Inhoudsopgave
    

Breken met banken
Siebe Huizinga
door Siebe Huizinga
leestijd: 12 min

De jonge honden van bank-startup Bunq nemen het op tegen de elite van de geldindustrie. Over het bloed, zweet en tranen die leidden tot deze eerste onafhankelijke Nederlandse bank in decennia verscheen deze maand een boek. Hieruit het hoofdstuk 'De adelaar'.

Siebe Huizinga volgde vier jaar lang de startup Bunq. Vanuit een anti-kraakkantoorpand in Amsterdam Sloterdijk ontstond een geheel nieuwe Nederlandse bank, onafhankelijk en puur mobiel. Huizinga doet in het boek Breken met Banken, eerder deze maand verschenen bij Uitgeverij Focus, verslag van de 'achtbaanrit' van Bunq, die overigens in de beginfase even als Bright Bank door het leven ging. We mogen van de uitgever een hoofdstuk delen met de lezers van Bright Ideas. 

Verklaring van de namen: Ali is Bunq-oprichter Ali Niknan, groot geworden met hostingbedrijf TransIP. Duke is Duke Prins, mede-bestuurslid van Bunq en ook ex-TransIP. Pieter is commissaris Pieter van der Harst, voorheen bankier bij Royal Bank of Scotland. Arthur Docters van Leeuwen is oud-voorzitter van de Autoriteit Financiele Markten.

De adelaar 

Midden in de week, woensdag 3 september 2014 om negen minuten over half zeven ’s avonds, krijgt Pieter een mailtje ‘Stand van zaken aanvraag bankvergunning’. DNB meldt ‘voornemens’ te zijn om ‘onder voorwaarden’ een bankvergunning te verstrekken aan Bunq. En dat, als aan al die voorwaarden is voldaan, Bunq zijn bankactiviteiten mag starten. Onmiddellijk forwardt hij het aan Duke en Ali en belt er achteraan. 

Ali is op dat moment, en wat betreft momentum puur toevallig, op bezoek bij Docters van Leeuwen. De verzwakte waakhond zit getergd en uitgeput thuis. Het maakt het bericht voor Ali een extra mooi ogenblik, omdat hij zijn extase kan delen met de man die er vanaf het begin bij is en voor enig andere het risico nam zijn naam eraan te verbinden. Docters van Leeuwen zelf is euforisch dat het eindelijk zo ver is. 

Kort nadat hij heeft opgehangen, krijgt Pieter, alsof de ontladen spanning zich fysiek manifesteert, stekende buikpijn. Na een paar uur houdt hij het niet langer en gaat naar een nachtpost. Geen arts kan vaststellen wat er aan de hand is. Ze vrezen een infectie of, erger, een tumor. Optimist Pieter is zelf nog het meeste bang dat ze hem lang voor onderzoek gaan vasthouden. Zo lang dat hij niet bij Bunq is als het goedkeuringsstempel eindelijk daadwerkelijk binnenkomt. 

De eerstvolgende dag zoekt Ali hem op. In bed ligt een gebroken man, onder de morfine en toch met pijn. Naast hem zijn dochter, vrolijk en zorgzaam, zoals Ali ook de vader kent. Pieters tijd in het ziekenhuis verstrijkt zonder verder bericht of vergunning. De eerste dagen reageert hij opgelucht, omdat zowel de pijn in zijn buik verdwijnt als zijn angst om het moment suprême te missen. In het weekend slaat het weer om in ongerustheid. Waarom blijft het nou weer zo stil aan de kant van DNB? 

Duke is bij afwezigheid van de CFRO (Chief Financial Risk Officer) zelf gaan doen wat deze zo vaak deed: bellen. Niet één keer, niet twee keer, maar constant. Eindelijk, als hij iemand met kennis aan de lijn krijgt, blijkt de reden van stilte nogal banaal. Hun contactpersoon die de brief zou schrijven is nog met vakantie. Het eind van de week erop keert Pieter naar huis. Een oude wond bleek verkeerd te zijn geheeld: littekenweefsel was vergroeid met gezond weefsel en sloot zijn dunne darm af. Een kleine chirurgische ingreep kon het uiteindelijk verhelpen.

History, created!

