoting?

"Heel lastig. Vooral om ze te krijgen. En niet alleen omdat iets breekbaar was ofzo. We wilden ook heel graag de kale body van een auto tentoonstellen. Dus alleen de metalen huid die in de fabriek wordt ondergedompeld in verschillende chemische baden voordat de kleur wordt aangebracht. Er was alleen geen autofabrikant te vinden die zo'n kale body wilde leveren. Wat we wel hebben, is de grote vergulde weerhaan die normaal gesproken op de kerktoren van Doesburg staat. Die staat naast een verfpistool, een met verf gevulde super-soaker die gebruikt werd tijdens de recente 'Colourful Revolution' in Macedonië."

De meest gepersonaliseerde en democratische vorm van afwerken is het gebruik van verf. Krijgen mensen op de expositie ook te zien hoe je thuis heel creatief kunt zijn met verf?

"Haha, nee, dat mogen de bezoekers zelf bedenken. Jan des Bouvrie heeft dat ook al laten zien in de jaren zeventig. Al laten we natuurlijk wel veel over het onderwerp verf zien, waaronder ook verf die retroreflecterend en geleidend is. Die laatste smeer je gewoon op een muur. Vervolgens heb je geen bedrading meer nodig om elektriciteit aan te kunnen leggen. Zo kunnen er ook minuscule zonnecellen aan verf worden toegevoegd. Eén schilderbeurt van de muur is dan voldoende om een aantal zonnepanelen te maken." 

Als we, na de stalen eeuw en de silicon age, de impact van materialen op de huidige wereld willen begrijpen, moeten we volgens jou naar de laatste laag van producten kijken. Als je kijkt naar alle gadgets en hightech producten die je tegenwoordig kunt kopen, wat is daar dan allemaal aan te zien en af te leiden?

"Dan zie je dat oppervlakten steeds meer een soort van 'sellingpoint' worden. Er komt steeds meer aandacht voor. Merken gaan zich er ook steeds meer mee onderscheiden. Apple bijvoorbeeld onderscheidt zich door het gebruik van geanodiseerd aluminium. De Beats van Dr. Dre zijn herkenbaar aan het supergepolijste van de koptelefoons. PAL-radio's van Tivoli, die kleine doosjes met een knopje aan de voorkant, hebben verder altijd zo'n soft-touch coating. Zo zie je dat allerlei merken een bepaalde keuze maken waardoor ze heel herkenbaar en vernieuwend zijn geworden voor consumenten. Zelf heb ik ook zo'n PAL-radio. De coating was er echter binnen een half jaar afgepoetst door mijn schoonmaakster. Zo hield ik uiteindelijk een glanzende plastic radio over. Dat is dan ook wel weer de makke van zo'n speciale coating. Ooit gaat deze er ook weer vanaf."

Auteur

Laurens Lammers is freelance journalist en schrijft veel over internettechnologie, internetcultuur en beginnende internetbedrijven.

Riot: miljoenenbedrijf met één gratis game
Rutger  Middendorp
door Rutger Middendorp
leestijd: 7 min

Meer dan 100 miljoen mensen spelen elke maand League of Legends en 36 miljoen mensen keken vorig jaar naar de esports-finale van de online multiplayer. Rutger Middendorp bezocht de gamestudio Riot Games in Los Angeles.

Ik zal heel eerlijk zijn; ik had van een bedrijf dat 1 spelletje maakt verwacht dat ze ergens in een kantoorgebouw tussen een ICT-boer en een reisbureau zouden zitten. Maar zelfs in een overweldigend grote stad als Los Angeles is de campus van Riot games nog indrukwekkend. Zo’n 1500 mensen werken er in de panden ten oosten van Santa Monica. Uit alle uithoeken van de wereld komen ze hier terecht om te werken aan de digitale fantasie van miljoenen spelers. 

In de aankomsthal staat Annie met de enorme beer Tibbers. Karakters uit het spel die ons verwelkomen. Dit is geen IT-bedrijf dat naast spelletjes ook administratiesoftware bouwt. Wie hier werkt, wordt ondergedompeld in de wereld van League of Legends. Er is een bar met het piratenthema uit Bilgewater. Eén van de regio’s van Runeterra, de fantasiewereld waar alle karakters vandaan komen. Elke vergaderruimte is vernoemd naar een spelkarakter en een Koreaanse PC Bang (een internetcafé voor ons Nederlanders) is nagebouwd om de spelsituatie voor veel van de hardcore fans uit Korea na te bootsen.

Tussen glazen wanden en whiteboards vind je een deur die in Game of Thrones niet zou misstaan. Achter die deur een kroeg waar Dickens zich thuis had gevoeld. Tussen deze muren is alle ruimte voor fantasie. Bilgewater Brew is een unieke kroeg, die zo uit de wereld van het spel lijkt te komen. Maar niets zit vast met secondelijm. Als iets niet werkt, wordt net als in de game, de boel gepatcht.

Thunderdome

Ook in de werkwijze en cultuur onderscheidt Riot zich van andere bedrijven. Af en toe is er op de campus een hackathon: Thunderdome. Dan mogen medewerkers aan de slag met een project dat ze zelf leuk of belangrijk vinden. Los van je vaste taken kun je binnen 30 uur bedenken én bouwen wat je wil voor het bedrijf of het spel. De meeste van die bouwsels komen niet van de grond, maar de bijzondere werkomgeving heeft ook hele relevante projecten opgeleverd: de Linux-versie van de serversoftware en de Proving Grounds kaart zijn allemaal ontstaan tijdens Thunderdome. 

