Inhoudsopgave
    

Drie vliegen in één klap
Floris Poort
door Floris Poort
leestijd: 6 min

Luis von Ahn ziet de wereld niet zoals jij en ik. Hij ziet alleen maar processen die elkaar kunnen aanvullen. Klinkt abstract maar het resultaat kennen we allemaal: reactietest Captcha en talen-app Duolingo.

In zijn bekendste commercial praat Apple over mensen die anders denken: think different. IJzersterke slogan, maar nogal een vaag begrip. Want wat is nou anders denken? We denken toch allemaal grofweg hetzelfde? Wie vijf minuten naar Luis von Ahn luistert weet beter: de ondernemer en professor aan de Carnegie Mellon University in Pittsburg ziet de wereld op een unieke manier. Hij was voor TNW in Nederland om over zijn app Duolingo te vertellen.

Waar de naam Luis von Ahn niet bekend in de oren klinkt, kent iedereen op internet zijn eerste grote uitvinding: Captcha. Je weet wel, die brei slecht herkenbare letters en cijfers die je moet overtypen om te bewijzen dat je geen robot bent. Slim bedacht, denkt de gemiddelde gebruiker, om vervolgens zuchtend de woorden te herhalen. De meesten weten niet dat ze eigenlijk een boek of archief aan het digitaliseren zijn. De woorden die je overtypt zijn ingescande papieren boeken waar nog geen vertaling van is. Woord voor woord typen wij eigenlijk een papieren archief over. Controleren gaat vanzelf: als verscheidene mensen hetzelfde woord zien, dan moet dat wel het juiste woord zijn.

Spelletjes met nut

De Captcha is een zogenoemde game with a purpose, het ouderwetse twee vliegen in één klap toegepast op de digitale wereld. Von Ahn's reCaptcha werd in 2009 door Google overgenomen. Google gebruikt de dienst niet alleen om teksten te digitaliseren, maar laat ons huisnummers in Street View herkennen. Daar wordt Google Maps nauwkeuriger van. Daarnaast is er de afgelopen jaren een algoritme mee getraind dat nu zelf met grote nauwkeurigheid huisnummers kan ontdekken.

Het klinkt allemaal ontzettend logisch, maar kom er maar eens op. Von Ahn schudt zulke ideeën gewoon uit zijn mouw. "Ik vind het inderdaad een heel logische manier om naar de wereld te kijken", zegt de sympathieke Von Ahn in een Amsterdams hotel. De dertiger zit in een Duolingo-shirt aan zijn ontbijt terwijl hij vertelt hoe Captcha niet meer dan een toevalligheid is. "Eigenlijk wilde ik altijd al met het vernieuwen van het onderwijs beginnen. Captcha overkwam me, het was een toevallige zijweg", zegt hij zonder verwaand over te komen.

Bewijs wie je bent, vertaal ondertussen een tekst en maak computers slimmer. Beeld: Google
Bewijs wie je bent, vertaal ondertussen een tekst en maak computers slimmer.

Von Ahn, geboren in Guatemala, leerde Engels door met zijn klasgenoten te praten na een verhuizing naar de VS. "Niet door Engelse les in de klas te volgen", lacht Von Ahn. "De traditionele manier van lesgeven is achterhaald, ik wil graag laten zien hoe we het veel beter kunnen doen." Beter begint bij aantrekkelijker, niet tegen je lessen opzien maar je juist verheugen. En dus werkt Duolingo zeker in de eerste uren spelenderwijs. "Veel van onze gebruikers zeggen dat ze niet eens doorhebben dat ze een taal aan het leren zijn. Ze hebben het idee dat ze een spelletje spelen en komen terug voor meer", aldus Von Ahn.

De gebruiker als examinator

Uiteraard is Duolingo ook zo'n game with a purpose: de meer gevorderde speler vertaalt woorden en zinnen van teksten die toch al vertaald moeten worden. Teksten van CNN en Buzzfeed, die op dezelfde slimme manier als bij de Captcha gecontroleerd worden: door consensus. "Als tien mensen dezelfde vertaling doen, dan is de kans groot dat dat de juiste vertaling is", zegt Von Ahn. "Teksten die door onze gebruikers zijn vertaald komen in vergelijking met teksten die door professionele vertalers zijn vertaald goed uit de bus."

