Inhoudsopgave
    

Al 30 jaar jumpen met Mario
Jan Meijroos
door Jan Meijroos
leestijd: 7 min

Mario heeft na drie decennia weinig aan kracht ingeboet. En dat voor een loodgieter met buikje, foute snor en raar stemmetje. Is het tijd voor de Mickey Mouse van de game-industrie om met pensioen te gaan of kan de anti-held nog jaren mee? Het antwoord komt van Nintendo met het nieuwe Super Mario Maker.

De vraag of Mario nog relevant is, is vloeken in de kerk van liefhebbers van games. Mario is al dertig jaar het icoon van Nintendo maar tegelijkertijd belichaamt de platformheld gaming als zodanig. Iedereen kent Mario, ook mensen die nooit of nauwelijks gamen. En als zijn eenvoudige maar uit duizenden herkenbare voorkomen – blauwe tuinbroek, rood petje, snorretje, buikje, gek stemmetje – niet volstaat, dan zijn het de verkoopcijfers wel. Neem de Super Mario-serie; de platform-games waarin Mario van links naar recht rent en springt. Die titels zijn al meer dan 310 miljoen keer verkocht. Dan hebben we het nog niet eens gehad over alle spin-offs en andere Mario-games die bijna steevast kaskrakers zijn. Voor Mario Kart op de Wii staat de teller op ruim 36 miljoen, voor Super Mario Galaxy Wii is dat 12,5 miljoen en het vorig jaar verschenen Mario Kart 8 voor de Wii U ging bijna 5,5 keer over de toonbank. Kortom, Mario zorgt al dertig jaar lang voor succes.

"Iedereen kent Mario en weet dat hij staat voor kwaliteit, verrassingen en speelplezier", aldus Jurjen Tiersma, gamerecensent en journalist voor gametijdschrift Power Unlimited. Tiersma krijgt hierin bijval van Michel Musters, hoofdredacteur van Gamer.nl en zelfverklaard Nintendo-kenner: "Mario is na dertig jaar nog steeds succesvol omdat het van alle games nog altijd de meest pure gameplay biedt die er is. Pak een controller op en begin met spelen: niets is simpeler. Tegelijkertijd kunnen Mario-games je als geen ander spel uitdagen. Die balans maakt Mario relevant. De uitdaging is nooit oneerlijk: door de perfecte besturing voelt die loodgieter als een verlenging van je vingers, van je hersenen. Denk aan waar je heen wilt gaan en Mario doet de rest."

En dat terwijl Mario's eerste optreden in 1981 naamloos was. Toen heette Mario nog 'Jumpman' en zat hij in de arcadehalkast achter Donkey Kong aan die zijn vriendinnetje had ontvoerd. Saillant detail is dat Jumpman/ Mario eigenlijk de slechterik was in (het spel) Donkey Kong. Mario zou de gorilla gemarteld (!) hebben en die werd daar zo woest van dat hij ontsnapte en uit wraak diens liefje kidnapte. Het was pas in 1983 dat Mario een naam kreeg in Mario Bros. en in 1984 kwam hij de huiskamers binnen met Super Mario Bros. op de eerste grote spelcomputer van Nintendo, de NES (Nintendo Entertainment System). Daarna zou Mario nooit meer weggaan en keer op keer succesvol blijken in talloze videospellen.

Tussen alle Mario-successen zaten wel eens wat mindere hits. Nintendo heeft de Mario-franchise ook wel eens te makkelijk op een spel geplakt. En laten we het in godsnaam niet over de Super Mario Bros. film uit 1993 hebben. Die rolprent had wel heel weinig te maken met datgene wat bedenker Shigeru Miyamoto in de jaren tachtig creëerde. Maar gelukkig is verreweg elke nieuwe Mario een mijlpaal. Tiersma heeft daar wel een verklaring voor: "Elke nieuwe Mario heeft iets heel nieuws wat nog niet in andere spellen of eerdere Mario's zat. Soms is dat gebaseerd op de mogelijkheden van nieuwe technologie. Denk aan Super Mario 64, waarin Mario voor het eerst 360 graden bewegingsvrijheid kreeg. Dat Mario's jongste spel, Super Mario Maker, zo goed werkt, is dan weer te danken aan de touchscreen-besturing van de GamePad. Elke noviteit borduurt voort op het vertrouwde. Wanneer Nintendo dat in de gaten blijft houden, dan kan Mario nog zeker dertig jaar mee."

