Inhoudsopgave
    

Hoe je de beste 360-graden-video’s maakt
Vincent Smit
door Vincent Smit
leestijd: 8 min

Met één druk op de knop film je tegenwoordig in 360 graden. Maar hoe vertel je een goed verhaal met dit nieuwe medium?

Het is nog niet te duidelijk wat nou het perfecte format voor een 360-graden-video is. Een half jaar lang heb ik onderzoek gedaan naar storytelling met 360-graden-video’s. Nederlandse mediabedrijven weten nog niet goed hoe ze dit nieuwe medium kunnen toepassen. Daarom heb ik mijn antwoorden aan de andere kant van de oceaan gezocht, onder meer bij Google en de New York Times. Beide bedrijven hebben al veel ervaringen opgedaan met wat kijkers graag willen zien in dit nieuwe videoformat.

Volgens Jenna Pirog, VR-editor van de New York Times, moet je bij het filmen beseffen dat het beeld in een 360-graden-video een toegevoegde waarde moet hebben. “Sommige verhalen zullen beter verteld kunnen worden in woorden, met een foto of een 2D-video. Ik denk dat de beste verhalen die verteld kunnen worden in 360 graden en VR verhalen zijn waarbij aanwezigheid in de scène helpt om de kijker het verhaal beter te laten begrijpen.” Hiermee bedoelt Pirog dat de kijker het gevoel heeft dat hij zelf op de locatie aanwezig is.

De perfecte locatie

Wanneer je gaat filmen met je nieuwe 360-camera is het belangrijk om één woord goed in je achterhoofd te knopen: belevenis. Het gaat bij dit nieuwe medium allemaal om de belevenis die je kijker krijgt bij het zien van je video.

Probeer bij het filmen altijd te zoeken naar locaties waarbij het bijna noodzakelijk is om de volle 360 graden te zien. Je camera aanzetten op de verjaardag van je neefje is leuk, maar de kans is erg klein dat je kijker er een gevoel van belevenis van krijgt. Goede locaties voor 360 graden-video’s zijn plekken waar veel te zien is. De kijker moet rond willen blijven kijken. Als alle actie op één plek plaatsvindt, heeft de 360 graden-video eigenlijk al zijn effect verloren. 

In deze video van het Jeugdjournaal is een 360-camera neergezet bij een herdenking voor de aanslagen in Brussel. 2,5 minuut zien we hetzelfde beeld. Er gebeurt verder niet veel. Daarnaast is de camera heel laag gepositioneerd. Hierdoor kun je als kijker het gevoel krijgen alsof je een toeschouwer bent, terwijl iedereen op je neerkijkt.  

Deze 360-video over ivoorverbranding van de New York Times is wel een goed voorbeeld. Wat hier zo goed aan is, is dat je bijna op de locatie zelf aanwezig bent. Je kijkt vanaf schouderhoogte mee naar wat er zich allemaal om je heen afspeelt. Uit mijn onderzoek blijkt ook dat kijkers het fijn vinden als er een afwisseling is in de beelden. Geef de kijker wel genoeg tijd om rond te kijken. De maximale lengte voor een rondkijk-shot vinden kijkers rond de 30 seconden.  

Nu begrijp ik uiteraard ook wel dat je niet zo snel met je nieuwe 360-camera bij een ivoorverbranding zal staan. Maar het feit is: kijkers willen graag op plekken komen waar zij zelf niet zo snel zouden komen. Dus neem deze zomer je 360-camera voor de aftermovie van je vakantie! Laat je kijkers zich vergapen aan een schitterend uitzicht. De 360FLY kun je zelfs mee de zee in nemen. Ga je alleen op wintersport dit jaar? Dan is dit wellicht een idee:

Houd er rekening mee dat je bepaalde shots niet kan maken met 360 graden-camera’s. Simpelweg omdat de techniek dat nu nog niet toestaat. Zo kunnen je kijkers niet inzoomen wanneer ze de video bekijken. Daarom zal je misschien nog dichter bij wat je filmt moeten gaan staan.

Nieuwe technieken

Volgens de Britse VR-wetenschapper Sarah Jones moeten filmmakers bij het vertellen van verhalen met een 360-video hun verteltechnieken aanpassen. Tijdens een toespraak tijdens het UK VR Festival in februari 2016 zei zij hier het volgende over: “Niemand kijkt het op dezelfde manier.” Ze doelt hiermee op het feit dat alle kijkers bij een traditionele video hetzelfde beeld zien. Bij een 360-graden-video weet je echter niet waar je kijker op dat moment naar aan het kijken is.

