Inhoudsopgave
    

Dutch Design Week: social design en lowtech
Jeroen Junte
door Jeroen Junte
leestijd: 7 min

De Dutch Design Week in Eindhoven is weer begonnen. Designcriticus Jeroen Junte over de highlights onder de ontwerpen en expo's van dit jaar.

De cijfers spreken voor zich. Een kwart miljoen verwachte bezoekers. Ruim 2500 exposerende deelnemers, verdeeld over 100+ locaties in Eindhoven. Dan zijn er nog 200 seminars, lezingen en workshops en een muziekprogramma met 60 concerten. Totale duur: negen dagen. Duidelijk, de Dutch Design Week die vrijdag 21 oktober van start is gegaan in Eindhoven is uitgegroeid tot een internationaal toonaangevend event.

Toch is het niet de omvang maar diversiteit die DDW zo interessant maakt. Te zien zijn zowel highprofile design als het overbekende sloophoutmeubilair van Piet Hein Eek en hightech innovaties als VR-brillen maar ook zelfgeknutselde 3D-printers van jonge ontwerpers in gekraakte werkplaatsen. Vooral met dat laatste – jong talent dat er vrijelijk op los experimenteert – profileert DDW zich. 

Het hebben van zo’n herkenbaar profiel is tegenwoordig onmisbaar: er zijn internationaal al meer designweeks dan er weken in het jaar jaar. Alleen al tegelijk met DDW zijn er Design Days Dubai en de Tokyo Design Week (Beijing Design Week is dan net afgelopen). Wie gelikte designlampen of marmeren pronkstukken zoekt, kan beter naar Dubai. Wel te zien in Eindhoven is innovatief en experimenteel design dat inspeelt op maatschappelijke vraagstukken als duurzaamheid, digitalisering of robotisering. Kenmerkend is ook de optimistische kijk: op DDW heerst een rotsvast geloof dat design en innovatie bijdragen aan een betere wereld.

Eggchange: betaalsysteem met eieren als valuta

Social design

Deze maatschappelijke relevantie van design komt bijvoorbeeld aan bod bij ‘Agri meets design’, een presentatie op het centrale Ketelhuisplein van diverse samenwerkingen tussen boeren en ontwerpers met als doel een meer efficiënte en duurzame manier van landbouw. Fooddesigner Marije Vogelzang presenteert er haar nieuwste project Eggchange, een nieuw betalingssysteem waarbij eieren de valuta zijn. De eieren kunnen meteen worden gegeten, worden geruild of worden uitgebroed tot kippen, die veel meer waard zijn dan een ei. Hiermee hoopt Vogelzang het bewustzijn over de waarde van voedsel te vergroten. 

Klei geprint met de 3D-printer van Olivier van Herpt
Klei geprint met de 3D-printer van Olivier van Herpt

De zoektocht naar innovatieve duurzame grondstoffen komt aan bod op de presentatie van de New Material Award, een ontwerpwedstrijd voor innovatieve materiaalgebruik. Denk aan producten vervaardigd van levende schimmels of een gebouwgevel van gerecycled plastic. De winnaar van de New Material Award werd de 3D-printer die klei kan printen van Olivier van Herpt. Door deze techniek zouden vervuilende plastics te vervangen zijn door een zeer duurzaam en hoogwaardig materiaal. 

Ronduit activistisch is een designproject op het Griekse eiland Lesbos waarbij vluchtelingen wordt geleerd om rugzakken te naaien van de rubberboten waarmee ze aan land kwamen.

Bag2work: design-rugzakken gemaakt door vluchtelingen van reddingsboten en -vesten
Bag2work: design-rugzakken gemaakt door vluchtelingen van reddingsboten en -vesten

Veel jong talent

Waar de meeste designweeks bijna bezwijken onder de commercie, wil DDW juist een platform zijn voor jong talent. Niet te missen is Sectie-C, een ouderwets bedrijvenpark dat is getransformeerd tot een ‘creatieve-industrieterrein’ met meer dan honderd, veelal jonge ontwerpers die zijn neergestreken in de oude loodsen en kantoorpanden. Het aanbod varieert van kunstzinnige sierobjecten tot functionele lampen van afvalmateriaal. Al het werk is ter plekke aan te schaffen. Blijf vooral ook hangen na de officiële sluitingstijd van 21.00 uur voor een ongedwongen gesprek met jonge ontwerpers bij een vuurkorf of bij een spontaan etentje aan een van de leeggeruimde werktafels. 

