Inhoudsopgave
    

Google’s gegraai (en wat je er tegen kunt doen)
Gijs Ettes
door Gijs Ettes
leestijd: 7 min

Google weet vrijwel alles over je, het graait overal data vandaan. Maar Google is daar wel relatief eerlijk over. En je krijgt sinds kort enige controle over hoe Google jouw gegevens gebruikt. Waar moet je op letten?

Maak je gebruik van één of meerdere diensten van Google, dan krijg je vroeg of laat een pop-up met het verzoek om je veiligheidsinstellingen te controleren. De zoekgigant is vrij transparant met informatie over welke privédata - al dan niet automatisch - wordt verzameld. Je wordt als gebruiker in toenemende mate gepresenteerd met een woud aan privacy- en beveiligingsinstellingen, maar krijgt dus wel hulpmiddelen om in controle te blijven. In essentie blijft Google echter een advertentiebedrijf, dat met het graaien naar gebruikersdata meer geld verdient.

Personalisatie

Eind vorige maand maakte Google bekend dat het voortaan alle data gekoppeld aan jouw account gaat inzetten voor het personaliseren van advertenties die je op het web ziet. Google-zoekopdrachten, filmpjes die je hebt bekeken op YouTube, je activiteit op Google+ en Gmail: het wordt allemaal gecombineerd om je relevantere reclames voor te schotelen. Dit gebeurde al binnen de diensten van Google zelf, maar nu ook elders op het web.

Door alle informatie te bundelen, weet Google wat je interesses, verlangens, behoeftes en (politieke) overtuigingen zijn. En met elke dienst die het bedrijf lanceert of overneemt (in het afgelopen decennium waren dat er 150), wordt die kennis uitgebreid. Gebruik je Chrome, Gmail en Google Drive, dan weet Google praktisch alles wat je online doet. Heb je daarnaast een Android-telefoon, dan kan het ook je belgeschiedenis, berichten en je mobiele surfgedrag inzien. Ook apps als Waze, Picasa en het in middels ter ziele gegane Songza zijn onderdeel van Google.

Slimmere advertenties

Stel je bent op zoek naar een nieuwe draadloze koptelefoon, dan kijk je waarschijnlijk op Google en YouTube voor productinformatie, reviews en webshops die het apparaat verkopen. Ben je ingelogd met je Google-account, dan wordt je gedrag op alle kanalen die je gebruikt gevolgd. Google kan advertenties tonen over een koptelefoon waar je mogelijk interesse in hebt. Bestel je die vervolgens online, dan herkent Google de aankoopbevestiging in Gmail en schakelt het de advertentie uit. Nog gerichter en slimmer adverteren, marketeers zullen het toejuichen.

Google ziet in dat normale gebruikers er wellicht niet op zitten te wachten om nog meer informatie te delen voor gepersonaliseerde advertenties. In tegenstelling tot Facebook - dat zijn privacy-instellingen eerder dit jaar op de schop nam - is het bij Google opt-in. Je moet expliciet toestemming geven. Doe je dat niet, dan krijg je nog steeds advertenties te zien, alleen dan gebaseerd op je globale locatie en browsercookies. Met deze Chrome-extensie - nota bene van Google zelf - maak je ook daar een eind aan.

Google vindt het naar eigen zeggen belangrijk dat gebruikers controle hebben over hun data, privacy en beveiliging, en zelf kunnen bepalen hoe daarmee wordt omgegaan. "We denken dat we onze gebruikers een betere ervaring bieden. Zo kunnen ze desgewenst een specifieke advertentie in één keer blokkeren op al hun apparaten. Doordat de koppeling opt-in is, kunnen gebruikers zelf bepalen of ze de nieuwe situatie willen mijden of niet", zegt Rachid Finge van Google. Of gebruikers ook echt blij zijn met de recente aanpassingen, weet hij niet. "Nee, de uitrol van de aanpassing gaat stap voor stap, waardoor het te vroeg is voor een betekenisvol beeld."

Dit kun je doen

Wil je zelf actie ondernemen, dan is er een nieuwe plek waar je ziet wat Google over je weet ('Mijn Activiteit') en een pagina waar je je advertentie-instellingen beheert. Wil je niet dat het bedrijf je zoekgeschiedenis, locatie en bekeken video's bijhoudt, dan schakel je dit met een paar klikken uit. Je kunt je activiteit wissen, accountgegevens downloaden en een beheerder voor je account instellen. Dat laatste zorgt ervoor dat iemand anders controle over je account krijgt als je lange tijd inactief bent (en er dus mogelijk iets met je is gebeurd).

Een goed startpunt om je te checken hoe het zit met je beveiliging en de data die over je wordt verzameld, is het dashboard van Mijn Account. Je kunt hier een beveiligingscheck uitvoeren om je herstelinformatie te wijzigen en tweestapsverificatie in te stellen. Ook aan te raden is de privacycheck, die in enkele minuten laat zien welke informatie voor wie zichtbaar is. Accountvoorkeuren geeft inzicht in de diensten die je gebruikt en laat je taal- en toegankelijkheidsopties aanpassen. Het kost even wat moeite om alle instellingen door te spitten, maar het is zeker de moeite waard.

Sceptisch

Privacywaakhonden als het Nederlandse Bits of Freedom zijn positief gestemd over het opt-in advertentiebeleid van Google. "Daar zouden meer techbedrijven een voorbeeld aan kunnen nemen. Ze geven hiermee de gebruiker de keuze, in plaats van zelf een beslissing door te drukken. Daarnaast is het dashboard met data die Google over jou heeft verzameld een stuk overzichtelijker", zo laat Daphne van der Kroft weten. Toch is ze ook sceptisch. "Google koppelt opnieuw meer data van allerlei diensten aan elkaar, en maakt het lastig om dit te mijden. Dat komt omdat steeds meer Google-diensten om data vragen om goed te kunnen werken, maar al die informatie wordt ook direct verzameld om meer over jou te weten te komen."

Aan het gegraai naar data zal voorlopig geen einde komen. Juist daarom is het goed om bewust te zijn van je gebruik van Googles diensten. Je kunt YouTube eens gebruiken zonder ingelogd te zijn, aan de slag gaan met een Drive-alternatief als Stack of DuckDuckGo gebruiken in plaats van Googles zoekmachine. Voor vrijwel elke dienst is een (al dan niet betaald) alternatief dat je privacy beter waarborgt. De Ghostery-extensie voor Chrome is een goede optie voor wie de browser wil blijven gebruiken, maar geen zin heeft om getrackt te worden.

Auteur

Gijs Ettes is freelance journalist met een focus op tech, innovatie en privacy. Houdt van functionele gadgets, Scandinavisch design en sterke koffie.