Thuis nog rustig bijkomend, krijgt hij een telefoontje: een brief is onderweg, in hardcopy en elektronisch. En ja, die dinsdag, 16 september 2014, dan eindelijk: de e-mail. Pieter verandert de onderwerpregel en stuurt de mail met de snelheid van het licht door naar Duke en Ali: ‘The eagle has landed.’ 

In weinig triomfantelijk, maar wel betekenisvol proza schrijft DNB dat het Bunq een vergunning verleent voor het uitoefenen ‘van het bedrijf van bank’. Het voorbehoud betreft onder meer de werking van de IT en een hele serie veiligheidszaken. History, denkt Ali, Created! En hij gunt zichzelf en de anderen voor het eerst in al die jaren een middagje vrij. 

De beat op het Orlyplein beukt nog harder dan anders. Over de tafels slingeren opengebarsten zakken chips. Het bier is uit koelkasten en kratten gehaald. Een paar Bunqers rennen nog naar de kiosk in Station Sloterdijk om een zo dik mogelijke sigaar te kopen: ‘Bankiers! Dat zijn we en dat zullen we weten!’ 

De volgende ochtend wordt er onverwacht een grote doos bezorgd. Daarin vinden ze witte T-shirts met een Bunq-groene stropdas. En een opschrift: Official Banker Wanker. Geintje van een paar TransIP’ers. 

Als op donderdag ook Pieter fit genoeg is, trekt de bende naar rock ‘n’ roll-bar en dans-bistro Pacific Parc. Ondanks de plotseling losgeslagen sfeer moet de geheimhouding nog steeds zoveel mogelijk in stand gehouden worden. Bunq kan nog lang niet live en Duke en Ali blijven paranoïde voor de bestaande banken. Ze hebben DNB gevraagd zo weinig mogelijk ruchtbaarheid te geven aan het historisch moment. Maar tussen droom en werkelijkheid staat nu eenmaal wet. 

Openbaar

Artikel 1:107 Wet op het financieel toezicht voorziet in het openbaar bankregister. Het vermeldt vanaf wanneer welke bank welke activiteiten mag verrichten. Alle vergunninghoudende banken (en overige financiële ondernemingen) zijn erin opgenomen. Een wijziging dient per volgende werkdag gepubliceerd te zijn. 

Het register heeft een ‘bezwaartermijn van zes weken’. Het voelt net zo ouderwets als ondertrouw, waarbij derden bezwaar kunnen maken tegen een huwelijk. Wat voor bezwaar een bestaande bank ook maar aan wil tekenen, het gevolg is uitstel. En Openbaar betekent dat er een actieve kondgeving aan het register is gekoppeld. Onder andere het Financieele Dagblad heeft hierop een abonnement. Misschien dat ze het bij de redactie niet vermeldenswaardig vinden, of er hooguit zijdelings in een column iets over zeggen. Maar: ruchtbaarheid is ruchtbaarheid. Met de ING als directe buur wil Bunq het liefst alle ramen gesloten houden. 

Omdat absolute geheimhouding vanaf nu onmogelijk lijkt, belt Ali vanuit de auto met Paul van Liempt om, op hoofdlijnen, eindelijk een sluiertip van ‘Project X’ op te lichten, zoals hij destijds beloofd had. Meganieuws, noemt Van Liempt het, maar hij wil er best over zwijgen tot Bunq er klaar voor is. 

Bunq-oprichter Ali Niknam
Bunq-oprichter Ali Niknam

Botsing over de site

Maandenlang verkeerde Bunq in dubio. De steeds hoopvollere verwachting bouwde in de laatste weken op als statische lading met vonken van nerveuze opwinding. Plotseling, zo voelt het, is het allemaal heel serieus. De spanning ontlaadt zich met een knal. Het botst: keihard en ongekend. 

De aanleiding is even onnozel als futiel. Nu Bunq dankzij het bankregister gegoogled kan worden, lijkt het tijd voor een website. Bij hun coming out op internet wil Ali de onderregel ‘tegen de heersende elite’ opnemen. Pieter, die nog bed houdt, is het met die vier woorden volstrekt oneens. Als je enerzijds paranoïde bent over wat de bestaande banken kunnen gaan doen, waarom dan anderzijds de confrontatie zoeken? Het is juist die anti-bankhouding, waar Docters van Leeuwen als eerste al tegen ageerde, die weerstand uitlokt, vindt hij.
 

