Inhoudsopgave
    

Duurzaam denim uit het lab
Miranda Hoogervorst
door Miranda Hoogervorst
leestijd: 8 min

De nieuwste mode-innovaties komen van biologen, scheikundigen, programmeurs en engineers. Algoritmes, garnalenextract, waterloze verfmethodes - ze dragen bij aan de nieuwe generatie duurzame spijkerbroeken. Dit zijn onze favoriete denims-uit-het-lab.

Kitotex: garnalenjeans

In de Italiaanse plaats Inveruno, vlakbij modehoofdstad Milaan, worden duurzame, hightech denims ontwikkeld bij Italdenim. Eigenaar Luigi Caccia heeft de grote denimmerken als klant, maar levert vooral aan kleinere bedrijven die bereid zijn iets meer betalen voor niet-giftige denims van milieuvriendelijke stoffen zoals biologisch katoen. Zijn nieuwe procedure op basis van schaaldieren is revolutionair voor de denimindustrie.

Luigi (Gigi voor intimi): "We hebben vorig jaar een chitosan-polymeer in gebruik genomen onder de merknaam Kitotex. Het is gemaakt van schaaldierenafval. Met Kitotex kunnen wij voor 100% de meest vervuilende standaard-chemicaliën in denimproductie vervangen. Deze stoffen worden in elke niet-duurzame denimfabriek gebruikt en staan op de gifstoffenlijst van Greenpeace. Voor het fixeren van chitosan op de stof is geen extra chemische stof nodig; het is een natuurlijke polymeer die zich onder invloed van licht aan de stof hecht. Door Kitotex kunnen we het proces van denimproductie sterk verkorten, waardoor we ook veel water en energie besparen."

Hoeveel water kost een broek?

De tellingen lopen nogal uiteen, maar het maken van jeans kost tussen de twee- en tienduizend liter water per broek. Water is nodig bij de teelt van katoen - de basis van de spijkerbroek - bij het maken van garens en stoffen en bij het verven, wassen, bleken en coaten van de jeans. De uitspraak 'kost water' is technisch gezien natuurlijk niet juist, want water blijft water; het gaat niet 'op'. Maar als het dusdanig wordt vervuild met chemicaliën en verf, zoals gebeurt tijdens het verbouwen en produceren van garens en stoffen, dan hebben we er weinig meer aan en veroorzaakt het onherstelbare schade in het ecosysteem. Mode speelt een hele grote rol in die vervuiling, en ook de denimindustrie doet er hard aan mee.

De productie van een niet-duurzame spijkerbroek kost gemiddeld tussen 2.000 en 10.000 liter water. Per broek.
De productie van een niet-duurzame spijkerbroek kost gemiddeld tussen 2.000 en 10.000 liter water. Per broek.

Greenpeace trok in 2011 keihard aan de bel over de impact van gif uit de mode-industrie en lanceerde de Detox-campagne met als doel: mode gifvrij in 2020. De schokkende resultaten uit de campagne schudde consumenten en merken wakker en zorgt tegelijkertijd voor nieuwe prikkels: denim-producenten moeten aan de slag met milieuvriendelijke alternatieven. 

Patagonia: klaar met 'filthy business'

De big bad guy in denim is die specifieke blauwe verfstof, afkomstig van de indigo-plant. Indigo heeft als verfstof een groot probleem: het hecht slecht aan katoen. Technisch gezien is het simpelweg een slechte verfstof. Het kost tientallen 'dips' in verfbaden voordat denims goed geverfd zijn. Maar indigo is pure denim-romantiek; het is verantwoordelijk voor die mooie slijtage, voor die sexy nonchalante 'worn-in' look die je na maanden van intensief dragen en wassen krijgt. 

