Inhoudsopgave
    

Hoe strafbaar zijn deze YouTubers?
Bastiaan Vroegop
door Bastiaan Vroegop
leestijd: 7 min

In de jacht op views en likes hebben sommige Nederlandse YouTubers lak aan de wet. Hoe groot zijn de juridische risico's die vloggers met allerlei illegale activiteiten nemen?

Het lijkt steeds vaker te gebeuren. YouTubers gaan de straat op met een camera, zodat ze een zo ludiek mogelijke stunt kunnen uithalen in het openbaar. Bij zo'n video wordt vaak het randje van wat kan opgezocht, of houden de vloggers iemand voor de gek. Maar waar ligt die rand nou precies? Wij spraken met jurist Arnoud Engelfriet van ICTRecht om te kijken hoe strafbaar vijf van deze 'prankers' nou eigenlijk zijn.

Uiteraard wordt niet iedere YouTuber meteen vervolgd. Sommige pranks lopen met een sisser af, omdat er excuses wordt aangeboden en niemand aangifte doet. Wordt er echter iemand wel voor de rechter gesleept, dan kan dat volgens Engelfriet leiden tot soms zware straffen.

Mishandeling van een conducteur

De 18-jarige Seif uit Bussum vertrok eerder deze zomer met zijn camera naar het treinstation met een doos eieren. Hij had zichzelf uitgedaagd om mensen te bekogelen met eieren, zodat hij materiaal had voor zijn nieuwste YouTube-kanaal. Uiteindelijk werd er slechts één ei gebruikt, maar dan wel op een conducteur die hierdoor hoofdletsel opliep. "Hier ben ik snel klaar mee: dit is strafbaar, eenvoudige mishandeling", aldus Engelfriet. "Artikel 330 Strafrecht: maximaal drie jaar cel of boete van €20.500."

De video ging viral - maar het leverde Seif weinig positieve aandacht op. Toen het filmpje op Dumpert terechtkwam deed hij zelf aangifte, waarna hij zes uur in de cel moest spenderen. De volgende dag werd hij gedagvaard voor 'mishandeling van een ambtenaar in functie'. Omdat het gaat om een ambtenaar, kan de straf volgens Engelfriet nog een stukje hoger komen te liggen: "Als het om een ambtenaar gaat komt er een derde bij".

Seif praat liever niet met ons over wat er is gebeurd, maar verwijst ons door naar een interview dat hij afnam met YouTube-kanaal KingAlert. Daarin gaf hij aan spijt te hebben van de video: "Ik heb niet alleen mijzelf een slechte naam gegeven, maar ook de volledige [YouTube]-community. Het was een domme en ondoordachte actie".

Bovenop een trein meerijden

Bij een vlog van YouTuber Willem vielen er geen gewonden, maar toch wist de video tot de nodige ophef te leiden. Samen met vriend sprong hij vanaf de brug van een station bovenop een rijdende trein, zodat ze gratis naar het volgende station konden meereizen. 

De videotitel 'Illegaal meereizen op het dak van een trein' geeft al aan dat Willem weet dat dit niet mag, maar achteraf vertelde de vlogger dat hij goed had gekeken of het traject geen gevaarlijke bruggen of andere obstakels had. Dat rechtvaardigt volgens Engelfriet niks: "Hier zie ik ook geen enkel excuus voor onder de wet. Dat jij denkt dat het veilig is, is geen reden om de wet te mogen negeren."

Transportbedrijf Veolia gaf aan niet blij te zijn met de YouTubers en deed aangifte. "We doen aangifte", vertelde een woordvoerder aan Omroep Brabant. Daarbij werd gedreigd met een celstraf van 15 jaar of een grote geldboete. "Die vijftien jaar is de maximumstraf voor het spoorverkeer opzettelijk in gevaar brengen", vertelt Engelfriet aan Bright. Dit valt onder artikel 164 van het Wetboek van Strafrecht.

