Inhoudsopgave
    

Het web volgens Werner
Rutger Otto
door Rutger Otto
leestijd: 6 min

De beroemde regisseur Werner Herzog heeft een film over internet gemaakt die vanaf medio september in Nederlandse filmhuizen draait. Hoe vat hij zo'n omvangrijke geschiedenis samen in anderhalf uur?

Hij is één van de belangrijkste levende filmmakers, Duitser Werner Herzog. De regisseur en schrijver heeft films op zijn conto als Fitzcarraldo en Aguirre: Wrath of God en is verder bekend van documentaires als Little Dieter Wants to Fly (later zelf nogmaals verfilmd als speelfilm met Christian Bale in Rescue Dawn) en Grizzly Man. Heb je een paar van die films gezien of erover gelezen, dan weet je dat Herzog graag films maakt over en met excentriekelingen, om het maar plat te zeggen.

Herzog zelf is ook zo’n excentriekeling, inmiddels vaak een grotere persoonlijkheid dan de mensen die hij spreekt. Met zijn herkenbaar harde Duitse accent maakt hij vaak een niet te negeren deel uit van zijn eigen films, in voice-overs of als interviewer. Het levert vrijwel altijd een interessant document op. Nu maakt de 73-jarige Herzog een film over 'het internet'.

Dat heet lef hebben, want dat is een ambitieus project. Zeker voor Herzog, die nog niet heel lang zelf een mobiele telefoon heeft en 'alleen voor noodgevallen'. "Ik zette hem pas geleden aan", zei hij onlangs. "Er verscheen een venijnig flitsend bericht: 'Dit toestel is al 52 weken niet geactiveerd'. Het wilde gaan updaten en downloaden en wat allemaal niet. Toen heb ik 'm weer uitgezet."

Werner Herzog
Werner Herzog

Tien hoofdstukken

Lo and Behold: Reveries of the Connected World is opgedeeld in tien gescheiden hoofdstukken. Die hebben allemaal grootse en veelbelovende titels, zoals 'The Glory of the Net', 'The Dark Side' en 'Earthly Invaders'.

Herzog probeert in deze film de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van internet en technologie te vangen. Zo voert de film langs robots, hackers, kunstmatige intelligentie en leven op Mars. Hij krijgt SpaceX-ceo Elon Musk zelfs voor zijn camera, die beleefd lacht om die malle Herzog wanneer hij zich aanbiedt voor een reisje naar Mars (díe film willen we zien).

De film begint met enthousiaste wetenschappers die aan de wieg van het internet stonden. Eén van hen is Leonard Kleinrock, professor in computerwetenschappen aan de ULCA. Hij toont een enorme kast: de computer waarmee het eerste berichtje werd verzonden via de voorloper van het internet: ARPANET. Het woord moest 'login' zijn, maar het werd 'lo' omdat het systeem crashte. Herzog en Kleinrock zijn er niet vies van om de op het oog simpele kamer van wat extra gewicht te voorzien, met titels als 'een soort verhevenheid' (Herzog) en 'de heilige kamer' (Kleinrock).

Professor Leonard Kleinrock was in het beginstadium betrokken bij internet
Professor Leonard Kleinrock was in het beginstadium betrokken bij internet

Dark Side

Herzog kiest de projecten waarover je je kunt verwonderen, zoals ook het robotvoetbal (waar hij vragen stelt als: 'Hou je van je robot?'), maar hij neemt ook de tijd om duistere kanten te tonen. Zo komt hij bij een gezin dat een dochter verloor. Zij kwam in 2006 om het leven in een bizar verkeersongeluk, waarbij ze bijna werd onthoofd. Een aanwezige agent maakte een foto van haar lichaam als onderdeel van zijn werk, maar die lekte uit en de vader kreeg mailtjes van anonieme internetgebruikers die naast het bijvoegen van de foto ook teksten mee stuurden als 'Woohoo papa, ik leef nog!'

Het heeft ervoor gezorgd dat het gezin zich helemaal terugtrok van het internet. De moeder vertelt glashard dat ze het internet altijd heeft gezien als 'de antichrist', de manifestatie van het kwaad. Herzog toont uit respect geen foto van de dochter, maar laat een plek in huis zien waar ze graag was. Het hele 'item' heeft een kille, afstandelijke plek binnen de film.

Maar dit is niet het enige. Aan bod komen verder thema’s als gameverslaving en zonnevlammen die zo groot zijn dat ze op aarde voor kortsluiting zorgen. Wat gebeurt er als een zonnevlam zo groot wordt dat die het internet plat legt? Eén van de interviewkandidaten zegt dat er een gigantische chaos zou ontstaan. "Mensen zullen niet meer weten hoe ze moeten leven." De simpelste apparaten die aangesloten zijn op het internet der dingen zullen stoppen met werken en de voedseldistributie komt plat te liggen, omdat ook dat van het internet afhankelijk is.

Gezin van overleden meisje dat werd gekweld door anonieme internetters
Gezin van overleden meisje dat werd gekweld door anonieme internetters

Niets nieuws

Het is ergens jammer dat Herzog zijn focus niet wat heeft verscherpt. Tenminste, voor ons als techliefhebbers, want eigenlijk vertelt de film niets nieuws en biedt het nauwelijks nieuwe inzichten. In plaats daarvan gaat hij in op tien visies uit het verleden, heden en de toekomst van het internet. Over internetpesten hadden we bijvoorbeeld meer belicht willen zien, zoals welke maatregelen bedrijven treffen of kunnen treffen. Lo and Behold is vooral een schets over de veranderlijkheid van het internet en hoe snel het allemaal gaat, van enkele gebruikers tot een gigantische plek waar niemand meer de volledige grip op heeft.

Het is een prima film als opsomming van enkele belangrijke gebeurtenissen, maar hij wordt vooral tussen de regels interessant. Daar schuilen soms ideeën voor complete sciencefictionboeken, door interviewkandidaten uitgesproken, maar ook vaak door Herzog zelf. Wie is er verantwoordelijk voor een botsing met een zelfrijdende auto? Kan het internet dromen? (Daarover is min of meer al een boek verschenen in de vorm van 'Do Androids Dream of Electric Sheep?', later verfilmd als Blade Runner.) Het is boeiend om te zien hoe geïnterviewden soms volledig anders op dit soort vragen reageren.

Toch interessant

Hoewel het allemaal niet diep gaat, is het wel prettig om te kijken. Werner Herzog weet toch belangrijke spelers uit de internetgeschiedenis voor zijn camera te slepen, hoewel een Mark Zuckerberg of Larry Page (of Facebook en Google überhaupt) compleet afwezig zijn. Lo and Behold is de uitleg van hoe een digitaal verbonden wereld ontstond, door iemand die daar zelf weinig weet van had, maar het graag wil begrijpen. Daarmee is ook direct de voornaamste doelgroep omschreven. Maar al is je voorkennis groot, de talking heads zijn vaak zelf al interessant genoeg om de film alsnog de moeite waard te maken.

We geven 10x2 vrijkaarten weg voor Lo and Behold: Reveries of the Connected World. Abonneer je gratis op ons YouTube-kanaal en laat een comment achter bij deze video.

Auteur

Rutger Otto (@RTGR89) houdt van technologische ontwikkelingen, producten en designs die de wereld veranderen. Is daarnaast gek op films, games, muziek en dan met name Radiohead.