Het waterslurpende indigo krijgt competitie uit het lab. Patagonia doorbreekt de heilige kleurcode met een alternatieve verftechnologie. Het duurzame outdoormerk lanceerde eind juli Patagonia Denim; een jeanscollectie van 100% biologisch katoen en met minder gifstoffen. Voor de zoektocht naar het nieuwe blauw werkte Patagonia samen met Zwitsers chemiebedrijf Archroma. Nuria Estape is projectmanager van Advanced Denim: "Dit is een nieuwe serie verfstoffen waarmee we de look en het karakter van indigo kunnen nabootsen. Voor Patagonia hebben we deze state-of-the-art verftechnologie voor het eerst ontwikkeld voor gebruik in biologisch katoen. De hechtingsfactor van deze verf aan textiel is zeer hoog waardoor we enorm veel water en chemicaliën besparen."

In 2016 te koop: jeans van een nieuwe duurzame linnensoort van het Nederlandse Kuyichi Kuyichi
In 2016 te koop: jeans van een nieuwe duurzame linnensoort van het Nederlandse Kuyichi

Linnen en hennep: zacht en sexy

Naast het aanpassen van verfbaden kun je ook denken aan textiel dat van minder water-slurpende en chemicaliënvragende planten gemaakt zijn, zoals vlas en hennep. Voor het produceren van bijvoorbeeld één kilo linnen - de textielsoort die gemaakt wordt van vlas - is 17 liter water nodig. Grofweg is dat 99% minder dan de waterbehoefte van katoen.

Linnen en hennep, dat zijn toch die stugge hippie-stoffen die veel te snel kreuken? Ja, das war einmal, in de jaren zeventig en tachtig, maar dat hoeft anno 2015 echt niet meer. Het innovatieve Nederlandse denimmerk Kuyichi lanceert in januari 2016 een jeans van een gloednieuwe linnensoort, genaamd Crailar Flax. Corporate Responsibility manager Hester Bos: "Crailar Flax is echt een revolutionair materiaal, want door een nieuwe, duurzame enzym-behandeling kan voor het eerst op grote schaal het binnenste van de linnen-vezel geïsoleerd worden en dat deel is hartstikke zacht. We lanceren in januari een mannen- en een vrouwenjeans van deze denimstof. De jeans is gemaakt van 73% biologisch katoen, 26% Crailar Flax en 1% elasthaan."

Freitag F-abric 'rots in peace'

Zwitsers tassenmerk Freitag lanceerde vorig jaar de collectie F-abric: 100% biologisch afbreekbare kleding van tencel, linnen en hennep, geteeld, geweven en genaaid in Europa. De kleding kan op een composthoop binnen een paar maanden door micro-organismen worden afgebroken, zonder hierbij giftige stoffen achter te laten. In augustus van dit jaar voegde Freitag ook een jeansmodel toe aan de F-abric collectie. De jeans - voor  mannen en vrouwen - is gemaakt van 81% linnen en 19% hennep.

Freitag zou Freitag niet zijn als er niet ook een kek design-dingetje in de jeans zou zitten: de broek heeft geen rits maar een knoopsluiting van speciaal ontwikkelde schroefknopen (gepatenteerd door Freitag). Ze zijn van metaal, dus niet bio-afbreekbaar, maar je kunt ze heel gemakkelijk losschroeven voordat je je broek op de composthoop gooit. Geef bij je bestelling je initialen door (of die van Coco Chanel bijvoorbeeld) en de Duitse knopenmaker graveert ze in jouw knopensetje.

De jeans van Freitag hebben knoopjes die je van je broek kan draaien voordat je hem op de composthoop gooit Freitag
De jeans van Freitag hebben knoopjes die je van je broek kan draaien voordat je hem op de composthoop gooit

Algoritmes op de radar

Meer Zwiters vernuft is te vinden bij denimmerk Selfnation. Andreas en Michael richtten hun bedrijf op in 2014, niet lang na het afronden van hun studies technische informatica. Ze wilden graag iets moois, slims en duurzaams maken en dat werd Selfnation: op maat gemaakte jeans, binnen drie weken in huis, 100% duurzaam en voor nog geen tweehonderd euro. Allemaal zeer uitzonderlijk voor een Westerse maat-jeans. Selfnation werkt uitsluitend met de duurzame Kitotex-stoffen van Italdenim.