Betasten van vrouwen

Nog een video die flink wat negatieve aandacht in de pers kreeg: YouTubers vroegen meisjes of ze voor 10 euro aan hun borsten mochten zitten. Ging iemand akkoord, dan werd er slechts één borst aangeraakt en niet betaald. Zolang er echter toestemming wordt gevraagd, mag dit volgens Engelfriet gewoon: "Met toestemming is het natuurlijk niet strafbaar om aan iemands borsten te zitten."

Het wordt voor de YouTubers pas gevaarlijk als er geen toestemming is gegeven: "Zonder toestemming aan iemands borsten zitten (minder- of meerderjarig) is aanranding en strafbaar: acht jaar cel of €82.000 boete." Of dat het geval is moet echter nog blijken: hoewel er in de video niet wordt betaald, wordt er wel toestemming gegeven.

Er is nog een kleine nuance. Sommige van de meisjes zien er vrij jong uit - wat bij een aangifte kan leiden tot veel grotere problemen voor de YouTubers. "Als je een minderjarige daartoe aanzet voor geld, kun je ook nog eens voor kinderprostitutie aangesproken worden", vertelt Engelfriet.

Hebben de vloggers spijt? We hebben het ze gevraagd, maar kregen helaas geen reactie. De video is inmiddels wel verwijderd.

Inbraak

De jongens van StukTV hebben er een serie van gemaakt: eens in de zoveel tijd proberen ze in te breken bij een pretpark, om te zien hoe goed ze de beveiliging kunnen omzeilen. Dat deden ze al bij onder andere Toverland, Duinrell, de Efteling, Drievliet, Avonturenpark Hellendoorn, het Archeon en het Dolfinarium. Dat mag niet en is strafbaar volgens Engelfriet. "Inbraak is strafbaar, één jaar cel ongeacht of je iets steelt of schade berokkent."

Er zijn uitzonderingen, maar het moet nog blijken of deze vlogs hier onder vallen: "Heel soms kan een inbraak legaal zijn, maar dan hebben we het echt over situaties waarin je wilt aantonen dat de maatschappij een probleem heeft. Zie Stegeman die een militaire basis binnendrong."

Valse bommelding

Tot slot nog een potentiële prankvlog die er nooit kwam. Een jongen gooide op Amsterdam Centraal zijn tas op de NS-balie, waarna hij riep dat er een bom in zat en wegrende. Hij werd later gegrepen toen hij zijn tas weer kwam ophalen, waarbij hij aangaf dat het slechts een grap was.

"Het is strafbaar ergens dingen achter te laten en daarbij de indruk te wekken dat het een bom is, dit kan maximaal vier jaar cel opleveren", meldt Engelfriet. Een straf die in theorie wel eens hoger kan komen te liggen, omdat een deel van het station werd ontruimd en dit effect had op het spoorverkeer. 

Hoe deze vlogger zich hierover voelt, kunnen we niet zeggen. Hij werd immers in de kraag gevat voordat er een mogelijke video gemaakt kon worden. Dat politie er mee bezig is, is in elk geval duidelijk.

Heeft een spijtbetuiging zin?

Prankvlogs worden vaak opgevolgd door een tweede video, waarin de makers spijt betuigen van hun acties. Dat kan volgens Engelfriet wel helpen als iemand wordt gedagvaard: "Dat zou heel misschien bij de strafmaat mee kunnen wegen. Een onbezonnen daad kán soms lichter worden gewogen dan welbewuste sluwe opzet met kwade bedoelingen. Maar daar staat tegenover dat iederéén natuurlijk achteraf zegt dat het een grap was, dat het niet zo was bedoeld en dat ze heel veel spijt hebben."

Het wissen van de video levert daarentegen weinig op. "Het misdrijf is immers niet de video maar wat daarop te zien is."

Auteur

Bastiaan Vroegop is freelance journalist. Hij schrijft veel over internet en games.