​De nieuwe hit: Super Mario Maker

Met het recent uitgebrachte Super Mario Maker is de cirkel rond. In deze Wii U game kunnen spelers zelf Super Mario levels bouwen en deze vervolgens met de wereld delen. Zo krijgen gamers feitelijk een platform-spel met een oneindige hoeveelheid content. De game komt uiteraard met een reeks door Nintendo zelf vakkundig in elkaar gesleutelde levels, maar als je je creativiteit de vrije loop wilt laten, kun je helemaal los door met alle bouwstenen en elementen uit Super Mario Bros. games. In Super Mario Maker kun je levels en spelwerelden bouwen uit Super Mario Bros., Super Mario Bros. 3, Super Mario World en New Super Mario Bros. U. 

Het verschil in stijlen is even verwonderlijk als grappig omdat de retro-look van met name de bouwstenen uit de begintijd van Mario inmiddels volledig achterhaald ogen. Het aardige is dat je een level kunt maken in New Super Mario Bros. U stijl, maar vervolgens met een druk op de knop je eigen creatie kunt omtoveren tot een Super Mario Bros. level. En vice versa.

Super Mario Maker
Super Mario Maker

Het gemak waarmee je je eigen levels en daarmee een complete spelwereld bouwt, is een verademing. Met de stylus en het scherm van de Wii U GamePad heb je letterlijk binnen enkele minuten een level in elkaar gesleuteld. Nintendo laat spelers opvallend vrij. Was het voorheen altijd zeer beschermend over haar intellectuele eigendommen, nu geeft het bedrijf gamers de tools en de mogelijkheden om vrij te knippen, plakken en te combineren. Het loont om bouwstenen, vijanden, muntjes en power-ups met elkaar te mixen. Zo ontdek je verrassende uitkomsten en steeds nieuwe mogelijkheden om dingen te maken. Je kunt zelfs de microfoon gebruiken om zelf bedachte geluidseffecten op te nemen. Zodat er bijvoorbeeld het geluid van een overgaande telefoon gaat als Mario tegen een vraagtekenblok springt.

Waarom Mario dat gekke, enge snorretje heeft? In de begindagen was het met een klein aantal pixels lastig details aan te brengen. Met een snor kwam Mario's gezicht beter uit.
Waarom Mario dat gekke, enge snorretje heeft? In de begindagen was het met een klein aantal pixels lastig details aan te brengen. Met een snor kwam Mario's gezicht beter uit.

Nintendo doet niet aan oorlog

Als gamekenners spreken over de console-wars (de oorlog tussen spelcomputer-fabrikanten) gaat het steevast om de concurrentie tussen Sony’s PlayStation en Microsofts Xbox. De spelcomputer(s) van Nintendo blijven gek genoeg vaak buiten beeld. In het huidige klimaat klopt die geschetste tweestrijd ten dele. Volgens VGChartz.com zijn er nu wereldwijd 14 miljoen Xbox One’s verkocht tegenover ruim 25 miljoen PS4’s. De Wii komt daar met ruim 10 miljoen achteraan, maar die spelcomputer lanceerde een jaar eerder (2012) dan de andere twee. Pakken we echter de portable 3DS erbij dan staat die met 54,1 miljoen verkochte units fier boven aan. Kijken we naar de voorganger van de Wii U, de Wii, dan was Nintendo heer en meester. Sinds maart dit jaar, zijn er meer dan 100 miljoen Wii spelcomputers verkocht. 

Het verschil tussen het gillende succes van de Wii en het gematigde enthousiasme voor de Wii U is zorgwekkend voor Nintendo maar het bedrijf heeft altijd ups & downs gekend. Na de piek van de Nintendo 64 kwam het dal van de GameCube. Nintendo vaart altijd zijn eigen koers en is niet zo bezig met wat de concurrentie doet. En geen enkel andere spelcomputer heeft Mario. Of een personage dat daar ook maar bij in de buurt komt.

Op de volgende 30

Blijven Mario-games dan ook de komende jaren nog zo leuk en urgent? Musters is ervan overtuigd: "Mario blijft relevant zolang Nintendo blijft experimenteren. Het draait niet eens om Mario, maar de nieuwe situaties waarin Nintendo hem plaatst. Daardoor voelt bijna elke Mario-game weer fris aan. Die vernieuwing is iets waar de meeste ontwikkelaars alleen maar van kunnen dromen."

Auteur

Jan Meijroos (@janmeijroos) is een van de meest ervaren game-journalisten van Nederland. Hij schrijft onder meer voor Power Unlimited, Metro en Bright.nl.