Inhoudsopgave
    

Rescue-robots: tech bij tegenspoed
Bram Steijns
door Bram Steijns
leestijd: 8 min

Robotwetenschapper Robin Murphy reist met haar reddingsrobots de wereld over om hulpdiensten te ondersteunen. Haar drones, bestuurbare vaartuigen en robots op rupsbanden hielpen al bij tientallen rampen.

In noodsituaties zijn er altijd heldhaftige brandweermannen, kustwachten of ambulancemedewerkers die zonder tegenstribbelen hun leven wagen om dat van anderen te redden. Maar ze doen het niet alleen, ze krijgen steeds meer hulp van elektronische collega's. "We moeten mensen zover krijgen om deze technologie te gebruiken, om levens te redden", zegt Robin Murphy. De Amerikaanse wetenschapper was vorige week in Den Haag om tijdens het internationale technologiefestival Border Sessions haar projecten te presenteren. 

Haar robots worden overal ter wereld ingezet. Tijdens natuurrampen zoals Orkaan Katrina of de kernramp op Fukushima rukt het team van Murphy uit om de hulpdiensten bij te staan met robots. Zo gebruiken de wetenschappers drones om slachtoffers te zoeken of 3D-kaarten te maken van rampgebieden en minuscule robots om te speuren naar overlevenden op plekken die voor hulpverleners niet toegankelijk zijn. 

Murphy was de eerste wetenschapper die zich bezighield met het gebruik van robots in rampsituaties. In 2001 startte ze een onderzoekscentrum voor de robots aan A&M University in Texas. Bij de aanslagen op 11 september rukte ze voor het eerst uit. Haar robots waren klein genoeg om door de smalle openingen in het puin naar overlevenden te zoeken en hun locatie door te geven aan de hulpdiensten bovengronds. 

Strandwacht EMILY

Ook in de vluchtelingencrisis spelen Murphys machines een belangrijke rol. EMILY, een varende robot, wordt door de Griekse kustwacht gebruikt bij het redden van vluchtelingen die in gammele bootjes de overtocht maken van Syrië naar het eiland Lesbos. EMILY, die lijkt op een langwerpige reddingsboei, is op afstand bestuurbaar en kan dankzij een waterjetmotor met een snelheid van zo'n veertig kilometer per uur door het water scheren. De robot wordt al een aantal jaren door de kustwacht gebruikt om reddingsoperaties uit te voeren, bij een noodsituatie wordt EMILY in het water gezet en naar de plek van het ongeluk gestuurd. Eenmaal daar dient het vaartuig als drijfvlot voor drenkelingen, totdat de kustwacht ter plaatse is om de mensen uit het water te halen. 

Als de kustwacht uiteindelijk gearriveerd is, wordt EMILY naar de sterkere slachtoffers in de groep gestuurd, zodat de reddingswerkers zich eerst kunnen bezighouden met kinderen of oudere mensen. "Zonder EMILY is één strandwacht in staat om zich over twee à drie slachtoffers te ontfermen", zegt Murphy. "Mét EMILY zijn dit er vijf tot acht." Om dit aantal nog hoger te krijgen, werken de wetenschappers aan een 'point & go'-functie op de robot. Als een hulpverlener wijst naar een groep die er minder slecht aan toe is, moet EMILY het gebaar herkennen en automatisch naar die groep gaan zodat de hulpverlener zich bezig kan houden met mensen die de hulp harder nodig hebben. Dit zou de hulpverlener in staat stellen om zich te ontfermen over 10 tot 15 mensen tegelijk.

Het vaartuig is ook uitgerust met een camera, een microfoon en luidspreker, zodat de kustwacht met de slachtoffers kan communiceren en instructies kan geven om de reddingsactie zo soepel mogelijk te laten verlopen. 

Vriendelijk overkomen

De robots van Murphy worden voornamelijk gebruikt als observatiemiddelen, om grote rampen in kaart te brengen of te zoeken naar overlevenden. EMILY is de enige robot van Murphy die direct contact heeft met de slachtoffers en dat vraagt om een andere mindset. "EMILY is zo ontworpen dat ze vriendelijk overkomt op de slachtoffers. Omdat de mensen zich al in een stressvolle situatie bevinden, moeten redmiddelen er niet gevaarlijk uitzien." De robot mindert daarom vaart als het in de buurt komt van een slachtoffer en draait vervolgens de zijkant naar voren, om het slachtoffer te laten zien dat het apparaat hulp komt bieden. Murphy vergelijkt het met het gedrag van een hond. Als een hond zich onderdanig en rustig gedraagt, voelt een mens zich beter op zijn gemak dan wanneer het dier met hoge snelheid op hem afkomt. 

