Inhoudsopgave
    

Automonteur verbetert bevallingen
Enrico Fantoni
door Enrico Fantoni
leestijd: 6 min

Hoe een kurk in een fles wijn in een Argentijnse autogarage de weg baande voor een revolutionair simpel geboorte-instrument.

Jorge Odón, een 60-jarige garagehouder uit Banfield, een voorstad van Buenos Aires, heeft een apparaat uitgevonden waarmee de levens van tienduizenden pasgeborenen kunnen worden gered. Maar het gaat niet om een verbetering aan de remmen van een auto of een veiliger kinderzitje. Nee, Odón heeft een eenvoudig systeem bedacht om kinderen makkelijker ter wereld te brengen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kunnen dankzij zijn uitvinding een groot deel van de vijf miljoen kinderen en 250 duizend moeders die jaarlijks wereldwijd overlijden als gevolg van complicaties bij de bevalling toch overleven.

Het verhaal van Jorge Odón begint acht jaar geleden, met een naar binnen gefloepte kurk in een wijnfles tijdens de lunch met de medewerkers van zijn garagebedrijf. Een van de monteurs vraagt wie de kurk uit de inmiddels lege fles kan krijgen zonder de fles te breken, een ogenschijnlijk onmogelijke opgave. Odón en de anderen geven zich gewonnen en zien tot hun verbazing hoe de monteur een plastic zak door de hals van de fles duwt, waarbij hij de handvaten eruit laat. Vervolgens houdt hij de fles een beetje scheef en laat hij de kurk onder de zak rollen. Daarna begint hij de zak op te blazen, trekt aan de handvaten en plop! ... soepel komt de kurk uit de fles. Het gebruik van een plastic zak als combinatie van 'pneumatische tang' en 'transportband' was gebaseerd op puur natuurkundige principes, maar Odón kende het foefje niet en stond perplex.

In blijde verwachting

Thuisgekomen overpeinsde Odón, die altijd al een uitvindersgeest had, het voorval en kreeg toen een lumineus idee: hetzelfde systeem zou ook kunnen worden gebruikt om een baby ter wereld te brengen. De volgende dag probeert hij het trucje te herhalen in het bijzijn van zijn vriend Carlos Modena, een ingenieur met wie hij tegenwoordig zijn bedrijf runt, en hij weet hem over te halen de mening te vragen van een gynaecoloog, een familievriend van Modena.

“De volgende dag zaten we in de wachtkamer tussen de jonge vrouwen in blijde verwachting en de nerveuze aanstaande vaders”, vertelt Jorge Odón, die me ontvangt in zijn kantoor dat hij heeft ingericht op de zolder van zijn huis. “Toen we binnenkwamen ging Carlos direct aan de andere kant van de kamer zitten, alsof hij zeggen wilde 'met deze onzin heb ik niks te maken'. Maar toen zijn vriend, de gynaecoloog, na afloop van mijn demonstratie zei dat hij het een briljant idee vond, schoof Carlos snel zijn stoel dichterbij.”

Er volgden maanden van koortsachtig experimenteren in de werkplaats van Odón, tussen het vervangen van een paar remschijven of het afstellen van een carburateur door. In eerste instantie gebruikten de twee mannen grote glazen potten, een soort wekflessen, en een pop. Later kregen ze de beschikking over een glazen baarmoeder die Odón speciaal had laten maken door een glasblazer. Daar stopten ze Luna in, de lievelingspop van Jadira, de jongste dochter van de Argentijnse Willy Wortel.

Plop! Foto: Enrico Fantoni
Plop!

Al vierhonderd jaar geen vernieuwing meer

“We zaten uren in de badkamer, druk in de weer met poppen. Mijn medewerkers dachten dat ik gek was geworden. En zelf begon ik op een zeker moment ook te denken dat ik ze niet meer allemaal op een rijtje had”, bekent Odón.

Dat dacht ook Javier Schvartzman, een gynaecoloog van het CEMIC medisch onderzoekscentrum van de Universiteit van Buenos Aires, toen Odón en Modena hem een demonstratie kwamen geven van het eerste resultaat van hun inspanningen, een rudimentaire versie van het tegenwoordige apparaat:

“Ik dacht dat het een grap was, met een verborgen camera ofzo. Maar toen ik het prototype in werking zag, heb ik mijn mening snel bijgesteld.”

Zijn aanvankelijke scepsis was alleszins begrijpelijk, al sinds de 18e eeuw waren er geen nieuwe verloskundige instrumenten meer uitgevonden: de verlostang die nog dagelijks wordt gebruikt in verloskamers over de hele wereld, bestaat al vierhonderd jaar en de vacuümpomp is niet veel nieuwer. En als er dan een automonteur komt die beweert een revolutionaire nieuwe vinding te hebben, is dat niet bepaald geloofwaardig.