Riot Games heeft ook een eigen wereldwijd netwerk aangelegd. Daardoor hoeft de data van hun games niet met allerlei andere pakketjes mee over het reguliere internet, maar bezorgen ze elke bit over een zelf gebouwde internetsnelweg bij jouw provider. Netneutraliteit zit je niet in de weg als je je eigen infrastructuur bouwt. De bottleneck ligt dus nooit bij “het internet”. Als jij als speler een goede provider hebt én je bent geen gigabytes aan het downloaden terwijl je gamet, heb je dus altijd een goede ervaring. 

Om alles te kunnen managen heeft het team ook een framework geschreven om alle apparaten in het netwerk aan te kunnen spreken in dezelfde taal. Welk bedrijf het apparaat ook gebouwd heeft, het luistert naar de instructies die uit het framework komen. Vergelijk het met de situatie waarin thuis de telefoon overgaat en jij met één knop de televisie, de laptop en de radio zou kunnen muten. Of Siri dringend verzoeken ook met de Google apparaten te overleggen. In het complexe netwerk dat achter deze game schuilgaat is zo’n framework een enorme vooruitgang. 

Tekken en schaken

League of Legends is simpel gesteld een combinatie tussen Tekken en schaken. Waarbij je strategische kennis over de kaart en de karakters moet ontwikkelen en op het juiste moment gebruik moet maken van de specifieke krachten van jouw karakter. Het is geen spel met eindeloos veel levels of maps. Er zijn slechts drie game modes om in te spelen: Summoner’s rift (5x5) de “standaardkaart”, Twisted Treeline (een kleinere kaart voor 3x3) en Howling Abyss (een sterk versimpelde kaart om wat in rond te klooien). 

Je kunt het spel spelen met 10 echte mensen, maar het ook tegen bots opnemen. Ton vertelt dat er 2 niveaus bots te spelen zijn. Het verhaal gaat dat het derde niveau bots onverslaanbaar waren zelfs door de pro-spelers. 

Het personeel bij Riot bestaat uit 100% gamers. Of ze nu receptie draaien, helpdesk of ontwikkelaar zijn. Je hoeft hier niet te solliciteren als je enige game ervaring uit solitaire bestaat. Hoe goed je ook bent. Bij de cultuur van het bedrijf past de cultuur van de gamer. Niet iedereen hier is een held in League of Legends, maar 99% van de medewerkers speelt het spel vaak. 

Micro-aankopen als winstmachine

Het meest opvallende van de hele onderneming is dat het winst draait. 1500 grotendeels hoog opgeleide en goed betaalde mensen ontwerpen, bouwen en onderhouden een game en het netwerk waar het op draait. Op een prachtige campus op een heel duur stuk grond. Die game kost niets. Je kunt het spelen zonder 1 euro uit te geven. De enige manier waarop Riot Games geld verdient is door micro-aankopen. Een andere muts voor je gamekarakter bijvoorbeeld. De E-sports tak wordt vooral gezien als promotie voor het spel, niet als inkomstenbron.

Een bedrijf dat draait op welwillendheid van haar klanten is natuurlijk mooi, maar ook een risico. Vandaar dat Riot Games achter gesloten deuren werkt aan een spel dat de S in Riot Games eindelijk invulling moet geven. Wanneer het tweede spel uitkomt, is nog niet bekend.  

Auteur

Rutger Middendorp (@rutgerm) is sinds 2006 de meest noordelijke blogger van Bright. Hij schrijft graag het verhaal achter het verhaal. Hij doceert conceptontwikkeling op de Academie voor Popcultuur en werkt als freelance ideeënman en verhalenmaker. In een eerder leven was hij oprichter van Nieuwe Garde en won hij de Dutch Bloggies met hobbyproject Moois Magazine.

Hoe Musk zich op de ruimtevaart stortte
Redactie Bright Ideas
door Redactie Bright Ideas
leestijd: 12 min

Lees hoe gesprekken met XPRIZE-oprichter Peter Diamandis ertoe leidden dat Elon Musk besloot de ruimtevaart in te gaan. Diamandis wilde naar de maan, maar Musk wist in 2001 zijn doel al: Mars.

Ondernemer Peter Diamandis nam het lot in eigen handen en verwezenlijkte zijn droom om astronaut te worden op een opmerkelijke manier. Hij bedacht de XPRIZE, een prijsvraag waarbij het eerste team dat een bemand ruimteschip twee keer binnen twee weken de ruimte in wist te krijgen een prijs kreeg.

Het resultaat werd meer dan waar hij op had gehoopt: niet alleen was het een overwinning voor een team maar hij legde de basis voor een nieuwe ruimtevaartindustrie. De XPRIZE ondertussen is uitgegroeid tot een non-profit organisatie met een inspirerende missie. Ze richten zich op “radical breakthroughs for the benefit of humanity” via stimulerende competities en prijsvragen.