Nederlandse nieuwsmedia als de NOS, KRO-NCRV en RTL Nieuws proberen allemaal om 360 graden-video’s te maken. Wat opvallend is, is dat zij vaak gebruik maken van ‘oude’ televisie-technieken. Denk bijvoorbeeld aan een interview in beeld of een journalist die iets zegt terwijl hij in de camera kijkt. Juist omdat 360 graden-video’s zo nieuw zijn, is er nog alle ruimte om te experimenteren.

Enkele VR-filmmakers zijn al aan het experimenteren met wat zij allemaal kunnen doen met 360-graden-video's. Denk aan journalisten die tijdens hun stand-upper ergens heen wijzen zodat de kijker die richting opkijkt. Ook is te zien dat ondertiteling niet meer op één plek hoeft te staan. Zowel de stand-upper als ondertiteling in beeld zijn technieken die afkomstig zijn van de televisie. Er wordt geen nieuw idee voor 360-video’s gebruikt; het oude idee wordt slechts geüpgraded.

Bestaande middelen schieten tekort

Jessica Brillhart, Virtual Reality-filmmaker bij Google, denkt dat nieuwe ideeën noodzakelijk zijn bij 360 graden-video’s. “Zonder nieuwe ideeën zal dit medium niet blijven bestaan. We moeten nadenken over wat we uiteindelijk willen bereiken. Het gaat niet zo zeer om de middelen. Het gaat om wat de middelen ons in staat stellen om te doen voor het medium. Het is slechts het raamwerk, niet het eindresultaat.”

"We gebruiken traditionele montagetechnieken omdat we dat kennen. We maken een frame omdat dat is wat we kennen. Wanneer we alles wat we al weten als videomakers uitschakelen en ruimte bieden aan wat we nog niet goed weten, dan helpt dat ons begrijpen hoe deze middelen tekortschieten. Zo kunnen we kijken hoe we niet alleen betere, maar ook hele andere middelen voor dit medium kunnen ontwikkelen", zegt Brillhart.

'Slechte montage als een slechte danspartner'

Uiteraard kun je ervoor kiezen om je losse shots online te uploaden. Maar wil je nou geen losse shots maar een echt verhaal, dan ontkom je niet aan montageprocessen. Met de meeste consumentencamera’s hoef je zelf niet meer te stitchen, het samenplakken van de verschillende beelden tot een 360-beeld. Toch is monteren met 360 graden-video’s nog best een karwei. 

In bovenstaand screenshot is de tekst bijvoorbeeld veel te groot. In je montageprogramma lijkt dit wellicht een stuk kleiner. Omdat het beeld daarna omgezet wordt tot een 360-beeld, valt alles veel groter uit. Houd hier rekening mee als je jouw eigen video gaat monteren. 

Denk daarnaast bij het montageproces na over hoe de beleving van je kijker kunt beïnvloeden. Brillhart: “Het is net alsof je een gesprek voert met je kijker. Je moet je afvragen hoe je kijker de video zal bekijken. Dat bepaalt de kwaliteit van de montage en daardoor ook de kwaliteit van de uiteindelijke ervaring.”

“Als je dit niet doet en je wilt blijven hangen in montagetechnieken die je nog kent van standaard video’s is dat alsof je een slechte danspartner bent. Je hebt misschien mazzel als je een danspartner treft die op een miraculeuze wijze wel begrijpt wat je van haar wilt. Maar hoogstwaarschijnlijk krijg je dan een verwarde en zelfs gefrustreerde partner.”

Niemand wil een gefrustreerde danspartner. Experimenteer daarom met je 360-graden-camera en zet hem niet simpelweg aan. Je zal merken dat je daar op termijn steeds flexibeler van zal gaan dansen. 

Nog enkele voorbeelden

Hieronder nog een paar voorbeelden van hoe je kunt experimenteren met 360-video's: 

Skydiving: kijkt lekker weg door combinatie adrenaline en muziek:



Welcome to Amsterdam. Eigen uitprobeersel voor buitenlanders die hotspots in Amsterdam willen zien:



De goedkope 360-camera Ricoh Theta S aan een drone gehangen: 



Een reportage over oorlogskinderen van de New York Times: 



En tot slot een lekker Britse video van de BBC:

Auteur

Vincent Smit is freelance journalist en videomaker