CEO Andreas Guggenbühl licht de supersnelle maatservice toe: "Na een jaar testen en werken met honderd testpersonen hebben we een algoritme weten te ontwikkelen dat een perfect passend patroon genereert, op basis van zes of acht maten. Normaal moet je een maatjeans meerdere keren gaan passen bij de kleermaker en duurt het anderhalf uur om een goed patroon te tekenen. Wij maken het patroon binnen 1 seconde. Het knippen van de patroondelen duurt bij ons 40 seconden in plaats van de traditionele vijftien minuten. Omdat we daarmee veel tijd besparen en omdat we direct aan klanten leveren, niet via winkels, kunnen we de broeken in Europa, dus tegen hogere arbeidskosten, laten naaien."

Naast het maatsysteem is ook de 3D- visualisatie-technologie van Selfnation uniek in de modewereld. Je kunt je geselecteerde broek bekijken op een 'live' model met exact jouw maten - voor het onderlichaam uiteraard. Selfnation staat nog geen jaar na de lancering al op de internationale moderadar. Andreas: "We zijn momenteel in gesprek met grote kledingproducenten uit Nederland, Duitsland, Frankrijk en Italië. Ze zijn zeer geïnteresseerd in overname van ons algoritmesysteem en 3D-visualisatiesysteem."

Het nieuwe Zwitserse jeansmerk Selfnation: 100% duurzaam Selfnation
Het nieuwe Zwitserse jeansmerk Selfnation: 100% duurzaam

Verven met CO2 

Kortom, de heilige graal in modern denim is: gif- en waterarm geproduceerd textiel, geverfd met een romantisch slijtende, onschadelijke blauwe verfstof. Goed nieuws: een watervrije verfmethode staat in de startblokken. FeyeCon, gevestigd in Weesp, lanceerde in 2008 een baanbrekende CO2-technologie onder de naam DyeCoo waarmee (nu nog uitsluitend) polyester stoffen geverfd kunnen worden zonder gebruik van water.

"De technologie is ook al geschikt voor het verven van natuurlijke vezels en op kleinere schaal hebben we hiermee al successen behaald in ons eigen lab. Er zijn echter nog geen geschikte pigmenten voor gebruik op industrieel niveau. Er moeten pigmenten komen die zowel in onze CO2-machines gebruikt kunnen worden en geschikt zijn voor hechting aan katoen. Sinds vorig jaar werken we samen met de drie grootste industriële textielverfproducenten aan de ontwikkeling van deze verfstoffen", zegt FeyeCons communicatiemanager Melanie Wijnands.

Technologie van het Nederlandse DyeCoo wordt door Nike gebruikt in een fabriek in Taiwan DyeCoo
Technologie van het Nederlandse DyeCoo wordt door Nike gebruikt in een fabriek in Taiwan

Race om de wearables

Luigi Caccia innoveert niet alleen met biochemie, maar ook met wearables: "We werken al een tijd samen met Milaan Polytechnico aan wearable technology. We onderzoeken de mogelijkheden van textiel met grafeen, waarmee je energie kunt transporteren. De batterij in de jeans wordt opgeladen door de bewegingen van de drager. De eerste - positieve - resultaten zijn al binnen. Onzichtbare wearable technology in jeans wordt een belangrijk onderdeel van de toekomst."

Zeker, Google en Levi's zijn op dit gebied ook al een tijdje aan het experimenteren met het Project Jacquard. Wie wordt de eerste... Italdenim of Google?

Auteur

Miranda Hoogervorst (MirandaWrites10) is specialist op het snijvlak tussen mode, tech en duurzaamheid. Is momenteel geobsedeerd door Girls Can Code en 'shrimp-treated bespoke denim'.