Het boek Hoe maak je een ruimteschip? van Julian Guthrie vertelt het verhaal van Diamandis. Het boek bevat een voorwoord van Richard Branson en een nawoord van Stephen Hawking. Hieronder lees je een gratis hoofdstuk uit dit boek, over het moment dat Peter Diamandis in 2001 voor het eerst kennis maakt met Elon Musk. Een paar maanden later zou Musk zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX starten. Vorig jaar maakte Musk zijn plannen voor een Marsmissie bekend.

Inspiratie van Elon

Peter kwam aan bij de Skybar, een bar met een zwembad op het dak aan Sunset Boulevard, een week nadat Larry Gross hem had gebeld om te vertellen dat hij wist wie een doorstart van Blastoff zou financieren. Dat waren twee mannen die een vermogen met internet hadden verdiend en die interesse in de ruimte hadden. Peter had nog nooit van hen gehoord, daarom schreef hij hun namen op: Adeo Ressi en Elon Musk.

Meestal ging Peter vol goede moed naar een afspraak om een pitch te doen, maar ditmaal was hij gematigd enthousiast. Hij zag Adeo bij het zwembad, hij rookte een sigaret en keek uit over de gouden en glinsterende zonsondergang van Los Angeles. Hij was lang en dun, een wandelende staak à la Giacometti, en direct innemend. Adeo zei dat Elon onderweg was maar te laat zou komen.

Elon was bezig met zijn vliegbrevet en kwam met zijn vlieginstructeur vanuit San Jose. Hij liet een nieuw toestel bouwen.

Het was zondag 3 juni 2001 en Adeo, Elon en Peter hadden een afspraak om te dineren bij Asia de Cuba, naast de Skybar in het Mondrian Hotel. Peter nam de prachtige vrouwen met flinterdunne topjes en korte rokjes in zich op en voelde zich overdressed met zijn pak en coltrui. Adeo droeg een casual pantalon en een overhemd met het bovenste knoopje open. De muziek was prikkelend, de martini’s met lychee vloeiden rijkelijk en het hele hotel baadde in het wit met minimalistische oranje accenten van Hermès. Zelfs de lucifers waren gestileerd, met limoengroene kopjes. Het was Peter opgevallen dat de hotelbediendes in het wit waren gekleed. Hun bewegingen waren volkomen identiek.

Peter nam een drankje met Adeo bij het zwembad. Adeo kende Larry Gross omdat hij twee maanden ceo van Idealab in New York was geweest. Hij had zojuist zijn internetdienstverlener Method ve verkocht en had zich nu gericht op het saneren van bedrijven die niet goed presteerden. Hij vertelde dat hij en Elon huisgenoten waren toen ze studeerden op de University of Pennsylvania. Elon was Zuid-Afrikaan en had Zip2 opgericht, een internetdienstverlener aan kranten en was medeoprichter van PayPal, de onlinebetaalservice die door eBay was overgenomen.

Hun gedeelde interesse voor de ruimte kwam aan het licht tijdens een nachtelijke autorit in het weekend voor Memorial Day. Ze reden in een bewolkte nacht van Long Island terug naar New York City en hadden het erover wat ze nu wilden gaan doen. Voor de grap zei een van beide: ‘Waarom gaan we niet iets in de ruimte doen?’ Maar het plezier maakte plaats voor ernst en Elon zei: ‘Nou, waarom zouden we niets in de ruimte doen?’ Het gesprek ging heen en weer: De ruimte was te duur. Waarom is het zo duur? Ruimte vergt veel infrastructuur. Waarom vergt het zoveel infrastructuur? Ruimte staat onder toezicht van de overheid en strikte regulering. Wat gebeurt er als we die taak van de overheid overnemen? Dat leidde tot een discussie over waar ze heen zouden gaan wanneer ze naar de ruimte zouden gaan. Toen ze thuis waren hadden ze het antwoord wat ze nu moesten doen. Ze wisten exact waar ze heen wilden gaan.

Adeo onderbrak zijn verhaal toen Elon arriveerde en zich verontschuldigde omdat hij te laat was. De drie mannen gingen met een drankje in de hand van de Skybar naar het restaurant en bestelden een feestmaal: in de pan geschroeide geelvintonijn, gegrilde zalm met pasta, noedels, enzovoort. Op de achtergrond klonken tracks van de Buddha Bar. Peter kon het direct goed vinden met Elon: van meet af aan een goede chemie, vriendelijke stem, beleefd, zorgvuldig zijn woorden kiezend. Ook Adeo was geweldig, maar die was extroverter en leek graag advocaat van de duivel te spelen. Peter wist bij binnenkomst in het restaurant weinig over de twee. Hij had een week eerder een korte telefonische vergadering met Elon en Adeo gehad, vond dat het hout sneed wat ze zeiden en dacht op basis van zijn accent dat Elon een Engelsman was.

