Inhoudsopgave
    

Roze en techniek gaan prima samen
Astrid Poot
door Astrid Poot
leestijd: 7 min

Meidenblad Tina voelt niets voor een leuke pagina over technische projecten voor meisjes. Daar zou in hun wereld geen plek voor zijn. Astrid Poot legt uit hoe zonde dat is, en wat het zegt over onze maatschappij.

Deze maand kwam het platform Onderwijs2032 met een voorstel voor de richting waarin ons onderwijs zich zal moeten ontwikkelen om onze kinderen toekomstbestendig te maken. Technische en ICT-vaardigheden spelen een belangrijke rol. Onze wereld wordt technisch steeds complexer. Om kinderen daarin kansen te bieden, moeten we ze goed opleiden. Er is op dit moment geweldig veel innovatie-energie in het onderwijs. Docenten discussiëren levendig over de plek van programmeren en techniek in het onderwijs. Het ministerie van OCW ondersteunt docenten met ideeën vanuit het nieuwe Lerarenfonds en kamerleden werpen zich op als ambassadeur van techniek- en maakonderwijs.

Op al die plekken zijn de bedenkers doordrongen van het belang van techniek en het besef dat het heel belangrijk is om alle kinderen mee te nemen. Of je ouders nou hoog- of laagopgeleid zijn, of je nou in de stad woont of op het platteland, of je net begint als kleuter of je middelbare school al af hebt gemaakt, of je een jongen of een meisje bent, alle kinderen moeten mee.

Tina

Dat techniek en meiden niet altijd een vanzelfsprekende combi is, bewijst de Tina: het blad voor meiden van uitgeverij Sanoma. Mijn dochter van 10 leest de Tina met veel aandacht. Wat me opvalt als ik meekijk is dat de Tina maar een klein deel van de wereld laat zien. Als ik de Tina doorblader zie ik theedrinken, mode, make-up, jongens en vriendinnen. "In Tina creëren we een droomwereld voor meisjes", zegt Hanneke van Onna, marketingmanager bij Sanoma. "Een veilige, overzichtelijke wereld."

Met het oog op de toekomst, maar ook omdat ik zie hoeveel invloed een blad als Tina heeft in het leven van mijn 10-jarige maak ik me zorgen. Ik schreef Tina:

"Mijn dochter is 10. Net als veel meiden van haar leeftijd zoekt ze naar beelden voor de toekomst. Hoe moet het, hoe hoort het, hoe ga je met situaties om.

De laatste tijd vraag ik me af of Tina mijn dochter onbewust niet voorsorteert voor 'meidenkeuzes'. Nu pakt ze nog voor de lol een boormachine om gewoon eens even lekker te boren. Maar ik denk dat dat binnenkort over is. Omdat ze dat beeld zo weinig tegenkomt.

Wat zou het geweldig zijn als jullie binnen Tina wat meer van dit soort dingen laten zien. Want zelfbewust zijn gaat ook over een brede blik op de wereld hebben.

Misschien vinden julie het onzin. De doelgroep vraagt er niet om. Het blad is succesvol en wordt hoog gewaardeerd.

Maar wat gewenst wordt, is misschien niet altijd wenselijk. Hoe dan ook spelen jullie een rol in het opvoeden van jullie lezers. Of je het wil of niet. Dat schept misschien wel een verplichting. De maatschappelijke discussie over techniek en programmeren in het onderwijs is jullie vast niet ontgaan. Dus wat mij betreft: noblesse oblige.

Ik zou het super vinden als er meer ruimte voor techniek in Tina zou zijn. Meiden die games ontwerpen, of leren programmeren. Ideeën om je kamer te pimpen waar je zelfgebouwde elektronica voor gebruikt."

Pagina afgewezen

Terwijl de brief bij Tina lag, heeft Arjan van der Meij (kwartiermaker maker-educatie, docent natuurkunde) een paar meiden gevraagd of ze een Tina-geschikte pagina zouden kunnen verzinnen. Deze meiden zitten op de Haagse middelbare school de Populier, een school met veel aandacht voor maak- en techniek onderwijs.

Leerlingen Lotte en Merel vonden het een goed idee en hebben dit bedacht:

Marketing manager Van Onna is enthousiast: "Ik zie dit zo in ZoZitDat, onze science titel voor jongens en voor meiden. Maar nee, bij de Tina past het niet."

Het past niet in de roze glitter-droomwereld. Meiden lezen de Tina om even te ontsnappen, om weg te dromen. Daarin is geen plaats voor techniek. Sorry, meiden.

Tina: "We doen regelmatig onderzoeken onder onze lezers. We hebben door TwinQ een onderzoek laten doen en zien dat Tina vooral interessant is voor meiden met het persoonlijkheidstype 'artist' en 'romantic'. Slechts 5 procent van de meisjes in onze doelgroep heeft een persoonlijkheidstype dat specifiek geïnteresseerd is in techniek."

Die persoonlijkheidstypes geven overigens niet aan hoe een meisje is, maar hoe ze zichzelf ziet als ze de Tina leest. En omdat Tina een specialinterest-blad is, wordt gekozen voor inhoud zonder technische focus.

Angela Weghorst van TwinQ nuanceert: "Onze persoonlijkheidstypen zijn onder andere gebaseerd op de specifieke passies en talenten die een kind heeft. De profielen die minder technisch overkomen kunnen wel degelijk interesse hebben in bijvoorbeeld bouwen, repareren en ontwerpen. Maar het staat niet in hun top 5 van favoriete activiteiten."