Maar het spel gaat verder: niet alleen vertalen gebruikers van Duolingo teksten voor bedrijven, ze houden het spel ook vers voor elkaar. "De meer gevorderde spelers maken vragen voor de beginners.", zegt Von Ahn. "Wij hebben bijvoorbeeld ooit tien taallessen gemaakt, vanuit onze gebruikers zijn daar zestien lessen bij gekomen." Dat werkt zo goed dat Duolingo het predikaat van taalspelletje al lang ontstegen is. Binnenkort kun je aan het eind van de rit zelfs een gestandaardiseerde toets volgen.

"Tijdens zo'n toets overhoort één speler de ander via de camera's en microfoon die we allemaal op onze telefoon hebben", legt Von Ahn uit. "We vragen je tijdens zo'n toets in de hoek van de kamer te gaan staan, om te voorkomen dat er iemand over je schouder kan meelezen." In eerste instantie komt de test er voor mensen die Engels als tweede taal leren. Wie slaagt krijgt een zogenoemd TOEFL-diploma waar je normaal gesproken honderden euro's voor betaalt. De eindtest in Duolingo gaat maar 20 dollar kosten; daar wordt een examinator van betaald die meekijkt en controleert of er niet wordt vals gespeeld. "Bij veel traditionele examens kan op teveel manieren vals worden gespeeld, van afkijken tot omkopen. Daar heeft niemand iets aan, wij willen dat zo'n diploma echt wat waard is."

Omdat de huidige dienst als het ware door de gebruikers wordt gerund en ververst, kan Duolingo verder uitbreiden. "Binnenkort voegen we de mogelijkheid toe een taal te leren door met een ander chatten", legt Von Ahn uit. "Je praat dan normaal, maar door een zware autocorrect ziet je gesprekspartner altijd correcte zinnen. Die betekenen misschien niet precies wat je bedoelde, maar ze kloppen altijd en daar leer je dan weer van."

Taalles voor robots

Het game with a purpose Duolingo heeft nog een bijkomend voordeel: waar het invullen van een Captcha een computer traint in het herkennen van cijfers, helpt Duolingo computers taal te begrijpen. Wil dat zeggen dat de kunstmatige intelligentie van de toekomst zijn taal ook via Duolingo leert? "Daar gaan we wel voor", zegt Von Ahn lachend maar gemeend.

Taalles vermomd als spel: je hebt levens, voortgang en zelfs een sidekick. Beeld: Duolingo
Taalles vermomd als spel: je hebt levens, voortgang en zelfs een sidekick.

De verbeelding van Von Ahn houdt overigens niet op bij Captcha's en een talen-app. "Je zou mensen kunnen leren programmeren door ze bugs uit code te laten halen", schudt hij uit zijn mouw. "Niet dat ik programmeren direct zou gaan proberen: er zijn veel meer mensen die een taal willen leren en bovendien gaat er veel meer tijd zitten in het leren van code dan het leren van een taal."

Zijn medische idee is in al zijn eenvoud misschien nog wel het slimst. "In veel ontwikkelingslanden heeft de bevolking voor het eerst toegang tot apparatuur als röntgenscanners, veel doktoren die foto's kunnen lezen hebben ze niet. Waarom laten we die foto's niet bekijken door medisch studenten hier in het westen?" Luis von Ahn, die dingen die ogenschijnlijk niks met elkaar te maken hebben, combineert tot iets groters, beters en slimmers.

Auteur

Floris Poort (@florispoort) begon twee jaar geleden als stagiair bij Bright. Hij bleef hangen en is inmiddels redacteur. Blogt vrijwel dagelijks op Bright.nl en bij Nu.nl. Houdt van alles met een batterij erin of stekker eraan.