Ondertussen werkt het team hard aan een verbeterde versie van EMILY. Zo gaat de robot straks samenwerken met een drone die vanuit de lucht GPS-coördinaten van de plaats van het ongeluk doorgeeft, EMILY vaart daar vervolgens automatisch naartoe en past met behulp van een warmtecamera haar koers waar nodig aan. Bovendien wordt het vaartuig uitgerust met een scherm dat te bedienen is met een smartphone, via het scherm kunnen er ook visuele instructies worden doorgegeven.  

Hindernissen

Sinds 2001 zijn de robots al bij 49 rampen wereldwijd ingezet. Als het aan Murphy lag, mag het nog vaker gebeuren. Maar ze loopt tijdens haar werk tegen vervelende hindernissen aan. Zo is het soms een hele opgave om voldoende geld te verzamelen voor het bouwen en onderhouden van de robots. Om de inzet van de EMILY-robots bij Lesbos te financieren startte het team zelfs een GoFundMe-campagne. "Het is irritant om te doen, ik haat het dat we dat moeten doen."

Het team haalt wel veel geld binnen via het nationale wetenschapsfonds, omdat veldtesten met de robots een belangrijke wetenschappelijke waarde hebben. Want waar kan dat beter dan bij echte rampen? Bovendien komt er dan financiering vanuit het land waar de ramp zich heeft afgespeeld, maar voor het gebruik van EMILY ligt die situatie anders. "Het is makkelijk om geld te krijgen om de robots in te zetten bij bijvoorbeeld een tsunami of aardbeving dan voor het redden van illegale immigranten, omdat de ramp zich verspreid over een groter gebied en er ook politieke belangen bij betrokken zijn," legt Murphy uit. "Maar we zouden die politieke belangen aan de kant moeten schuiven en ons moeten realiseren dat er mensen verdrinken die we kunnen redden."

Ook regelgeving kan de ontwikkeling van de reddingsrobots dwarsbomen. "In de VS is men heel conservatief in het gebruik van technologie. Dan kan ik wel heel vooruitstrevend denken, maar kan ik de ideeën niet toepassen omdat het simpelweg niet mag", vertelt Murphy. "En het duurt vaak jaren voordat zoiets wordt toegestaan." 

Gevaarlijke drones

Dat vraagt om creatieve oplossingen. Voor de kust van Lesbos verbood de lokale luchtvaartautoriteit Murphy's team om met drones te vliegen, daarom kozen de wetenschappers voor het watervoertuig EMILY. Maar om de zoektocht naar mensen op zee sneller te laten verlopen, kan het team overzicht vanuit de lucht goed gebruiken. De wetenschappers zetten een drone in die aan een kabel vastzit, zolang die drone niet hoger dan 150 meter vliegt wordt het gezien als een 'vlieger' en niet als een UAV (Unmanned Aerial Vehicle). Op die manier kunnen ze dus toch een drone inzetten, zonder de regels de overtreden. 

Murphy is overigens wel een voorstander van regulering rond drones en andere bestuurbare apparaten. "Mensen met drones hebben bij rampen nog wel eens de neiging om de reddingswerkers te helpen." Maar dat is geen goed idee, vindt ze. "Voor deze rampen heb je mensen nodig die goed getraind zijn. Het is verwaand om te denken dat iedereen met een drone kan helpen bij een reddingsoperatie." Volgens Murphy is het zelfs gevaarlijk. "Laagvliegende helikopters kunnen al neerstorten als er een vogel zo groot als een duif in de wieken terecht komt. Drones hebben vaak ook die grootte", zegt Murphy. "Je kunt er dus een helikopter mee neerhalen." En dat is niet bepaald bevorderlijk voor de hulpverlening.

Echte helden

Volgens Murphy spelen robots een essentiële rol bij reddingsoperaties, ze zou graag zien dat de robots daarvoor iets meer erkenning kregen. "De hulpverleners zijn de echte helden. Ze hebben decennia getraind en zetten hun eigen leven op het spel. Onze robots zijn hulpmiddelen", zegt Murphy. 

"Maar krijgen ze als hulpmiddel genoeg aandacht? Nee. En als de autoriteiten niet zien hoe de robots ingezet worden, zullen ze er niet snel geld aan uitgeven. We moeten dus meer bewustzijn creëren en overheden vragen waarom ze deze technologie nog niet overal inzetten. Je wilt toch ook niet dat de brandweer in wagens rijdt die meer dan vijftig jaar oud zijn?"

Auteur

Freelance journalist Bram Steijns schrijft graag over innovatie in technologie, design en duurzaamheid. Is het liefst zo veel mogelijk in het buitenland en houdt van film, fotografie en muziek.