Adeo raakte de juiste snaar bij Peter toen hij zei: ‘Volgens mij is iedere nerd wel een beetje ruimtefanaat.’ Peter vertelde over Blastoff, de XPRIZE, ZERO-G en Space Adventures, zijn bedrijf met Eric Anderson die als tussenpersoon de deal had afgerond met ’s werelds eerste ruimtetoerist Dennis Tito die voor 20 miljoen dollar aan boord van een Russische Sojoez naar het ruimtestation iss zou worden gebracht. Peter gaf terloops aan dat de NASA had geprobeerd Tito te weerhouden van zijn vlucht, maar Tito was op 28 april gelanceerd en op 6 mei veilig in Kazachstan geland. Het was groot nieuws dat Tito, een Amerikaan, met Russische kosmonauten moest meegaan en niet aan de Amerikaanse zijde van ISS binnen mocht. Peter had Tito leren kennen toen hij naar Californië was gekomen voor het sollicitatiegesprek met Bill en Larry Gross over de baan bij Blastoff. Peter had Tito gepolst over sponsoring van de XPRIZE, maar Tito zei dat hij geen prijs wilde sponsoren; wellicht zou hij zelf een team sponsoren en aan de wedstrijd meedoen.

Nadat Peter het had gehad over hoe het ‘ultieme ruimtebedrijf’ eruit zou moeten zien, zich moest richten op maanmissies en vluchten binnen de dampkring met gewichtloosheid, vertelden Elon en Adeo dat zij hun zinnen op iets anders hadden gezet, op iets wat zelfs nog lastiger was. Zij wilden naar de Rode Planeet. Hun missie, zoals daartoe op die avond in Long Island was besloten, was om de mensheid naar Mars te brengen. Zij wilden geld investeren om de overheid ‘te schande te maken, in verlegenheid te brengen of aan te sporen’ om een bemande missie naar Mars uit te voeren.

Peter waarschuwde dat hij al heel veel fantastische missies had zien sneuvelen omdat een of andere vermogende financier ervan uitging dat andere vermogende mensen zijn visie zouden steunen. ‘Maar iedere vermogende persoon heeft zijn eigen visie,’ zei Peter. Om zo’n missie te laten slagen, was nu de overtuiging van Peter, zou één vermogende en vastberaden persoon bereid moeten zijn om alles te betalen, iets wat hij nog nooit had meegemaakt. Toen Elon Peter hoorde vertellen over Blastoff en zijn andere bedrijven besefte hij dat Peter het hart op de goede plaats had en het was overduidelijk dat hem veel was gelegen aan de toekomst van de ruimtevaart. Maar de plannen van Blastoff spraken hem niet aan. Hij zag niet in hoe nieuwe verkenningsvluchten naar de maan een opleving van de ruimtevaart teweeg zouden kunnen brengen.

Elon bracht het gesprek weer op Mars en zei: ‘We willen iets doen wat opmerkelijk is maar dan wel voor een redelijk budget – een paar miljoen.’ Adeo voegde daaraan toe dat ze tussen de 10 en 15 miljoen dollar te besteden hadden, maar dat ze wilden beginnen met een project van 1 of 2 miljoen dollar.

Peter was verbaasd toen hij een dergelijk laag bedrag van ‘een paar miljoen’ hoorde noemen, al wist hij dat in de ruimtevaart een paar miljoen al snel zou leiden tot veel meer miljoenen. Hij luisterde met belangstelling maar rekende zich nog niet rijk. Zelfs als Elon en Adeo niets zouden doen, had Peter op zijn minst twee intelligente kerels ontmoet die vrienden zouden worden. Elon was een enorme liefhebber van Star Trek. In zijn jeugd in Zuid-Afrika had hij alle afleveringen gezien, hij droomde van ruimteschepen en las Heinlein, Asimov en Douglas Adams. Hij zei dat zijn successen in Silicon Valley de weg naar zijn toekomst in de ruimte hadden geplaveid – niet anders dan wat Jeff Bezos hem had verteld.

Adeo, Elon en Peter waren eensgezind van mening dat met kleine teams moest worden gewerkt aan datgene wat voorheen alleen de overheid had gedaan, al merkte Elon op dat hij de overheid als ‘een bedrijf – het grootste bedrijf ’ zag. En net als Peter zagen Adeo en Elon de NASA niet als de slechterik, maar ze zagen in de verwachtingen van perfectie van het grote publiek een onnodige snelheidsbeperking van innovatie. De noodzaak dat alles goed moet gaan zorgde ervoor dat de NASA overdreven voorzichtig was.

Elon vertelde dat hij probeerde te begrijpen hoe het kwam dat er niet meer wereldwijde progressie in de ruimtevaart naar de maan of naar Mars was geboekt. ‘Er heerste een opgewonden stemming ten tijde van het Apollo-programma en de droom van ruimtevaart,’ zei Elon. ‘Het was losgebarsten en op de een of andere manier is aan die droom een eind gekomen of hij is in de wachtstand gezet.’ Hij zei dat hij ‘probeerde te bedenken of er iets is wat we kunnen doen om de droom van Apollo in ere te herstellen. Misschien zelfs een filantropische missie.’

Peter had in de gaten dat Elon – boven alles een logisch denker en ingenieur – de fysieke en psychologische beperkingen wilde begrijpen die verklaren waarom raketten sinds de jaren zestig niet waren verbeterd. Peter realiseerde zich dat Elon en Adeo zich oriënteerden, in gesprek waren met een mix van grote spelers en spelers in de periferie van de wereld van de ruimtevaart. Peter vertelde hun dat hij van mening was dat Mars een geweldige plek was om in de toekomst een kolonie te vestigen, maar ‘de maan is goedkoper. De maan is een plek waar je heen kunt gaan om er grondstoffen te winnen en je zit er dicht genoeg bij om erop te bouwen.’