De jaarlijkse de Graduation Show van de Design Academy Eindhoven is zelfs uitgegroeid tot dé publiekstrekker van DDW. Nergens is de blik zo ferm op de toekomst gericht als bij de ruim 150 studenten, die ongehinderd door de druk van commercie, efficiëntie of haalbaarheid durven te dromen van een betere wereld. Met alumni als Jurgen Bey, Hella Jongerius, Maarten Baas en Joris Laarman is de Design Academy is de kraamkamer van Dutch design. Inmiddels heeft de Graduation Show ook een tegenhanger met Mind The Step, de overzichtsexpositie met het beste afstudeerwerk van TU-studenten uit Delft, Eindhoven en Twente. Zoals te verwachten ligt de nadruk hier meer technologische innovatie en praktische toepasbaarheid.

Atelier Mats en Studio Anne Ligtenberg, Assembling initiatives, bij Sectie-C Kristof Francken
Atelier Mats en Studio Anne Ligtenberg, Assembling initiatives, bij Sectie-C

Lowtech en analoog

Natuurlijk is DDW ook de plek om huidige trends in design te spotten. Bijvoorbeeld bij Dutch Design Awards, de belangrijkste designprijzen waarvan alle 29 finalisten worden tentoongesteld in het Veemgebouw. Afgaande op deze designprijzen blijkt dat de Nederlandse ontwerpers maar mondjesmaat gebruik maken van tech als 3D-printen, smartphone-apps en virtual reality. De ontwerpen zijn eerder lowtech en analoog. Genomineerd zijn bijvoorbeeld architectenbureau MVRDV die een transparante baksteen van glas ontwikkelde voor de Prada Flagshipstore in Amsterdam. Duurzaamheid is eveneens een beproefd thema, bijvoorbeeld bji de Thermal Grid van architect Marco Vermeulen, een installatie die energie opwekt uit aardwarmte.

Is er dan echt geen design op DDW dat oogverblindend mooi is of gewoon handig is om in huis te hebben? Natuurlijk wel. In De Kazerne worden onder de noemer Eat Drink Design stijlvolle meubels en een smaakvol menu geserveerd in het ruige decor van een leegstaande kazerne. Ronduit spectaculair is In 20 Steps, een metershoge kinetische lichtinstallatie van de Studio Drift die de menselijke droom om te kunnen vliegen verbeeldt. Het meer toegankelijke ‘consumentendesign’ is te vinden in het Klokgebouw, zoals een limited edition IKEA-collectie van kunstenaarsduo Viola & Pinar en de introductie van de compacte e-scooter Electric Dutchman.

In 20 Steps, een kinetische lichtinstallatie van Studio Drift
In 20 Steps, een kinetische lichtinstallatie van Studio Drift

Lokale grondstoffen

Tot slot een geheimtip: de presentatie van Earth To Table van Atelier NL in een oude kerk elders middenin een jaren-dertigwoonwijkje. De kerk is omgebouwd tot een werkplaats waar de twee ontwerpers van Atelier NL zelf servies maken van lokale klei en glaswerk van strandzand bij Kijkduin. Met deze kleinschalige productie van lokale grondstoffen raakt Atelier NL een eigentijdse snaar. Er is immers een stijgende afkeer van zielloze massaproducten waarvan onduidelijk is waar en waarvan zijn gemaakt. Tijdens DDW wordt een lunch en diner geserveerd waarbij wordt gegeten en gedronken van deze local goods – het menu bestaat vanzelfsprekend uit slow food.

Servies van klein en zand uit de buurt, door Atelier NL
Servies van klein en zand uit de buurt, door Atelier NL

We hebben ook een speciale Tech-route samengesteld langs het state-of-the-art design, zodat je in beperkte tijd tóch het mooiste, slimste en 'brightste' van DDW kunt zien.

Dutch Design Week is van 21 t/m 30 oktober op diverse locaties in Eindhoven.  

(hoofdfoto: Sjoerd Eickmans, CC)

Auteur

Jeroen Junte is designcriticus, curator, organisator van lezingen en discussie-evenementen over design.