Inhoudsopgave
    

So you think you can vlog?
Tonie van Ringelestijn
door Tonie van Ringelestijn
leestijd: 10 min

Niks op tv? Dan is er altijd nog YouTube. Voor jongeren is het andersom: ze gaan éérst naar YouTube. Naar hun favoriete vloggers. De toekomst van televisie vind je niet in studio's in Hilversum, maar in jongenskamers in Assen of Uden.

"It's a beautiful day, the sun is shiiining!" En dan heel hard, heel vals gezongen. Zo begint Enzo Knol net iets te vaak zijn YouTube-video's. Elke dag rond 4 uur 's middags zet de 20-jarige Assenaar een nieuw filmpje online. En dat al bijna een jaar lang. Enzo Knol is in die tijd één van de bekendste videobloggers, of vloggers, van Nederland geworden met 233 duizend abonnees op zijn YouTube-kanaal. Nooit van 'm gehoord? Dan ben je ouder dan 25 jaar en zit je weinig op YouTube. "De meeste van mijn kijkers zijn tussen de 8 en 18 jaar. Ze kunnen mijn soort humor wel waarderen denk ik", vertelt Enzo in een speciale caravan die Google een dagje heeft neergezet om media met populaire vloggers te laten kennismaken.

Gek doen, en alles en overal filmen. Zonder gêne tegen je GoPro-camera praten. Het slaat aan bij de jonge kijkers. En: hoe flauwer, hoe beter. Dan staat Enzo Knol weer grijnzend achter een muurtje te wachten met een confetti-pistool, of maakt hij een smerige smoothie klaar als "ontbijt" voor een vriend die nog ligt te slapen. Kinderachtig en vermoeid? Dan hoor je gewoon niet tot zijn publiek. "Je ziet gewoon mijn leven. Er gebeurt niet altijd iets bijzonders. Maar sommige fans vinden het al spannend als ze me eens in een andere plaats zien lopen. Ik kan overal iets van maken. Als ik een worst ga kopen in de supermarkt, dan weet ik al: dat gaat iets opleveren voor m'n vlog." Schaamte kent hij niet echt. Zo filmde hij ook het verwijderen van een steenpuist op zijn nek. "Ik laat ook boeren en scheten in mijn video's. Je ziet geen betere versie van mijzelf of zo." Voor de jeugd is Enzo gewoon een van hen. Dat is anders dan de tv-presentatoren van BNN. Ook al zijn Enzo's filmpjes voor internetbegrippen tergend lang - soms langer dan 20 minuten - toch trekken ze binnen een dag al honderd- tot tweehonderdduizend kijkers.

"Mijn hand gaat automatisch naar m'n camera"

Een deel van Enzo's succes is zijn vaste ritme. "Ik wil me echt houden aan elke dag publiceren tussen vier en zeven uur. Als mijn fans uit school komen, weten ze dat er een nieuwe vlog is of eraan komt. Als hij om een of andere redenen niet op tijd online komt, word ik erg onrustig." Het vaste ritme moet als een verplichting gaan voelen. Maar Enzo gaf onlangs in een vlog ook aan dat het ook iets verslavends heeft. "Mijn hand gaat automatisch naar mijn zak en haalt die camera eruit. Als ik lig te slapen, schrik ik wel eens wakker en denk: al die kijkers wachten op je, ga eens vloggen, joh."

Niet iedereen die zichzelf filmt tijdens boodschappen doen of ontbijten, zal zoveel kijkers als hij trekken, weet hij ook. "Het hielp natuurlijk veel dat mijn broer, Milan, al erg bekend was op YouTube." Milan Knol is de drijvende kracht achter de YouTube-kanalen DitIsMilan en Dagelijks HaaDee, samen goed voor vierhonderdduizend abonnees. Op Milans persoonlijke kanaal staat veel ongein, zoals condooms gevuld met helium de lucht in schieten of '20 niet-bestaande dancemoves'. Dagelijks HaaDee is een ander soort kanaal, gemaakt met een team van gamers, die over spelbeelden heenpraten. Met vaste rubrieken voor het onvermijdelijke Minecraft en Fifa.

"YouTube moet YouTube blijven"

Dit type gamekanalen is een gigantisch fenomeen op YouTube. Internationaal is het bekendste voorbeeld PewDiePie, met 27 miljoen abonnees. Veel meer dan een Justin Bieber (9,4 miljoen). PewDiePie is de 23-jarige Zweed Felix Kjellberg die in zijn filmpjes games op melige wijze becommentarieert. Het is zo'n succes dat hij er een fulltime-baan aan heeft. Maar hij wil geen mensen aannemen om video's van betere kwaliteit te maken, zei hij in maart. "YouTube moet YouTube blijven." Oftewel: niet te slick, niet geregisseerd. Niet zoals tv.

