Inhoudsopgave
    

Waar blijft het slimme e-textiel?
Miranda Hoogervorst
door Miranda Hoogervorst
leestijd: 6 min

Sinds Google en Levi's hun Project Jacquard een jaar geleden lanceerden in mei 2015, kijken we vol verwachting uit naar jeans waarmee we onze telefoons kunnen bedienen en opladen. Mode en tech blijken echter (nog steeds) geen goede vrienden.

Ssinds de mediastorm in mei 2015 onthouden Levi's en Google zich van updates en commentaar over Project Jacquard. Iedereen wil weten wanneer deze fantastische textielsoort werkelijkheid wordt dus er wordt volop gespeculeerd, ook door mij. Ik schrijf me in voor alle mogelijke nieuwsbrieven, vraag rond bij connecties in zowel de mode- als de techwereld, maar niemand weet precies wat de stand van zaken is. Ik heb direct contact via mail met Ivan Poupyrev, Technical Program Leader bij Google ATAP en leider van Project Jacquard. Hij wil me graag meer vertellen maar interviews moet ik plannen via de pr-afdeling van Google. Ik praat ook met verscheidene pr-mensen van Levi's over een interview met Bart Sights, hoofd technische innovatie. Helaas, een paar weken, vele emails en voicemailberichten verder heb ik nog niemand kunnen spreken van Google of Levi's.

Gelukkig zijn er meer experts die bekend zijn met de technologie van Project Jacquard. Op de Wearable Technology Show in Londen ontmoet ik analist James Hayward van technologie-consultancy IDTechEx en Jan Zimmermann, hoofd textielinnovatie bij het stoffenbedrijf Forster Rohner. Het ruim honderd jaar oude familiebedrijf Forster Rohner is wereldberoemd in de modewereld en maakt exclusief borduurwerk voor vele luxe modemerken, waaronder Dior, Prada, Viktor & Rolf, Ermenegildo Zegna en Bogner. Het besloot in 2012 om e-textiles en wearables te gaan pushen. Jan Zimmermann is verantwoordelijk voor deze business-unit en ontwikkelde in samenwerking met modeontwerpers zeer innovatieve producten, waaronder een modecollectie met LED-design voor high-fashionmerk Akris; een lichtgevende bodystocking voor lingeriemerk Valisère en - vanaf komende winter te koop - zelfverwarmende jacks voor Bogner.

Project Jacquard

De beperking van e-textiles

Zimmermann krijgt veel vraag naar e-textiles en dan vooral naar stoffen die energie kunnen opwekken. "Onze klanten vragen er vaak naar, maar we moeten ze altijd teleurstellen”, aldus Zimmermann. “Energie-opwekkend textiel wordt enorm overschat. Op laboratorium-niveau is het mogelijk, maar mensen geloven ten onrechte dat het makkelijk veel energie oplevert. Een solar-oplader ter grootte van een mobiele telefoon op het dak van je huis levert meer op dan tien vierkante meter zonnecellen in een niet-perfect uitgelijnd gordijn achter glas. We zullen nog heel lang gebruik moeten blijven maken van batterijen."

Het wereldwijd opererende IDTechEx doet marktonderzoek en trendvoorspellingen en geeft bedrijven strategisch advies over wearables. Daarnaast organiseert het conferenties en technologie-beurzen voor de business-to-business markt. Analist James Hayward ziet voorlopig nog geen energie-opwekkende kleding in de winkels verschijnen: "Wij verdiepen ons al jarenlang in dit onderwerp, het is een belangrijke discussie. Veel van de eerste hype is inmiddels wel verdwenen want bedrijven kunnen hun beloftes nog niet waarmaken. Als je een simpele optelsom maakt dan zie je al snel dat wearables met zonne-energie, met kinetische, piëzo- of tribo-energie nog lang niet genoeg energie genereren om je telefoon of een kleine batterij van stroom te voorzien. Ik heb veelbelovende mogelijkheden gezien in research-projecten en vroege prototypes, maar er is nog geen verkoopbaar product dat binnen een jaar in de winkels zou kunnen liggen. Korea is erg goed in het ontwikkelen van dergelijke energie-technologie. Koreaanse onderzoekers kijken nu vooral naar combinaties van energiesoorten omdat bijvoorbeeld solar of piëzo alleen niet genoeg opleveren." 

De LED-lijn van Akris op de catwalk.
De LED-lijn van Akris op de catwalk.