Ali zegt toe nog eens naar de tekst te kijken. Voor zijn gevoel omvatten de vier woorden precies waar ze het tegen opnemen. Het is ook niet gewoon een losstaand iets, maar past in het concept van de rest van de site en de gemaakte mailing. Verander de woorden en het concept verandert. 

Een dag lang denken brengt geen alternatief waar hij tevreden mee is. Hij vraagt Pieter, bijnaam ‘The Slooth’ om Pieter van der Harst te bellen. Die eerste Pieter, wiens fotografie helemaal in het begin de verder kale muren van de Arlandaweg sierden, gaat inmiddels samen met Djoeri over webzaken.

De Pieters proberen elkaar oprecht te helpen, maar raken verward. Bij alles wat Ali vanaf dan aan de ene Pieter voorstelt, wordt ook de mening van de andere Pieter gevraagd. En meningen bij marketing, weet Ali, zijn killing. Hij vindt het als voetbal: iedereen denkt er verstand van te hebben, alleen omdat ze er iets van vinden. Op een bepaald moment is er door de verwarde communicatie zelfs on- duidelijkheid over de taal waarin ze gaan communiceren: Engels of Nederlands? 

‘Vraag het mij of vraag het Pieter, maar vraag het niet aan ons beiden, want zo wordt het nooit iets,’ snauwt Ali naar Djoeri, die zich samen met The Slooth in een onmogelijke positie voelt gebracht. 

Dit komt – verhaspeld – aan bij Pieter van der Harst. De vriendelijkheid zelve ontploft. Alles kolkt om die pay-off: ‘tegen de heersende elite’. Pieter is tegen en Duke verandert van voor naar tegen. 

Ali wil zo niet verder en kondigt zijn vakantie aan. Zijn hoofd doet pijn, hij is uitgeput, hij kan niet meer en dat is  te merken. De coders, toch al niet erg spraakzaam, verbergen zich boven hun toetsenbord. 

’s Avonds, als het rustiger is, loopt Djoeri nog een keer bij Ali langs. Zij kennen elkaar het langst en het beste. Ali legt hem zijn frustratie uit: ‘Veranderen OK, maar ik kan niet leven met een halfbakken site als onze eerste publieke uiting.’ 

‘Je laat de boel toch niet klappen?’ vermaant Djoeri. 

‘Nee, Maar Het Moet Goed,’ spelt de inmiddels wat afgekoelde Ali. ‘De rest is slecht.’ 

Ali belt Pieter: ‘Ik ga over marketing. Ik neem je mening mee, maar heb wel ruimte nodig om te kunnen werken. Je ziet maandag wel wat er is beslist.’ 

Pieter zegt niet wat hij wel denkt: ‘Dan dien ik mijn ontslag in.’ 

Live

Die maandag gaat de website live met een nieuwe boodschap. 

Ongebonden

De bank met een schone lei 

Ook gaat er een milestone-mail uit naar de leden van de Inner Circle. Het bericht dient tevens als friendly reminder voor de geheimhoudingsplicht: 

It’s official. Bunq is the first Dutch green field bank this century (and decades before) to independently obtain a banking permit. The go-ahead was given on September 17th. A lot of details remain unknown to the public. Don’t spoil the fun and please keep honoring your NDA!

Pieter kan zich er geheel in vinden. Ze leggen het bij en Ali erkent dat Pieters tegenspraak tot een beter resultaat heeft geleid en dat is wat voor hen beiden telt, altijd. 

Hun clash wijten ze aan de extreme spanning van de afgelopen periode, de fysieke afstand en beider onbekendheid met wat de andere banken werkelijk denken. En aan de koppigheid van de ander. Want ja, zo is de ander nu eenmaal... 

Hoe dan ook, voor zover de paranoia over andere banken niet ongegrond is, lijkt hij overtrokken. Ook na publicatie in het bankregister valt de kleine Bunq-luis niet op in de dikke bankenpels. Een maand later, op 30 oktober 2014, tijdens de conferentie ‘European Retail Banking 2014’ verkondigt Ralph Hamers, bestuursvoorzitter ING Groep:

‘There is much talk of tech companies wanting to become banks. That is not what I see. Do not forget that the banking industry is a highly regulated one. (...) Tech companies are not used to this. Their natural environment is much less regulated. Therefore, I think technology companies do not even want to become banks!’ 

Auteur

Siebe Huizinga is biograaf, lifewriter, copywriter, ghostwriter, auteur en coauteur.