De kracht van vlogs is nou juist dat ze niet lijken op tv. Deze jongens en meisjes praten direct met je, voor hun webcams en GoPro-camera's die ze met een statief voor zich uit houden. Al die fouten, versprekingen en blunders - kijkers vinden het juist leuk. "Mensen houden van zo'n huiselijk sfeertje. Ik zou niet snel in een echte studio willen opnemen, dan voelt het niet zo spontaan meer", zegt David Harms van DusDavidGames, met 431 duizend abonnees het grootste Nederlandse gamekanaal op YouTube. David werkt net als Milan nauw samen met andere populaire game-vloggers. Hij heeft wel een team van jongens ingehuurd om te helpen bij de it-zaken van zijn eigen site. Erg populair bij DusDavid zijn zelfbedachte en gezonden liedjes gemixt met game-beelden. Call Me Maybe wordt Ban 4 Ever, gefilmd in Minecraft. Een rap in het spel The Kingdom haalde al 1,1 miljoen views. Hoewel hij het niet te professioneel wil laten worden, heeft DusDavidGames voor alle rubrieken en series een strak uploadschema.

"En nou die duimpjes omhoog!"

Wat opvalt is dat zelfs de populairste vloggers nog altijd erg hun best doen om kijkers te laten klikken. In elk filmpje zeggen ze minimaal één keer "geef een duimpje omhoog onder deze video" of "vergeet je niet te abonneren op ons kanaal!". Inclusief aanklikbare knoppen over de video. En dat werkt, gezien de aantallen. Als Enzo voor de camera zegt "kunnen jullie de 20 duizend likes halen bij deze video", dan weet hij eigenlijk al dat gaat lukken. De huidige tussenstand bij dat filmpje is 38 duizend. Ook zoeken vloggers direct de interactie met kijkers, door vragen te stellen. Dat leidt vaak tot honderden comments. Enzo reageert zelf ook veel mogelijk. "Ook op reacties die nog weinig duimpjes omhoog hebben, hoor. Ik praat graag terug. Zo krijgen kijkers een band met je." Er staan al Enzo Knol-fans bij hem voor de deur. "Een jongen was laatst 3 uur met de trein naar mij toe gekomen." Die reed Enzo vervolgens in zijn kofferbak Assen rond.

Hoe immens populair bepaalde vloggers bij de jeugd zijn werd onlangs goed duidelijk tijdens de Dutch YouTube Gathering in de Expo in Houten. Op deze Meet & Greet met de makers van bekende YouTube-kanalen kwamen in mei liefst vierduizend mensen af, vrijwel alleen kinderen jonger dan 16 jaar. Zij vulden de hal met gekrijs en wilden allemaal een selfie maken met hun grote vloghelden. Zoals een twitteraar al opmerkte: "Het leek de Megafestatie uit de jaren 90 wel."

Enzo Knol in een still uit één van zijn vlogs. Beeld: Enzo Knol
Enzo Knol in een still uit één van zijn vlogs.

Die fans kunnen ook al merchandising kopen van de bekendere vloggers. Enzo verkoopt bijvoorbeeld t-shirts en truien met daar op "Knolpower!", een slogan die hij met grote regelmaat in de camera blèrt. Maar daar komt het meeste geld dat hij verdient niet vandaan. Dat komt doordat hij - net als zijn broer en David Harms - is aangesloten bij zogeheten 'multi-channel networks'. Dit zijn marketingbureaus die reclames verkopen voor bekende YouTube-kanalen en grote merken in contact brengen met vloggers.

Een grote vlogger tekent een contract met zo'n multi-channel network, en levert dan een deel van de extra gegenereerde reclame-inkomsten in. Maar daar krijgt hij lucratievere campagnes voor in ruil. "Het gaat vooral om de juiste advertenties bij de juiste filmpjes te tonen. Zo verdienen de makers er ook meer aan. En we zorgen voor hogere kijkcijfers door populaire kanalen met elkaar te linken en geven ondersteuning bij het maken van video's", vertelt Eugene Hendrikx, talentmanager bij Divimove, een multi-channel network. Hoeveel de vloggers verdienen, willen ze niet zeggen. Ook niet onbelangrijk: multi-channel networks regelen ook de rechten van het gebruik van gamebeelden in de video's, zegt Hendrikx. Sponsoring is ook mogelijk, van het weggeven van prijzen tot product placement. "Maar vloggers bepalen zelf of iets bij hen past", zegt hij.