Maar de maan interesseerde Elon niet. ‘Misschien kunnen we een kleine broeikas naar Mars brengen,’ zei hij. ‘Misschien muizen naar Mars. Misschien kunnen we er monsters laten groeien van voedzame gewassen.’ Hij zei dat het hem al vanaf zijn jeugd duidelijk was, toen de maan al was bereikt, dat ‘Mars de volgende is’. Mars was ook onbereikbaarder, had meer mythische waarde. De maan was 400.000 kilometer van de aarde verwijderd. Mars was ongeveer 55 miljoen kilometer verwijderd wanneer ze aan dezelfde kant van de zon waren, maar wel 400 miljoen kilometer als ze aan de andere kant van de zon waren. De maan was het gezicht met talkpoeder in een heldere nacht.

Mars was het juweel dat buiten bereik was. Het zou minstens een half jaar vergen om Mars te bereiken, waarbij optimaal gebruik van de energie moest worden gemaakt. Het zou anderhalf jaar duren voordat de planeten weer in één lijn zouden staan en dan zou de terugkeer naar de aarde nog eens zes maanden duren. Elon zei dat hij dacht dat zo’n missie volkomen haalbaar was. Elon had in mei nog een Mars Society-evenement met Jim Cameron bezocht, die aan een mini-televisieserie van zes afleveringen over de Rode Planeet werkte. De volgende dag bij het ontbijt met medeoprichter van de Mars Society Robert Zubrin had Elon 100.000 dollar toegezegd.

Peter was voor zijn gevoel al een eeuwigheid bezig met pitchen. Hij probeerde achterover te leunen en te luisteren, maar schoot onwillekeurig vaak terug in de rol van verkoper. Elon en Adeo vroegen of een bemande missie naar Mars mogelijk was voor minder dan 10 miljard dollar. Nu komt het budget dichter bij de werkelijke kosten, dacht Peter. Uitnodigend zei Peter: ‘Ik weet een manier voor jullie om dat voor een tiende van de kosten te doen, voor 1 miljard dollar.’ Iedereen stond op scherp. ‘Je kunt met bestaande Russische hardware een missie met een enkele reis uitvoeren. Je stuurt een paar mensen daar naartoe om ze vijf jaar op Mars te laten leven totdat een missie met nieuwe voorraad of een reddingsmissie arriveert. Zij zullen de eerste Marsbewoners zijn.’ Adeo en Elon vonden het een fantastisch idee en de drie discussieerden een uur lang in rap tempo over de details en obstakels. Vervolgens wees Peter hen erop dat wanneer ze iets in de ruimte deden, ze zichzelf eerst ‘stapje voor stapje’ moesten bewijzen.

Zelfs al had Peter al vrij snel in de gaten dat Elon en Adeo geen belangstelling voor Blastoff hadden, toch had hij er bewondering voor hoe deze kerels bereid waren te gokken op de ruimte. En de avond leverde een plezierige verrassing op: Elon was weg van het idee achter de XPRIZE. ‘Daar ga ik misschien steun aan verlenen,’ zei hij. Elon was van mening dat de XPRIZE, anders dan Blastoff, een fikse injectie aan de bedrijfstak kon geven en de interesse van het grote publiek voor de ruimte nieuw leven in kon blazen. Elon en Adeo leken oprecht geïnteresseerd toen Peter over de Spirit of St. Louis vertelde, over Charles Lindbergh en over de teams die zich hadden ingeschreven.

‘Ik zou het leuk vinden om met een paar teams kennis te maken,’ zei Elon. Adeo bood aan in de raad van bestuur van de XPRIZE plaats te nemen.

Ruim na middernacht liepen de mannen uiteindelijk het restaurant uit en werden begroet door de in het wit geklede hotelbedienden. Ze waren van plan om de volgende ochtend op kantoor van Idealab verder te discussiëren.

Op de terugweg naar zijn appartement in Santa Monica zette Peter zijn tape-recorder aan en begon in te spreken. Het was vreemd, zei hij, hoe hij zich tot vanavond in gesprekken altijd de jongste had gevoeld. Inmiddels was hij veertig en hij voelde zich als een oude rot in het vak. Zowel Adeo als Elon was nog een paar weken verwijderd van zijn dertigste verjaardag. Zij waren net gestart met de ruimte; hij was nooit ergens anders geweest.

‘Ze hebben slechts 10 tot 15 miljoen te besteden,’ zei hij terwijl hij reed. ‘Dat willen ze niet aan Blastoff besteden. Ze zouden sponsors van de XPRIZE kunnen worden. Hoe het ook zij, ik heb het gevoel dat we vrienden kunnen worden. Ik vond die Elon echt een aardige kerel. Hij was stiller, maar klonk serieus over de ruimte. Volgens mij heb ik vanavond wat ideeën geplant, wat zaadjes, misschien ook een beetje richting.’

