Inhoudsopgave
    

De naakte straat
Ingeborg van Lieshout
door Ingeborg van Lieshout
leestijd: 4 min

Het verkeer in Nederland is een bron van ergernis. Dat proberen we op te lossen met meer regels. Ingeborg was in Vietnam en zag een alternatieve route. Over sneller aankomen, gezond verstand en elektrisch rijden.

Ik sta aan een brede straat in Vietnam en moet oversteken. Er rijdt een enkele auto, maar vooral scooters, heel veel scooters. Ze rijden niet hard, maar omdat er in dit land naast verkeersregels ook amper verkeerslichten zijn, houdt de stroom nooit op om jou veilig over te laten steken. Maar wat blijkt? Stap rustig naar de overkant en de brommers sturen ongestoord om je heen, als een rivier om een rots.

Verplaats je je naar het vervoermiddel, dan zie je de truc. Vanaf de scooter gezien word je omringd door andere scooters, op ongeveer dezelfde afstand. De scooterrijder ziet geen chaos of snelheid, vanaf zijn scooter staat het beeld bijna stil. Rijden kost op die manier weinig moeite of energie. Dan Nederland, waar we zo hard mogelijk optrekken omdat we voor die ene auto nog net een gaatje zien. Zo heb je misschien wel tien meter winst, maar krijg je er gratis irritatie en energieverspilling bij.

Een voorbeeld voor Nederland uit Vietnam: Brommer rijden mag je vanaf je 18e jaar. Doe je dat elektrisch, dan mag je al vanaf je 16e. Een effectieve manier om elektrisch rijden op het netvlies van de nieuwe generatie te branden. Beeld: Ingeborg van Lieshout
Een voorbeeld voor Nederland uit Vietnam: Brommer rijden mag je vanaf je 18e jaar. Doe je dat elektrisch, dan mag je al vanaf je 16e. Een effectieve manier om elektrisch rijden op het netvlies van de nieuwe generatie te branden.

Sneller gaan door langzamer te rijden

De theorie is eenvoudig. Rij allemaal de snelheid van de zwakste schakel en je wordt een druppel in de rivier. Nemen wij op de snelweg de snelheid van een vrachtwagen aan, dan wordt rijden rust. En het grootste voordeel, de doorstroming van de snelweg is bij een kilometer of 85 per uur groter. We hebben per auto dan minder asfalt nodig — de reactietijd in meters is kleiner — en we komen gemiddeld eerder aan. We hoeven minder snel asfalt te verbreden en we kunnen ook ophouden met telkens maar weer naar de rechterbaan te sturen. Keep your lane kan hier ook.

En ook in onze steden zijn scenario’s voor meer harmonisch weggebruik. Amsterdam verplicht (snor-)scooters sinds 2014 tussen de auto’s te rijden in plaats van op het fietspad. Die maatregel is koren op de molen van Hans Monderman, de verkeersgoeroe die het principe shared space bedacht. In plaats van elk potentieel probleem met een verkeersregel op te lossen, zorgde hij er in verschillende Nederlandse steden voor dat de ruimte weer van de gebruikers werd. Weg met de verkeersborden en -lichten, wegteksten en -tekens, en we bewegen allemaal op dezelfde naakte straat. "Een brede straat met een hoop verkeersborden zegt: 'Toe maar, rij zo snel als je wil, je hoeft niet op te letten.' Dat is een gevaarlijke boodschap."

​Een kruispunt in Drachten. Verkeerslichten zijn hier volgens de shared space-filosofie van Hans Monderman in 2002 verwijderd. Het kruispunt verwerkt 17 duizend voertuigen per dag.

Nog een uitspraak van Monderman: "Wie er voorrang heeft? Kan me niks schelen. Mensen moeten zelf hun weg vinden, keuzes maken en hun gezond verstand gebruiken." Door oogcontact te maken ontstaat interactie die in veruit de meeste gevallen tot een goede oplossing leidt. Weggebruikers zijn heel goed in staat om zelf te zorgen dat alle verkeer zonder brokken doorgaat.

Minder regels werkt, dat kunnen we op diverse locaties zien, waaronder op het kruispunt in Drachten. Denk ook aan de Leidsestraat in Amsterdam: shared space van winkelende toeristen en een tram die dodelijker is dan je denkt. Dat gaat daar wonderbaarlijk beter samen dan in een straat met gescheiden trottoir en fietsstrook. Weer terug naar Vietnam: daar doet men zelfs spontaan aan wisselstroken. Straten worden als het nodig is vanzelf eenrichtingverkeer. Monderman gelooft in dat gezamenlijke gezond verstand: "Als je mensen als idioten behandelt, handelen ze ook als idioten."

Less is more, dat designdevies gaat ook op verkeersregels. Shared space levert een sociaal ballet op van door elkaar bewegende auto’s, fietsers en scooters. De naakte straat heeft geen verkeersborden, geen verschillende kleuren asfalt om een fietsstrook af te bakenen, geen stoep, geen drempel, geen strepen. Dat ziet er een stuk beter uit.

Auteur

Ingeborg van Lieshout (@grnlghtdstrct) blogt als freelancer voor Bright.nl sinds de start in oktober 2005. Zij schrijft over haar eigen vakgebied - architectuur en stedenbouw - maar heeft zich ook bekwaamd in design en duurzaamheid. Naast Bright is ze als copywriter en communicatieadviseur actief voor onder meer Droog.