Net als op tv

In tegenstelling tot vloggers zijn er ook een paar YouTube-filmers die wel zelf video's maken die lijken op tv-programma's. Neem bijvoorbeeld het Youtube-kanaal StukTV, de 'Brabantse Jackass', met 300 duizend abonnees. Drie jongens van begin twintig, Giel, Thomas en Stefan, voeren sinds 2012 elke week opdrachten uit die kijkers hebben verzonnen en waarop ze kunnen stemmen. Van pissen tegen schrikdraad tot vastgetaped worden aan het plafond van een fietstunneltje. De filmpjes ogen een stuk (pun intended) professioneler dan videodagboeken als Enzo Knol. StukTV zou zo op BNN kunnen. Maar eigenlijk heeft het de rol van BNN al min of meer overgenomen, qua cijfers en adverteerders. "Ben jij al donor?" vroegen Giel, Thomas en Stefan hun kijkers onlangs in een gesponsord filmpje, om de vergelijking met BNN compleet te maken.

Een andere YouTuber met tv-kwaliteit is Mert Ugurdiken en zijn Marokkaan Geeft Rijles: 8 miljoen views in totaal. Seizoen 2 van deze 'Nederlandse Sacha Baron Cohen' is deze week van start gegaan. Volgens zijn persbericht "belooft het een nog grotere fissa te worden". Mert laat zijn filmpjes nu maken door de bekende regisseur Ivan Lopez Nunez (eerder op tv met een aflevering van Van God Los), waardoor het nog meer een tv-serie lijkt. 

Verveling

StukTV en Marokkaan Geeft Rijles tonen aan dat het mogelijk is om zelf een tv-achtige serie te bedenken en daar op YouTube mee te scoren. Maar hetzelfde voor elkaar krijgen met zo'n videodagboek als Enzo Knol is veel lastiger. In elk geval geeft zijn succes aan dat je niet per se een interessant leven hoeft te leiden om tóch kijkers te trekken. Opvallend: veel bekende vloggers komen van het platteland (De Knols uit Assen, David Harms uit Kamerik, StukTV uit Uden). Ze begonnen ooit op YouTube uit verveling. Dat blijkt een goede voedingsbodem voor creativiteit. Te meer omdat video's maken een tijdrovende bezigheid is.

Wat moet je nog meer hebben om het te maken op YouTube? "Je moet tegen kritische reacties kunnen en uithoudingsvermogen hebben. Niet bang wezen om wat van je privéleven te laten zien. Weinig schaamte hebben", aldus David Harms, die ook vaak in beeld is samen met zijn vriendin en gamechick Reve. "Wees jezelf, ook al is het doodeng", geeft ze als advies. Kansen genoeg voor nieuwe Nederlandse vloggers, denkt Milan Knol. "Over allerlei hobby's en interesses zijn er nog weinig Youtube-kanalen. Bijvoorbeeld over fitness of auto's monteren. Als het maar spontaan is en als je het goed doet en volhoudt, kan je er binnen een paar maanden geld mee verdienen."

Maar zo'n vlogger als Enzo Knol blijft toch een zeldzaam fenomeen. Afgelopen week werd hij een dag lang trending topic op Twitter met de hashtag #knolpower. De enige reden? Zijn dagelijkse video verscheen maar niet online, toevallig de 300ste aflevering. Paniek op jongenskamers en hangplekken overal in het land. Maar het bleek slechts te gaan om een terugkerende crash van het Sony Vegas-programma waarmee hij zelf zijn filmpjes monteert.

Intussen overweegt Enzo Knol in ons gesprek hardop of hij een stap naar tv aan zou durven. "Er is wel contact met een omroep", zegt hij. Maar je merkt dat hij nog niet staat te springen om met een camerateam en regisseurs op pad te gaan. "Op YouTube heb ik totale vrijheid. Dat heb je op tv niet." En zo staat net als bij hun abonnees, bij bekende vloggers zelf televisie ook niet meer op 1.

Auteur

Tonie van Ringelestijn (@tonie) was in 1999 een van de eerste (en meest fanatieke) bloggers in Nederland. Sinds onze start in 2005 doet hij dat ook voor Bright. Hij schrijft over tech en media voor sites, kranten, bladen en persbureaus. Ook maakte hij landelijke radio en tv. Sinds 1 januari is Tonie de eindredacteur van Bright.nl.