Hij ging verder: ‘Wat me verbaast is wanneer ik hoor dat er apathie heerst over reizen naar de maan. Niet eens zozeer van die kerels vanavond als wel van mensen die geen belangstelling voor de ruimte hebben. Ze hebben een instelling alsof ze het allemaal wel gezien hebben. Mensen zijn wispelturig. Waar lopen ze warm voor? Ik hoor iedereen over sportteams en dan denk ik: lekker belangrijk. Waarom geven mensen zoveel geld aan sport uit. Ze willen erbij zijn. Hier sta ik dan, ik heb het over raketten naar de maan sturen en dat brengt apathie teweeg? De ruimte hoe niet alleen vanwege de wetenschap te worden ontwikkeld. Het gaat erom grote dingen te durven doen. Dat is op zich al waardevol.’

Peter pauzeerde om zijn auto in zijn garage te parkeren, het geluid van zijn richtingaanwijzer werd versterkt door de stilte, een soort metronoom bij zijn gedachten. ‘Blastoff is dood,’ zei hij. ‘Maar mijn innige passie is dat niet.’ Het bleef even stil. ‘Verdomme, ik kan dit niet loslaten,’ zei hij. ‘Het is mijn levensmissie om dit allemaal mogelijk te maken. Ik heb talloze lessen geleerd. Wat ik van nu af aan doe zal mijn show worden.’ 

Auteur

Waarom Zuckerberg nog geen goede president zou zijn
Maarten Reijnders
door Maarten Reijnders
leestijd: 8 min

Zelf ontkent hij het, maar er zijn veel aanwijzingen dat Facebook-oprichter Mark Zuckerberg een politieke carrière ambieert. Maar er zijn meerdere redenen waarom we hem afraden in 2020 mee te doen aan de presidentsverkiezingen.

De goede voornemens van Mark Zuckerberg zijn elk jaar weer stof voor de nodige bespiegelingen. Of het nu gaat om zijn plan om Mandarijn te leren of de doelstelling om binnen een jaar 25 boeken te lezen: de media duiken maar wat graag in Zuckerbergs doelstellingen.

Maar nooit eerder kreeg de Facebook-oprichter zoveel aandacht voor zijn goede voornemen als dit jaar. Zuckerbergs plan om aan het eind van 2017 alle vijftig Amerikaanse staten te hebben bezocht, wordt dan ook steevast in verband gebracht met een mogelijke gooi naar het presidentschap in 2020.

Kruispunt in de geschiedenis

"Na een tumultueus verlopen 2016 wil ik er op uit trekken en met mensen praten over hoe zij leven, werken en denken over de toekomst", schrijft Zuckerberg. "Het lijkt erop dat we op een kruispunt in de geschiedenis staan."

"Technologie en globalisering hebben veel voordelen, maar voor veel mensen is het leven er ook ingewikkelder op geworden. Dit heeft gezorgd voor een grotere verdeeldheid dan ik ooit heb meegemaakt in mijn leven. We moeten een manier vinden waarop iedereen weer kan profiteren van de veranderingen."

Het zijn teksten die zo uit de mond van een politicus zouden kunnen komen. Tel daar het bezoeken van alle staten bij op en je hebt het begin van een politieke campagne. Al staat daar weer tegenover dat Zuckerberg zijn goede voornemen zelf óók nadrukkelijk verbindt met zijn werk bij Facebook. "Het luisteren naar mensen zal mij helpen bij het leiding geven bij Facebook."

Politieke ambities

Op het eerste gezicht lijkt het nogal vergezocht om te denken dat de tamelijk introverte miljardair over vier jaar zou willen opgaan voor het hoogste Amerikaanse politieke ambt. Maar toch, maar toch... Er zijn voldoende aanwijzingen dat Zuckerberg wel degelijk politieke ambities heeft. "Hij wil keizer worden", zeggen mensen die hem kennen.

Vorig jaar april ontdekte het zakenblad Forbes bijvoorbeeld al een opmerkelijke passage in Facebook-documenten voor aandeelhouders, waarin het bedrijf preludeert op een mogelijke politieke functie voor Zuckerberg.

Mocht de gesjeesde Harvard-student een baan in de politiek krijgen, dan zou dat volgens de documenten niet betekenen dat hij daarmee ook definitief zijn zeggenschap over het sociale netwerk kwijtraakt. Na zijn politieke carrière zou hij dankzij een speciaal opgetuigde constructie gewoon weer kunnen terugkeren bij Facebook.

En in december vorig jaar meldde het financiële persbureau Bloomberg (dat eigendom is van Michael Bloomberg die zelf twaalf jaar lang burgemeester van New York was) dat Zuckerberg er bij de raad van bestuur van Facebook op had aangedrongen om hem controle te laten houden over het sociale netwerk als hij twee jaar de politiek in zou gaan.

Een periode van twee jaar zou overigens eerder duiden op interesse in een zetel in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden of in de volksvertegenwoordiging in de staat Californië, maar menigeen denkt dat Zuckerberg uiteindelijk ambities heeft die hoger reiken. Waarom zou hij immers stoppen bij Facebook vanwege een veel minder machtige functie als parlementariër?

53 miljard dollar

Volgens politieke junkies zijn er voldoende aanwijzingen dat Zuckerberg uiteindelijk zou willen opgaan voor het presidentschap. Zij wijzen bijvoorbeeld op zijn veranderde mening over religie. Terwijl de Facebook-oprichter zichzelf in het verleden nog atheïst noemde, meent hij inmiddels dat religie 'erg belangrijk' is. In de Verenigde Staten word je geen president als je niet op zijn minst zegt te geloven in God.