Ineens ligt het probleem helder op tafel. De meiden zijn het probleem niet. Het probleem is het harde imago van techniek. Techniek is blijkbaar een moetje! Maar waarom zou je een onderscheid maken tussen roze en techniek? Waarom ziet de redactie van Tina techniek als een Fremdkörper dat niet past in hun wereld? Waarom zoeken we voor een artist of romantic niet naar haar technische haakje?

'Iets moeilijks'

Eigenlijk laat Tina zien wat op grotere schaal overal gebeurt: het onvermogen of het gebrek aan bereidheid techniek als natuurlijk onderdeel van het meiden-universum te zien.

Maar niet alleen de meiden zijn de pineut. We zien techniek maatschappij-breed als iets bijzonders: iets moeilijks dat extra moeite kost. We doen er onderzoek naar en houden congressen over hoe we techniek nou toch in het onderwijs krijgen. Voor techniek-lessen vliegen we externen in en veel mensen zitten met hun handen omhoog als de beamer niet werkt. Tech is iets dat niet iedereen kan; bewust of onbewust is dat de boodschap. Ik word zelf doodmoe van mensen die het bijzonder vinden dat ik dingen met ledjes en snoertjes maak.

Als je bij Google op "tech mum" zoekt, dan krijg je allemaal beelden van moeders met een smartphone. Knap hoor: vrouwen die een telefoon kunnen bedienen! Zo lang dat het beeld is zitten we diep in de problemen.

Volgens Janneke Niessen, mede-oprichter van Improve Digital, is dat pas echt pijnlijk. Bij de lancering van haar boek Project Prep sprak ze wijze woorden: "Techniek is niet langer een sector of beroep. Techniek is overal en iedereen heeft er mee te maken. Het is schadelijk te denken dat je je eraan kunt onttrekken."

Project Prep

Veel projecten die techniek aantrekkelijk maken voor kinderen zijn extreem sekse-neutraal. Dat is geëmancipeerd en voelt goed. Kinderen zijn kinderen, we maken geen onderscheid tussen jongens en meisjes. En als we al iets voor meiden doen, presenteren we het stoer!

Hoe goed dat ook voelt, Niessen is ervan overtuigd dat we daarmee een groot deel van de kinderen niet bereiken. Daarom koos ze voor een radicaal andere aanpak. Programmeren verpakt in een roze paard van Troje. Ze benaderde Niki Smit, schrijfster van kaskrakers als 100% Coco en 100% Coco Parijs, voor een nieuw boek. Je kunt meiden proberen in jouw wereld te trekken, maar je kunt ze ook zelf opzoeken. Dat doen Niessen en Smit in Project Prep, een boek over technologie, leren coderen en ondernemen in een jasje van liefde, vriendinnen, kussen, mode en New York. Een wegzwijmel boek waarin je ook letterlijk leert programmeren.

Niessen is streng: meiden zetten zichzelf nu te veel buitenspel in hun toekomstige carrière. Ook het onderwijs moet de handschoen oppakken: leerkrachten zijn verplicht met hun tijd mee te gaan en te voldoen aan de eisen van de nieuwe tijd.

Dat strenge vind ik moeilijk. Ik ben meer van liefdevol. Ik voel grote empathie voor mensen die techniek moeilijk vinden. Maar laten we eerlijk zijn: we kunnen ons als slachtoffer opstellen of erkennen dat we collectief lijden aan een fixed mindset: "techniek = moeilijk".

Wie pakt de handschoen op?

Mijn ongeduld neemt toe. Naar de redactie van de Tina, maar ook naar ons allemaal als maatschappij. En het is niet moeilijk. Angela Weghorst zegt het ook: "Techniek wordt tegenwoordig te vaak 'aantrekkelijk' gemaakt door de boodschap 'techniek is leuk' te zenden. In mijn ogen is dit niet de juiste. Ik geloof meer in het aanspreken van de passies en talenten van de kinderen. In de communicatie rondom techniek wordt naar mijn gevoel te vaak vergeten de doelgroep centraal te stellen in plaats van techniek."

Het is belangrijk dat kinderen een breed en divers beeld van de wereld en hun mogelijke leven krijgen aangeboden. Liefst voordat ze 10 jaar zijn. Want alles dat je voor je tiende meemaakt en ervaart neem je mee in de rest van je leven. Precies de leeftijd waarin meisjes Tina lezen.

Dus Sanoma, media, beleidsmakers: juist door jullie positie ligt er bij jullie een grote verantwoordelijkheid. Dat het moeilijk is, daar hebben we begrip voor. Maar niet lang meer. Een DM naar Janneke Niessen of Marcel Timmer is geen grote moeite. Of je vraagt Merel en Lotte van De Populier. Kennis genoeg. Er is vast wel iemand die wil helpen. Daar is-ie: de handschoen. Alsjeblieft en graag gedaan.

Astrid Poot begeleidt de Whizkids makerspace tijdens Bright Day op 21 november in Amsterdam. Daar kunnen de jongere bezoekers én hun ouders aan de slag met het nieuwste 'technische speelgoed'. Bright Day is gratis voor kinderen tot 12 jaar, kaartjes kosten 10 euro en zijn nu te koop.

Auteur

Astrid Poot (@astridpoot) is creative director bij Fonk, kids-expert bij Bright, en voorzitter van Stichting Lekkersamenklooien. Maar vooral is ze maker!