De Odon Device wordt in de schede gebracht en op het hoofdje geplaatst van de baby.
De Odon Device wordt in de schede gebracht en op het hoofdje geplaatst van de baby.
De 'plastic tas' wordt over het hoofd uitgerold. De tas wordt geankerd rond het nekje van de baby. NB: De baby ademt nog niet en kan dus ook niet stikken.
De 'plastic tas' wordt over het hoofd uitgerold. De tas wordt geankerd rond het nekje van de baby. NB: De baby ademt nog niet en kan dus ook niet stikken.
De uitroller en het hoofdkapje worden verwijderd en de tas helpt de baby op zijn weg naar buiten.
De uitroller en het hoofdkapje worden verwijderd en de tas helpt de baby op zijn weg naar buiten.

Ook het hoofd van het Human Reproduction Team van de Wereldgezondheidsorganisatie, de Italiaanse arts Mario Merialdi, is sceptisch wanneer de specialisten van het CEMIC hem vragen eens te kijken naar de uitvinding van Jorge Odón. Wanneer hij in Buenos Aires is voor een internationaal congres, laat hij zich echter overhalen de uitvinder te ontvangen. Met tegenzin maakt hij tussen twee lezingen door tien minuten van zijn tijd vrij, in een zaaltje in een vijfsterrenhotel. Maar pas na twee uur staat Odón weer buiten. Merialdi ontpopt zich daarna tot de belangrijkste pleitbezorger van het idee en haalt Odón naar Iowa, waar een simulator staat waarmee alle fases van de bevalling tot in detail kunnen worden nagebootst, inclusief alle denkbare complicaties.

Odóns apparaat blijkt te werken en de rest is recente geschiedenis: enthousiast onthaald door de WHO wordt de uitvinding met succes uitgeprobeerd bij dertig Argentijnse vrouwen. Odón assisteert persoonlijk bij alle bevallingen, waarna hij zijn instrument verder vervolmaakt. De Amerikaanse firma Becton, Dickinson and Company, gespecialiseerd in medische technologie, krijgt het patent toegewezen en neemt het kort daarna in productie. Het 'Odon Device', zoals het wordt gedoopt, bestaat uit een steel van teflon waaromheen een speciale plastic zak met twee stevige handvaten is gewikkeld. Met de steel wordt een rubberen hoedje in het geboortekanaal gebracht dat op het hoofdje van de baby wordt geplaatst. Een indicator geeft daarbij aan of het hoedje zich in de goede positie bevindt. Wanneer dat het geval is, rolt de verloskundige of gynaecoloog de plastic zak langs de steel naar binnen af, waarna de inbrenger wordt verwijderd. Met een handpompje wordt de plastic zak vervolgens opgeblazen, waardoor deze voorzichtig rond de hals van de foetus wordt getrokken. Stikken kan het kindje daarbij niet, want op dat moment ademt het nog niet en krijgt het zijn zuurstof nog via de navelstreng. Door voorzichtig aan de handvaten van de plastic zak te trekken, wordt de baby nu door het geboortekanaal getrokken tot het hoofdje naar buiten komt.

Foto: Enrico Fantoni

Tegen kostprijs voor ontwikkelingslanden

Een van de grote voordelen van het instrument is de eenvoudige manier waarop kunstverlossingen ermee kunnen worden verricht. Dat maakt het in het bijzonder interessant voor ontwikkelingslanden, waar 99% van de sterfgevallen van moeders en kindjes tijdens de bevalling plaatsvindt. Jorge Odón heeft daarom in zijn contract met Becton, Dickinson and Company een clausule laten opnemen waarin staat dat het instrument in die landen tegen de kostprijs van circa 50 dollar zal worden verkocht.

Zijn uitvinding heeft het leven van de garagehouder uit Banfield volledig op z'n kop gezet. Zijn verhaal heeft op de voorpagina van de New York Times gestaan en het zakenblad Forbes heeft zijn instrument kort geleden uitgeroepen tot een van de vijf sociaal gezien meest interessante recente uitvindingen ter wereld.

Nadat hij op 27 september vorig jaar de licentieovereenkomst met de Amerikaanse medische-technologiereus had getekend, heeft Odón zijn garagebedrijf overgedaan aan zijn zoon, die al als zijn rechterhand fungeerde. Sindsdien wijdt Odón zijn leven volledig aan zijn uitvinding, en nu al voelt hij zich als een vis in het water op bijeenkomsten van medici en wetenschappers uit de hele wereld: “Ik heb ontdekt dat mijn monteursachtergrond zijn voordelen biedt”, vertelt hij. “Een monteur moet steeds weer nieuwe oplossingen bedenken. Hij is als het ware een geboren uitvinder.”

En ook al is hij nu zelf geen automonteur meer, dat Jorge Odón een geboren uitvinder is staat buiten kijf. Na zijn talloze bezoeken aan verloskamers, heeft hij alweer een nieuw idee gebaard. Wat dat is, daar wil hij niets over loslaten, maar hij hoopt dat het net zo'n succes zal worden als zijn eerstgeborene.

Auteur

Enrico Fantoni (website) is een Italiaanse journalist en fotograaf die werkt vanuit de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. Hij maakte al reportages voor onder meer GQ, Wired, Vanity Fair, Bright, Grazia, Sportweek, OOR en de Volkskrant. Enrico houdt van koken en het fotograferen van eten, en van zijn zwarte kat Shanti. Naast zijn werk als journalist beheert Enrico ook een kunstruimte in Buenos Aires.