In november 2020, als de volgende presidentsverkiezingen plaatsvinden, is Zuckerberg bovendien oud genoeg om kandidaat te zijn voor het presidentschap (de minimumleeftijd voor die functie is 35 jaar).

Nog een groot voordeel dat Zuckerberg heeft: zijn rijkdom. Meer dan in welke andere westerse democratie dan ook wordt de uitkomst van Amerikaanse verkiezingen bepaald door het geld achter een campagne. Met zijn vermogen van ruim 53 miljard dollar kan Zuckerberg een eventuele politieke campagne eenvoudig zelf financieren.

De vraag is of hij het ook moet doen. Vier redenen waarom Zuckerberg het presidentschap voorlopig maar even niet moet nastreven.

1. Zuckerberg heeft geen enkele politieke ervaring

Het presidentschap is in de Verenigde Staten doorgaans het sluitstuk van een lange politieke carrière: presidenten zijn voor hun verkiezing tot het hoogste politieke ambt vaak jarenlang senator, gouverneur of vice-president geweest.

Hoewel de Amerikaanse president de leider van de vrije wereld heet te zijn, wordt zijn macht op allerlei manieren ingeperkt. Om zaken voor elkaar te krijgen, is het nodig om deals te sluiten met senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden. Ruime ervaring met het politieke handwerk strekt dus tot de aanbeveling.

Het is ervaring die Zuckerberg mist. (Evenals Donald Trump overigens.) Misschien dat Zuckerberg dan toch maar moet beginnen in het Huis van Afgevaardigden?

2. Er dreigt belangenverstrengeling

"Mo money mo problems", zei de te vroeg overleden wijsgeer The Notorious B.I.G. al. Een wijsheid die zeker van toepassing lijkt op miljardairs die zich in het politieke strijdtoneel begeven.

De wijze waarop Donald Trump als president 'afstand' neemt van zijn zakenimperium kan volgens menigeen de toets der kritiek niet doorstaan. Critici hebben om vergelijkbare redenen zorgen over bijvoorbeeld Trumps aankomende minister van Buitenlandse Zaken, Rex Tillerson, tot voor kort CEO van het oliebedrijf ExxonMobil.

Bij Zuckerberg zouden zich vergelijkbare, zo niet grotere problemen voordoen. Denk maar aan de enorme invloed die Facebook uitoefent op de opinievorming. Van de Amerikaanse volwassenen haalt nu 44 procent zijn nieuws van Facebook. Bij de afgelopen presidentsverkiezingen kreeg Facebook al het verwijt dat het de uitslag zou hebben beïnvloed door zijn lakse beleid ten aanzien van nepnieuws.

3. Zuckerberg is geen goede redenaar

Ronald Reagan, Bill Clinton, Barack Obama: allemaal werden ze geprezen vanwege hun vermogen om met hun speeches grote delen van de bevolking te begeesteren. De oratorische kwaliteiten van Zuckerberg steken daar nogal schril bij af.

Peter Thiel, één van de eerste investeerders in Facebook, haalde onlangs in de The New York Times nog herinneringen op aan het moment dat Zuckerberg bij hem aanklopte voor geld. "Hij was 19 jaar oud en superintrovert, hij zei niet veel", aldus Thiel.

4. Zuckerberg heeft geen duidelijke ideologie

Toch kreeg Zuckerberg destijds het geld van Thiel. "Als je een slecht bedrijf hebt, heb je heel veel belang bij een ontzettend goede pitch, maar als je een geweldig bedrijf hebt, heb je geen goede pitch nodig", motiveerde Thiel zijn besluit. Maar wat wordt Zuckerbergs pitch als politieke kandidaat? Waar staat hij eigenlijk voor? Wat wil hij?

En daarmee komen we wellicht op de grootste achilleshiel van Zuckerberg. Hij heeft geen coherente maatschappijvisie, of weigert die tot nu toe met ons te delen. Over de actualiteit houdt Zuckerberg zich vaak op de vlakte. Hij weigert zich duidelijk uit te spreken. Voor Zuckerberg betekent diversiteit dat in het bestuur van Facebook een witte man zit die Donald Trump steunt (Peter Thiel).

Zuckerberg is zonder twijfel integerder dan Trump, maar dan leggen we de lat ook wel erg laag. En hij heeft ongetwijfeld leiderschapskwaliteiten (anders was Facebook niet zo'n succes geworden), maar aan een duidelijk moreel kompas lijkt het bij Zuckerberg een beetje te ontbreken.

Bij de start van Facebook ging Zuckerberg rücksichtslos bijvoorbeeld te werk. Wie The Social Network heeft gezien, heeft waarschijnlijk al een aardig beeld van de grenzeloze ambitie van Zuckerberg en de gevolgen daarvan voor zijn omgeving.

Hij draaide medeoprichter Eduardo Saverin een loer en hackte de e-mailaccounts van twee journalisten van de universiteitskrant Harvard Crimson omdat hij bevreesd was voor negatieve publiciteit. Zuckerberg maakte daarbij gebruik van het feit dat verscheidene journalisten van de krant zich hadden aangemeld bij Facebook. Hij keek in zijn logbestanden of de journalisten wel eens hadden geprobeerd om in te loggen met een verkeerd wachtwoord. Deze 'verkeerde' wachtwoorden gebruikte Zuckerberg vervolgens op hun e-mailaccount. In twee gevallen bleek deze methode succesvol. Zuckerberg kon daardoor lezen wat de verslaggevers over hem schreven.