Moderne looks met oude LED-technologie

Uit de marktanalyses van IDTechEX komt naar voren dat de grootste successen met e-textiles in de mode behaald worden met LED's. Het Londense designduo Cute Circuit werkt al ruim tien jaar met deze technologie en is leider in LED-fashion. Ze maken verbluffend ingewikkelde displays op alle denkbare kledingstukken en accessoires. Hayward: "Cute Circuit wil dolgraag nieuwe technologie gebruiken zolang het maar 'volwassen technologie' is waar de kinderziektes uit zijn en op dit moment is dat alleen de LED-technologie. Het verbaasde me toen ik hoorde dat ze uitsluitend met LED werken; deze ontwerpers zijn naar onze maatstaven toch zeer ervaren in fashiontech, maar ze werken met een technologie die al zo'n dertig jaar oud is, als het niet meer is."

Het is niet zo verwonderlijk dat Cute Circuit uitsluitend wil werken met volwassen technologie, want een modeshow moet vlekkeloos zijn. Uitvallende LED's of vastlopende displays op de catwalk zijn rampzaliger voor het imago dan een model dat struikelt omdat ze op te hoge hakken loopt. Naast de technische beperkingen is de verwerking van e-textiles ook een probleem; alleen al om de simpele reden dat je ze niet op conventionele wijze kunt knippen en stikken. Het vraagt om aangepaste design- en productiemethodes die momenteel nog niet op modeopleidingen worden onderwezen.

"Geleidende garens zijn gewoon nog niet zo heel erg fantastisch", zegt Hayward. "Sommige bedrijven die ze wilden verwerken in sportkleding wisten niet wat ze ermee aan moesten, want ze konden de kledingstukken niet meer op een normale manier wassen. De verbindingen gaan stuk door dagelijks gebruik en door wasprogramma's van veertig graden en de waspoeders." 

De modebranche zal niet de eerste zijn in het snel adopteren van e-textiles. Hayward: "Mijn trendvoorspellingen voor wearables in de modebranche zijn behoorlijk pessimistisch. De echte successen gaan zich afspelen in de sport- en medische wereld."

En ook Zimmermann richt zich niet op mode als belangrijkste afzetmarkt voor zijn geborduurde e-textiles. "Wij verwachten dat mode over tien jaar nog ongeveer hetzelfde zal zijn als vandaag”, zegt Zimmermann. “Aan de ene kant is mode natuurlijk een zeer snel veranderende markt, maar als je kijkt naar de technische kant dan doet mode wezenlijk niet zo veel anders dan het altijd gedaan heeft. Het probleem is dat de textielindustrie extreem gefragmenteerd is. Je vindt bijvoorbeeld een wever die iets weet van e-textiles en een borduurbedrijf dat net weer andere dingen weet van technologie. Je vindt echter niemand die alles weet; er zijn nog geen full-service bedrijven voor wearables in mode. Daarom werken wij met een zeer uitgebreid netwerk en fungeren we ook als adviseurs en bemiddelaars. We kennen de juiste partijen voor onze klanten. Wij vinden dat erg belangrijk, want hoe meer succesverhalen, des te beter dat is voor de gehele e-textile industrie."

LED-lampjes in een ontwerp van Forster Rohner.
LED-lampjes in een ontwerp van Forster Rohner.

Marketing versus realiteit

Misschien willen we te veel en te snel als het gaat om fashiontech. Maar dat is ook een beetje de schuld van de marketeers. Zij laten ons graag geloven dat we al bijna een op maat gemaakt 'smart tweed' kostuum kunnen bestellen op Savile Row. 

Volgens Hayward lopen tech-marketeers wel vaker op de feiten vooruit: "Ik hoorde van de tech-guys van Project Jacquard dat ze niet meer aan het project werken en dat het project naar hun idee was afgesloten. Google projecten zijn vaak gericht op het uitlokken van speculaties. Ze geven een prototype aan een marketingteam dat er vervolgens mee aan de haal gaat en dan blijkt dat de marketingcampagne dingen belooft die het product nog helemaal niet kan. Dat gebeurde bijvoorbeeld ook bij Google Glass. Ze lieten zich een beetje meeslepen door het idee en duwden het teveel in de commerciële richting terwijl het nog helemaal niet klaar was voor de markt. Google heeft toch wel een beetje een probleem met het scheiden van de beloftes die marketing maakt en wat ze daadwerkelijk kunnen leveren."

Voorlopig betekent smart suit dus nog gewoon 'onberispelijk stijlvol pak'. Die maken ze op Savile Row al sinds de achttiende eeuw. Met geduld en een gevulde portemonnee krijg je een op maat gemaakt exemplaar, met binnenzak voor je smartphone en desgewenst een extra binnenzak voor de externe batterij.

Auteur

Miranda Hoogervorst (MirandaWrites10) is specialist op het snijvlak tussen mode, tech en duurzaamheid. Is momenteel geobsedeerd door Girls Can Code en 'shrimp-treated bespoke denim'.