Jeugdzonden, zou je kunnen zeggen. Maar Facebooks trackrecord op het gebied van privacy is nog altijd niet om over naar huis te schrijven. Het verzamelen en aan elkaar koppelen van zoveel mogelijk persoonlijke informatie levert nu eenmaal zakelijk het meeste op. Uiteindelijk toch niet echt de instelling die je van een toekomstig president verwacht.

foto-credits: Max Morse for Techrunch (Creative Commons) en NarendraModi (Creative Commons)

Auteur

Maarten Reijnders (@rohy) was in 1996 mede-oprichter van e-zine SmallZine. Toen het eind 2004 stopte, was SmallZine met ruim dertigduizend abonnees één van de grootste Nederlandstalige e-zines. Van 2000 tot 2006 was Reijnders redacteur bij Webwereld. Nu is hij freelance journalist voor onder meer Bright en Wordt Vervolgd.

Grand Gear: Switch en OLED
Rutger Otto
door Rutger Otto
leestijd: 6 min

In Grand Gear selecteren we maandelijks de mooiste nieuwe spullen voor je. Spullen die je bij het zien van de foto's in je handen wilt voelen.

Nintendo Switch

De Nintendo Switch komt begin maart uit en is een combinatie tussen handheld en thuisconsole. Je kunt hem dus aan de televisie hangen, maar hij is ook los te klikken om onderweg verder te spelen in ‘tabletmodus’. Het touchscherm daarvan meet 6,2-inch en aan de zijkanten klik je de JoyCon-controllers vast. De accuduur ligt tussen de 2,5 en 6 uur. Bij release komt onder meer een Nintendo’s paradepaardje The Legend of Zelda: Breath of the Wild uit, later dit jaar verschijnt een nieuw Mario-avontuur. Bekijk ook onze eerste indruk van de Nintendo Switch.

Sony OLED-tv’s

Op de gadgetbeurs CES in Las Vegas presenteerde Sony zijn eerste OLED-televisies. Ze komen er in 55, 65 en 77 inch en bieden ultra-hd-resolutie met HDR-ondersteuning volgens de Dolby Vision-standaard. Met HDR krijg je een nog groter contrast en het moet betere kleuren laten zien. De televisies zijn kenmerkend door hun grote standaards en ze werken met Android TV. Prijzen en introductiedata zijn er nog niet. LG komt dit jaar ook met een opvallende OLED-tv: de 2,6 mm dunne OLED Wallpaper die je met magneetjes aan de muur kunt hangen.

Lofree keyboard

Lofree Keyboard is een toetsenbord van nu met de uitstraling en het gevoel van vroeger. Er zitten mechanische schakelaars op met ronde toetsen. De Lofree is draadloos en werkt met Mac, iOS, Windows en Android. Je kunt 'm koppelen aan drie verschillende apparaten tegelijk. Hij verschijnt volgende maand maar de prijs is op dit moment nog niet bekend.

Volta Computer

Hij ziet er enorm fraai uit, deze Volta V Computer, maar daar betaal je dan ook voor. De vanafprijs is 1999 dollar en het loopt op tot 2685 dollar. Je krijgt er een prima pc voor terug, maar je koopt ook een stukje design. Kijk maar naar de behuizing van Amerikaans hardhout, met de hand afgewerkt en in elkaar gezet. Het kastje is 14 centimeter hoog, zodat je er je monitor op kwijt kunt.

Fuji X100F

Fujifilm presenteerde een nieuwe camera in de Fuji X100-serie, de Fuji X100F. De camera is een handzaam apparaat voor op reis, maar maakt wel goede foto’s. De update biedt een snellere autofocus en 91 focuspunten in plaats van 49 in het vorige model. Verder heeft de X100F een 24-megapixel sensor en een fysieke knop waarmee je de ISO-waarde regelt. De camera komt in februari op de markt in twee versies: zilver/zwart en zwart. Hij kost 1299 dollar, een europrijs is er nog niet.

Slimme luchtverfrisser

De Moodo-geurdoos zet je in huis weg en kan maar liefst 400.000 verschillende geuren maken. Daar zit altijd wel de juiste voor je bij. De vierkante gadget heeft vier gaten waar een soort Nespresso-cupjes in gaan. Deze geurcapsules verspreiden de gewenste geur door het huis, die je via de bijhorende app kiest en mengt. De starterskit van Moodo kost 149 dollar op Indiegogo. Het is nog onbekend wat de geurcapsules los gaan kosten, maar volgens de makers blijft het 'zeer betaalbaar'.

Watch-stand in classic Mac-stijl

Deze Apple Watch-stand geeft je smartwatch een klassieke Mac-uitstraling. Je zet de stand op je nachtkastje en schuift de Watch erin. Het ‘scherm’ van de mini-Mac toont de Nightstand-modus van het horloge, terwijl hij hem oplaadt. De accessoire is op Amazon te koop voor 16 dollar.

Auteur

Rutger Otto (@RTGR89) houdt van technologische ontwikkelingen, producten en designs die de wereld veranderen. Is daarnaast gek op films, games, muziek en dan met name Radiohead.